657 SAYILI DEVLET MEMURLARI KANUNU

657 SAYILI DEVLET MEMURLARI KANUNU

Kanun Numarasi : 657
Kabul Tarihi : 14/7/1965
Yayimlandigi R.Gazete : Tarih:23/7/1965
Sayi:12056

Yayimlandigi Dustur : Tertip:5 Cilt:4 Sayfa:3044



KISIM-I


Genel Hukumler
BOLUM:1
Kapsam, Amac, Temel Ilkeler, Istihdam Sekilleri

Kapsam :
Madde 1-Degisik:30/5/1974-KHK-12/1md. Aynen kabul,15/5/1975-1897/1 md.)
Kanun, Genel ve Katma Butceli Kurumlar, Il Ozel Idareleri,Belediyeler, Il Ozel Idareleri ve Belediyelerin kurduklari birlikler ile bunlara bagli doner sermayeli kuruluslarda, kanunlarla kurulan fonlarda, kefalet sandik- larinda veya Beden Terbiyesi Bolge Mudurluklerinde calisan memurlar hak- kinda uygulanir. Sozlesmeli ve gecici personel hakkinda bu Kanunda belirtilen ozel hukumler uygulanir. (Degisik: 19/2/1980-2261/5 md.) Anayasa Mahkemesi uye ve yedek uye- leri ile raportorleri;hakimlik ve savcilik mesleklerinde veya bu meslekler- den sayilan gorevlerde bulunanlar,Danistay ve Sayistay meslek mensuplari ve Sayistay savci ve yardimcilari, Universitelerin, Iktisadi ve Ticari Ilimler Akademilerinin, Devlet Muhendislik ve Mimarlik Akademilerinin, Devlet Guzel Sanatlar Akademilerinin, Turkiye ve Orta-Dogu Amme Idaresi Enstitusunun og- retim uye ve yardimcilari, Cumhurbaskanligi Senfoni Orkestrasi uyeleri, Genelkurmay Mehteran Bolugu Sanatkarlari, Devlet Tiyatrosu ile Devlet Opera ve Balesi ve Belediye Opera ve tiyatrolari ile sehir ve belediye konserva- tuvar ve orkestralarinin sanatkar memurlari, uzman memurlari,uygulatici uz- man memurlari ve stajyerleri;Spor-Toto Teskilatinda calisan personel,subay, astsubay, uzman cavus ve uzman jandarmalar ile Emniyet Teskilati mensuplari ozel kanunlari hukumlerine tabidir. --------------------------------------------------------------------------- (1)
a- 8/6/1984 tarihli ve 2l7 sayili Kanun Hukmunde Karamamenin 30 ncu maddesi ile Kanunlarda gecen "Devlet Personel Dairesi ibaresi Devlet Personel Baskanligi" olarak degistirilmistir.
b- 29/11/1984 tarihli ve 243 sayili Kanun Hukmunde Kararnamenin 55 nci maddesine gore; 657 sayili Kanun ile ek ve degisikliklerinde,13/12/1960 gun ve 160 sayili Kanunun 4 ncu maddesine yapilan atiflar 8/6/1984 gun ve 217 sayili Kanun Hukmunde Karamamenin ilgili maddelerine yapilmis sayilir.
c- 2/7/1993 tarih ve 484 sayili KHK'nin Gecici 1nci maddesi ile Ma- liye ve Gumruk Bakanligi ibareleri"Maliye Bakanligi"olarak degistirilmistir


Amaç :
Madde 2- (Degisik: 23/12/1972-KHK-2/1 md.)
Bu Kanun, Devlet memur- larinin hizmet sartlarini, niteliklerini, atanma ve yetistirilmelerini, ilerleme ve yukselmelerini, odev, hak, yukum ve sorumluluklarini, aylikla- rini ve odeneklerini ve diger ozluk islerini duzenler. Bu Kanunun uygulanmasini gostermek veya emrettigi hususlari belirt- mek uzere tuzukler cikarilir. Bu Kanunda ongorulen yonetmelikler Bakanlar Kurulu Karari ile yururluge konulur.


Temel İlkeler :
Madde 3-
Bu kanunun temel ilkeleri sunlardir :
Siniflandirma :
A) (Degisik: 31/7/1970-1327/2md.)Devlet kamu hizmetleri gorevlerini ve bu gorevlerde calisan Devlet memurlarini gorevlerin gerektirdigi nite- liklere ve mesleklere gore siniflara ayirmaktir.
Kariyer :
B) Devlet memurlarina, yaptiklari hizmetler icin luzumlu bilgilere ve yetisme sartlarina uygun sekilde, siniflari icinde en yuksek derecelere kadar ilerleme imkanini saglamaktir.
Liyakat :
C) Devlet kamu hizmetleri gorevlerine girmeyi,siniflar icinde iler- leme ve yukselmeyi, gorevin sona erdirilmesini liyakat sistemine dayandir- mak ve bu sistemin esit imkanlarla uygulanmasinda Devlet memurlari guvenli- ge sahip kilmaktir.


İstihdam Şekilleri :
Madde 4- (Degisik:30/5/1974-KHK-12; Degistirilerek kabul:15/5/1975- 1897/1 md.)
Kamu hizmetleri; memurlar, sozlesmeli personel, gecici personel ve isciler eliyle gordurulur.
A) Memur : Mevcut kurulus bicimine bakilmaksizin, Devlet ve diger kamu tuzel kisiliklerince genel idare esaslarina gore yurutulen asli ve surekli kamu hizmetlerini ifa ile gorevlendirilenler, bu Kanunun uygulanmasinda memur sayilir. Yukaridaki tanimlananlar disindaki kurumlarda genel politika tespiti arastirma, planlama, programlama, yonetim ve denetim gibi islerde gorevli ve yetkili olanlar da memur sayilir.
B) Sozlesmeli Personel : Kalkinma plani, yillik program ve is programlarinda yer alan onemli projelerin hazirlanmasi, gerceklestirilmesi, isletilmesi ve islerligi icin sart olan, zaruri ve istisnai hallere munhasir olmak uzere ozel bir meslek bilgisine ve ihtisasina ihtiyac gosteren gecici islerde, kurumun teklifi uzerine Devlet Personel Baskanligi ve Maliye Bakanliginin gorusleri alina- rak Bakanlar Kurulunca gecici olarak sozlesme ile calistirilmasina karar verilen ve isci sayilmayan kamu hizmeti gorevlileridir. (36 nci maddenin II-Teknik Hizmetler Sinifinda belirtilen gorevlerde yukaridaki fikra uya- rinca calistirilanlar icin, isin gecici sarti aranmaz.) Bunlara odenebilecek ucretlerin ust sinirlari Bakanlar Kurulunca kararlastirilir. Ancak, yabanci uyruklularin; tarihi belge ve eski harflerle yazil- mis arsiv kayitlarini degerlendirenlerin; mutercimlerin; tercumanlarin;dava adedinin azligi nedeni ile kadrolu avukat istihdaminin gerekli olmadigi yerlerde avukatlarin, (...) (1) kadrolu istihdamin mumkun olamadigi haller- de, Bakanlar Kurulunca tespit edilecek esas ve sartlarla tabip veya uzman tabiplerin; Adli Tip Muessesesi uzmanlarinin; Devlet Konservatuvarlari sa- natci ogretim uyelerinin; Istanbul Belediyesi Konservatuvari sanatcilarinin Milli Savunma Bakanligi ile Jandarma Genel Komutanligi ve dis kuruluslarda belirli bazi hizmetlerde calistirilacak personelin de zorunlu hallerde soz- lesme ile istihdamlari caizdir. (Ek: 5/7/1991-KHK-433/1 md.;Yururlukten kaldirildi:27/12/1991- KHK- 475/11 md.)
C) Gecici Personel : Bir yildan az sureli veya mevsimlik hizmet olduguna Devlet Personel Baskanliginin ve Maliye Bakanliginin goruslerine dayanilarak Bakanlar Kuru- lu'nca karar verilen gorevlerde ve belirtilen ucret ve adet sinirlari icin- de sozlesme ile calistirilan ve isci sayilmayan kimselerdir.
D) Isciler : (A), (B) ve (C) fikralarinda belirtilenler disinda kalan kimseler- dir. Bunlar hakkinda bu Kanun hukumleri uygulanmaz.


Dört İstihdam Şekli Dışında Personel Çalıştırılamayacağı :
Madde 5-(Degisik: 23/12/1972-KHK-2/1 md.)
Bu Kanuna tabi kurumlar, 4 ncu maddede yazili dort istihdam sekli disinda personel calistiramazlar. --------------------------------------------------------------------------- (1)
Bu aradaki "...bu Kanunun 196 nci maddesi uyarinca tespit edilen mahru- miyet yerlerinde" seklindeki ibare 12/2/1982 tarih ve 2595 sayili Kanunun 19-a maddesi ile yururlukten kaldirilmistir.













BOLUM :2
Odevler ve Sorumluluklar















Sadakat :
Madde 6-(Degisik: 12/5/1982-2670/1 md.)
Devlet memurlari, Turkiye Cumhuriyeti Anayasasina ve kanunlarina sadakatla bagli kalmak ve milletin hizmetinde Turkiye Cumhuriyeti kanunlarini sadakatla uygulamak zorundadir- lar. Devlet memurlari bu hususu "Asli Devlet Memurluguna"atandiktan sonra en gec bir ay icinde kurumlarinca duzenlenecek merasimle yetkili amirlerin huzurunda yapacaklari yeminle belirtirler ve ozluk dosyalarina konulacak asagidaki "Yemin Belgesi" ni imzalayarak goreve baslarlar. "Turkiye Cumhuriyeti Anayasasina,Ataturk Inkilap ve Ilkelerine,Ana- yasada ifadesi bulunan Turk Milliyetciligine sadakatla bagli kalacagima; Turkiye Cumhuriyeti kanunlarini milletin hizmetinde olarak tarafsiz ve esitlik ilkelerine bagli kalarak uygulayacagima; Turk Milletinin milli, ahlaki,insani,manevi ve kulturel degerlerini benimseyip,koruyup bunlari ge- listirmek icin calisacagima; insan haklarina ve Anayasanin temel ilkelerine dayanan milli,demokratik, laik,bir hukuk devleti olan Turkiye Cumhuriyetine karsi gorev ve sorumluluklarimi bilerek, bunlari davranis halinde gostere- cegime namusum ve serefim uzerine yemin ederim."


Tarafsızlık ve Devlete Bağlılık :
Madde 7- (Degisik : 12/5/1982-2670/2 md.)
Devlet memurlari siyasi partiye uye olamazlar, herhangi bir siyasi parti, kisi veya zumrenin yara- rini veya zararini hedef tutan bir davranista bulunamazlar; gorevlerini yerine getirirlerken dil, irk, cinsiyet, siyasi dusunce, felsefi inanc, din ve mezhep gibi ayirim yapamazlar; hicbir sekilde siyasi ve ideolojik amacli beyanda ve eylemde bulunmazlar ve bu eylemlere katilamazlar. Devlet memurlari her durumda Devletin menfaatlerini korumak mecbu- riyetindedirler. Turkiye Cumhuriyeti Anayasasina ve kanunlarina aykiri olan memleketin bagimsizligini ve butunlugunu bozan Turkiye Cumhuriyetinin gu- venligini tehlikeye dusuren herhangi bir faaliyette bulunamazlar.Ayni nite- likte faaliyet gosteren herhangi bir harekete, grublasmaya, tesekkule veya dernege katilamazlar, bunlara yardim edemezler.


Davranış ve İşbirliği :
Madde 8-
Devlet memurlari, resmi sifatlarin gerektirdigi itibar ve guvene layik olduklarini hizmet icindeki ve disindaki davranislariyla gos- termek zorundadirlar. Devlet memurlarinin isbirligi icinde calismalari esastir.


Yurt Dışında Davranış :
Madde 9-
Devlet memurlarindan surekli veya gecici gorevle veya yetisme, inceleme ve arastirma icin yabanci memleketlerde bulunanlar Devlet itibarini veya gorev haysiyetini zedeleyici fiil ve davranislarda buluna- mazlar.


Amir Durumunda Olan Devlet Memurlarının Görev ve Sorumlulukları :
Madde 10-(Degisik: 12/5/1982-2670/3 md.)
Devlet memurlari amiri olduklari kurulus ve hizmet birimlerinde kanun, tuzuk ve yonetmeliklerle belirlenen gorevleri zamaninda ve eksiksiz olarak yapmaktan ve yaptirmaktan maiyetindeki memurlarini yetistirmekten, hal ve hareketlerini takip ve kontrol etmekten gorevli ve sorumludurlar. Amir, maiyetindeki memurlara hakkaniyet ve esitlik icinde davranir. Amirlik yetkisini kanun, tuzuk ve yonetmeliklerde belirtilen esaslar icinde kullanir. Amir, maiyetindeki memurlara kanunlara aykiri emir veremez ve mai- yetindeki memurdan hususi bir menfaat temin edecek bir talepte bulunamaz, hediyesini kabul edemez ve borc alamaz.


Devlet Memurlarının Görev ve Sorumlulukları :
Madde 11- (Degisik : 12/5/1982-2670/4 md.)
Devlet memurlari kanun, tuzuk ve yonetmeliklerde belirtilen esaslara uymakla ve amirler tarafindan verilen gorevleri yerine getirmekle yukumlu ve gorevlerinin iyi ve dogru yurutulmesinden amirlerine karsi sorumludurlar. Devlet memuru amirinden aldigi emri,Anayasa, kanun, tuzuk ve yonet- melik hukumlerine aykiri gorurse, yerine getirmez ve bu aykiriligi o emri verene bildirir. Amir emrinde israr eder ve bu emrini yazi ile yenilerse, memur bu emri yapmaga mecburdur. Ancak emrin yerine getirilmesinden dogacak sorumluluk emri verene aittir. Konusu suc teskil eden emir, hicbir suretle yerine getirilmez; yerine getiren kimse sorumluluktan kurtulamaz. Acele hallerde kamu duzeninin ve kamu guvenliginin korunmasi icin kanunla gosterilen istisnalar saklidir.


Kişisel Sorumluluk ve Zarar :
Madde 12-(Degisik:12/5/1982-2670/5 md.)
Devlet memurlari, gorevle- rini dikkat ve itina ile yerine getirmek ve kendilerine teslim edilen Devlet malini korumak ve heran hizmete hazir halde bulundurmak icin gerekli tedbirleri almak zorundadirlar. Devlet memurunun kasit, kusur, ihmal veya tedbirsizligi sonucu idare zarara ugratilmissa, bu zararin ilgili memur tarafindan rayic bedeli uzerinden odenmesi esastir. Zararlarin odettirilmesinde bu konudaki genel hukumler uygulanir. Ancak fiilin meydana geldigi tarihte en alt derecenin birinci kademesinde bulunan memurun brut ayliginin yarisini gecmeyen zararlar, kabul etmesi halinde disiplin amiri veya yetkili disiplin kurulu kararina gore ilgili memurca odenir.


Kişilerin Uğradıkları Zararlar :
Madde 13-(Degisik: 12/5/1982-2670/6 md.; 6/6/1990-3657/1 md.) (Değişik birinci fıkra : 6/6/1990 -KHK- 3657/1 md.)
Kişiler kamu hukukuna tabi gorevlerle ilgili olarak ugradiklari zararlardan dolayı bu görevleri yerine getiren personel aleyhine degil, ilgili kurum aleyhine dava acarlar.Ancak, Devlet dairelerine tevdi veya bu dairelerce tahsil veya muhafaza edilen para ve para hukmundeki degerli kagitlarin ilgili personel tarafindan zimmete gecirilmesi halinde, zimmete gecirilen miktar cezai takibat sonucu beklenmeden Hazine tarafindan hak sahibine ödenir. Kurumun, genel hukumlere gore sorumlu personele rucu hakki saklidir. 12 nci maddeyle bu maddede belirtilen zararlarin nevi,miktarlarinin tespiti, takibi, amirlerin sorumluluklari ve yapilacak islemlerle ilgili diger hususlar Basbakanlikca duzenlenecek yonetmelikle belirlenir.


Mal Bildirimi :
Madde 14-
Devlet memurlari, kendileriyle, eslerine ve velayetleri altindaki cocuklarina ait tasinir ve tasinmaz mallari, alacak ve borclari hakkinda, ozel kanunda yazili hukumler uyarinca, mal bildirimi verirler.


Basına Bilgi veya Demeç Verme :
Madde 15- (Degisik : 12/5/1982-2670/7 md.)
Devlet Memurlari, kamu gorevleri hakkinda basina,haber ajanslarina veya radyo ve televizyon kurum- larina bilgi veya demec veremezler. Bu konuda gerekli bilgi ancak bakanin yetkili kilacagi gorevli; illerde valiler veya yetkili kilacagi gorevli tarafindan verilebilir. Askeri hizmet ile ilgili bilgiler ozel kanunlarin yetkili kildigi personel disinda hic bir kimse tarafindan aciklanamaz.


Resmi Belge, Araç ve Gereçlerin Yetki Verilen Mahaller Dışına Çıka- rılmaması ve İadesi :
Madde 16-(Degisik:12/5/1982-2670/8 md.)
Devlet memurlari gorevleri ile ilgili resmi belge, arac ve gerecleri, yetki verilen mahaller disina cikaramazlar, hususi islerinde kullanamazlar. Devlet memurlari gorevleri icabi kendilerine teslim edilen resmi belge, arac ve gerecleri gorevleri sona erdigi zaman iade etmek zorundadirlar. Bu zorunluluk memurun mirascilarina da samildir.












BOLUM: 3
Genel Haklar















Uygulamayı İsteme Hakkı :
Madde 17-
Devlet memurlari, bu kanun ve bu kanuna dayanilarak yayinlanan tuzuk ve yonetmeliklere gore tayin ve tesbit olunup yururlukte bulunan hukumlerin kendileri hakkinda aynen uygulanmasini istemek hakkina sahiptirler.


Güvenlik :
Madde 18-
Kanunlarda yazili haller disinda Devlet memurunun memur- luguna son verilemez, aylik ve baska haklari elinden alinamaz.


Emeklilik :
Madde 19-
Devlet memurlarinin,ozel kanununda yazili belirli sartlar icinde, emeklilik haklari vardir.


Çekilme :
Madde 20-
Devlet Memurlari, bu kanunda belirtilen esaslara gore memurluktan cekilebilirler.


Müracaat,Şikayet ve Dava Açma :
Madde 21- (Degisik:12/5/1982-2670/9md.)
Devlet Memurlari kurumlariy- la ilgili resmi ve sahsi islerinden dolayi muracaat:amirleri veya kurumlari tarafindan kendilerine uygulanan idari eylem ve islemlerden dolayi sikayet ve dava acma hakkina sahiptirler. Muracaat ve sikayetler soz veya yazi ile en yakin amirden baslaya- rak silsile yolu ile sikayet edilen amirler atlanarak yapilir. Muracaat ve sikayetler incelenerek en kisa zamanda ilgiliye bildi- rilir. Muracaat ve sikayetlerle ilgili esas ve usuller Basbakanlikca hazir- lanacak bir yonetmelikle duzenlenir.


Sendike Kurma :
Madde 22- (Yeniden Düzenleme: 12.6.1997 - 4275/1)
Devlet memurları, Anayasada ve özel kanununda belirtilen hükümler uyarınca sendikalar ve üst kuruluşlar kurabilir ve bunlara üye olabilirler.


İzin :
Madde 23-
Devlet memurlari, bu kanunda gosterilen sure ve sartlarla izin hakkina sahiptirler.


Kovuşturma ve Yargılama :
Madde 24-
Devlet memurlarinin gorevleri ile ilgili veya gorevleri sirasinda isledikleri suclardan dolayi sorusturma ve kovusturma yapilmasi ve haklarinda dava acilmasi ozel hukumlere tabidir.


İsnat ve İftiralara Karşı Koruma
Madde 25-
Devlet memurlari hakkindaki ihbar ve sikayetler, garaz veya mucerret hakaret icin, uydurma bir suc isnadi suretiyle yapildigi ve sorusturma veya yargilamanin tabi oldugu kanuni islem sonucunda bu isnat sabit olmadigi takdirde,merkezde bu memurun en buyuk amiri,illerde valiler, isnatta bulunanlar hakkinda kamu davasi acilmasini Cumhuriyet Savciligindan davasi acilmasini Cumhuriyet Savciligindan isterler.










BOLUM :4
Yasaklar














Toplu Eylem ve Hareketlerde Bulunma Yasağı :
Madde 26-(Degisik:12/5/1982-2670/10 md.)
Bu Kanunun 21 nci maddesi ile hukme baglanan hakkin kullanilmasinda birden fazla Devlet memurunun toplu olarak soz ve yazi ile muracaatlari ve sikayetleri yasaktir. Devlet memurlarinin kamu hizmetlerini aksatacak sekilde memurluktan kasitli olarak birlikte cekilmeleri veya gorevlerine gelmemeleri veya gorevlerine gelipte Devlet hizmetlerinin ve islerinin yavaslatilmasi veya aksatilmasi sonucunu doguracak eylem ve hareketlerde bulunmalari yasaktir.


Grev Yasağı :
Madde 27-
Devlet memurlarinin greve karar vermeleri, grev tertiple- meleri, ilan etmeleri, bu yolda propaganda yapmalari yasaktir. Devlet memurlari, herhangi bir greve veya grev tesebbusune katila- maz, grevi destekliyemez veya tesvik edemezler.


Ticaret ve Diğer Kazanç Getirici Faaliyetlerde Bulunma Yasağı :
Madde 28-(Degisik : 30/5/1974-KHK-12; Degistirilerek kabul: 15/5/1975-1897/1 md.)
Memurlar Turk Ticaret Kanununa gore (Tacir) veya (Esnaf) sayilmalarini gerektirecek bir faaliyette bulunamaz, ticaret ve sanayi muesseselerinde gorev alamaz, ticari mumessil veya ticari vekil veya kollektif sirketlerde ortak veya komandit sirkette komandite ortak olamaz- lar.(Gorevli olduklari kurumlarin istiraklerinde kurumlarini temsilen ala- caklari gorevler haric). Memurlarin uyesi olduklari yapi, kalkinma ve tuketim kooperatifleri ile kanunla kurulmus yardim sandiklarinin yonetim ve denetim kurullari uyelikleri gorevleri ve ozel kanunlarda belirtilen gorevler bu yasaklamanin disindadir. Esleri, resit olmayan veya mahcur olan cocuklari, yasaklanan faaliyetlerde bulunan memurlar bu durumu 15 gun icinde bagli olduklari kuruma bildirmekle yukumludurler.


Hediye Alma,Menfaat Sağlama Yasağı :
Madde 29-
Devlet memurlarinin dogrudan dogruya veya araci eliyle hediye istemeleri ve gorevleri sirasinda olmasa dahi menfaat saglama amaci ile hediye kabul etmeleri veya is sahiplerinden borc para istemeleri ve almalari yasaktir.


Denetimindeki Teşebbüsten Menfaat Sağlama Yasağı :
Madde 30-
Devlet memurunun, denetimi altinda bulunan veya kendi gorevi veya mensup oldugu kurum ile ilgisi olan bir tesebbusten, dogrudan dogruya veya araci eliyle her ne ad altinda olursa olsun bir menfaat sagla- masi yasaktir.


Gizli Bilgileri Açıklama Yasağı :
Madde 31-(Degisik:12/5/1982-2670/11 md.)
Devlet memurlarinin kamu hizmetleri ile ilgili gizli bilgileri gorevlerinden ayrilmis bile olsalar, yetkili bakanin yazili izni olmadikca aciklamalari yasaktir.






KISIM-II


Siniflandirma

Sınıf :
Madde 32-(Mulga: 30/5/1974- KHK 12/7 md.; Aynen kabul: 15/5/1975- 1897/7 md.)
Kadroların Tesbiti :
Madde 33- (Degisik:30/5/1974-KHK-12; Degistirilerek kabul:15/5/1975 -1897/1 md.)
Kadrosuz memur calistirilamaz. Genel ve Katma Butceli kuruluslarla bunlara bagli doner sermayeli kuruluslar;kanunlarla kurulan fonlar, kefalet sandiklari ve Beden Terbiyesi Bolge Mudurluklerinde memur deyimine giren kisilere gordurulen hizmetlerin gerektirdigi gorevler icin tespit olunan kadrolar Genel Kadro Kanununda gosterilir. Milli Guvenlige iliskin kadrolardan gizli kalmasi gerekenler hakkinda bu hukum uygulanmaz. Il Ozel Idareleri ve belediyeler ile bunlarin kurduklari birlikle- rin kadroIari yetkili organlarinca hazirlanarak Icisleri Bakanliginin onayi ile tamamlanir. Yukaridaki fikrada sozu edilen kadrolarin kaldirilmasi veya bu kad- rolarda yapilacak degisiklikler de ayni usule tabidir.


Kadroların Hazırlanması :
Madde 34- (Degisik : 31/7/1970-1327/7 md.)
Devlet memurlari icin kurumlarinca teklif edilen kadrolar Maliye Bakanligi, Devlet Personel Bas- kanligi ve ilgili kurumca birlikte hazirlanir. 1,2,3 ve 4ncu derecede kadro ihdas edilebilmesi icin ayrica Maliye Bakanligi ile Devlet Personel Baskanliginin gorusune dayanilarak Bakanlar Kurulu Karari alinmasi sarttir.(Milli Guvenlige iliskin kadrolar dairesince hazirlanir ve ozel kanununda yazili sekle uygun olarak onanir.)


Kadro Cetvelleri :
Madde 35-(Degisik: 31/7/1970-1327/8 md.)
33 ve 34 ncu maddeler uya- rinca hazirlanan kadro cetvellerinde: Her kurum icin gerekli kadrolarin sinifi, derecesi, unvani ve adedi gosterilir.


Tesis Edilen Sınıflar :
Madde 36- (Degisik:30/5/1974-KHK-12;Degistirilerek kabul:15/5/1975- 1897/1 md.)
Bu Kanuna tabi kurumlarda calistirilan memurlarin siniflari asagida gosterilmistir.
I-GENEL IDARE HIZMETLERI SINIFI : Bu Kanunun kapsamina dahil kurumlarda yonetim,icra, buro ve benzeri hizmetleri goren ve bu Kanunla tesbit edilen diger siniflara girmeyen memur lar Genel Idare Hizmetleri sinifini teskil eder.
II-TEKNIK HIZMETLER SINIFI : Bu Kanunun kapsamina giren kurumlarda meslekleriyle ilgili gorevleri fiilen ifa eden ve meri hukumlere gore yuksek muhendis, muhendis, yuksek mimar, mimar, Mimarlik ve Muhendislik Fakultesi veya bolumlerinden mezun Sehir Plancisi, Yuksek Sehir Plancisi,Yuksek bolge Plancisi, jeolog, hidro- jeolog, hidrolog, jeofizikci, fizikci, kimyager, metamatikci, istatistikci, yoneylemci (Hareket arastirmacisi), matematiksel iktisatci, ekonomici ve benzeri ile teknik ogretmen okullarindan mezun olup da, ogretmenlik meslegi disinda teknik hizmetlerde calisanlar,3437 ve 9/5/1969 tarih ve 1177 sayili Kanunlara gore tutun eksperi yetistirilenler ile muskirat ve cay eksperleri fen memuru, yuksek tekniker, tekniker, teknisyen ve emsali teknik unvanlara sahip olup, en az orta derecede mesleki tahsil gormus bulunanlar Teknik Hizmetler sinifini teskil eder.(1)
III- SAGLIK HIZMETLERI VE YARDIMCI SAGLIK HIZMETLERI SINIFI : Bu sinif,saglik hizmetlerinde (Hayvan sagligi dahil) mesleki egitim gorerek yetismis olan tabip,dis tabibi,eczaci,veteriner hekim gibi memurlar ile bu hizmet sahasinda calisan yuksek ogrenim gormus fizikoterapist, tip teknologu, ebe, hemsire,saglik memuru,sosyal hizmetler mutehassisi,biyolog, psikolog, diyetci, saglik muhendisi, saglik fizikcisi, saglik idarecisi ile ebe ve hemsire, hemsire yardimcisi, (Fizik tedavi, laboratuvar, eczaci, dis anestezi, rontgen teknisyenleri ve yardimcilari, cevre sagligi ve toplum sagligi teknisyeni dahil) saglik savas memuru, hayvan saglik memuru ve ben- zeri saglik personelini kapsar.
IV- EGITIM VE OGRETIM HIZMETLERI SINIFI : Bu sinif, bu Kanun kapsamina giren kurumlarda egitim ve ogretim vazifesiyle gorevlendirilen ogretmenleri kapsar.
V- AVUKATLIK HIZMETLERI SINIFI : Avukatlik hizmetleri sinifi, ozel kanunlarina gore avukatlik ruhsa- tina sahip,baroya kayitli ve kurumlarini yargi mercilerinde temsil yetkisi- ni haiz olan memurlari kapsar. ----------------------------------------------------------------------------- (1)
Bu hukme ilave edilen ve metne islenmis olan unvanlar ile ilgili olarak Bakanlar Kurulunun 10/10/1983 tarih ve 83/7198 sayili kararina bakiniz.
---------------------------------------------------------------------------
VI- DIN HIZMETLERI SINIFI : Din hizmetleri sinifi, ozel kanunlarina gore cesitli derecelerde dini kanunlarina gore cesitli derecelerde dini egitim gormus olan ve dini gorev yapan memurlari kapsar.
VII- EMNIYET HIZMETLERI SINIFI : (1) Bu sinif, ozel kanunlarina gore polis, komiser muavini, komiser, muavini, komiser, baskomiser emniyet mufettisi, polis mufettisi, emniyet amiri ve emniyet muduru ve emniyet muduru sifatini kazanmis emniyet mensubu memurlari kapsar.
VIII- YARDIMCI HIZMETLER SINIFI : Yardimci hizmetler sinifi,kurumlarda her turlu yazi ve dosya dagit- mak ve toplamak, muracaat sahiplerini karsilamak ve yol gostermek; hizmet yerlerini temizleme, aydinlatma ve isitma islerinde calismak veya basit ik- lim rasatlarini yapmak; ilaclama yapmak veya yaptirmak veya tedavi kurumla- rinda hastalarin ve hastanelerin temizligi ve basit bakimi ile ilgili hiz- metleri yapmak veya kurumlarda, carsi ve mehallerde koruma ve muhafaza hizmetleri gibi anahizmetlere yardimci mahiyetteki gorevlerde her kurumun ozel bunyesine gore ve yine bu mahiyette olmak uzere ihdasina luzum gordugu yardimci hizmetleri ifa ile gorevli bulunanlardan 4ncu maddenin (D)bendinde tanimlananlarin disinda kalanlari kapsar. (Ek: 28/3/1988-KHK-318/1 md.) Bu sinifa dahil personel tarafindan yerine getirilmesi gereken hizmetlerden hizmet yerlerinin ve tedavi kurum- larinin temizlenmesi, tesisatin bakim ve isletilmesi ve benzeri nitelikteki hizmetlerin ucuncu sahislara ihale yoluyla gordurulmesi mumkundur. (Ek fıkra:18/5/1994-KHK-527/1 md.;Mülga:28/2/1995 -4081/3 md.)
IX- MULKI IDARE AMIRLIGI HIZMETLERI SINIFI : Bu sinif, valiler ve kaymakamlar ile bu sifatlari kazanmis olup Icisleri Bakanligi merkez ve iller kurulusunda calisanlari ve maiyet memur- larini kapsar.
X- MILLI ISTIHBARAT HIZMETLERI SINIFI : Bu sinif, Milli Istihbarat Teskilati kadrolarinda veya bu teskilat emrinde calistirilanlardan ozel kanunlarinda gosterilen veya Basbakanlikca tespit edilen gorevleri ifa edenleri kapsar.
--------------------------------------------------------------------------- (1)
26/6/1984 tarih ve 241 sayili KHK'nin 35 nci maddesine bakiniz. ORTAK HUKUMLER
A) Siniflarin ogrenim durumlarina gore giris ve yukselebilecek derece ve kademeleri asgida gosterilmistir. Giris Yukselinebilecek ------- ---------------- Ogrenim Durumu Derece Kademe Derece Kademe --------------------- ------ ------ ------ ------ Ilkokulu bitirenler 15 1 7 Son Ortaokulu bitirenler 14 2 5 Son Ortaokulu dengi meslek veya teknik ogrenimi bitirenler 14 3 5 Son Ortaokul ustu 1 yil mesleki veya teknik ogrenimi bitirenler 13 1 4 Son Ortaokul ustu 2 yil mesleki veya teknik ogrenimi bitirenler 13 2 4 Son Liseyi bitirenler 13 3 3 Son Lise dengi mesleki veya teknik ogrenimi bitirenler 12 2 3 Son Lise veya dengi okullar ustu 1 yillik mesleki veya teknik ogrenimi bitirenler 11 1 2 Son Lise veya dengi okullar ustu 2 yillik veya Ortaokul ustu en az 5 yillik mesleki veya teknik ogrenimi bitirenler 10 1 2 Son Lise veya dengi okullar ustu 3 yillik teknik veya mesleki ogrenimi bitirenler 10 2 2 Son 2 yil sureli yuksek ogrenimi bitirenler 10 2 1 Son 3 yil sureli yuksek ogrenimi bitirenler 10 3 1 Son 4 yil sureli yuksek ogrenimi bitirenler 9 1 1 Son 5 yil sureli yuksek ogrenimi bitirenler 9 2 1 Son 6 yil sureli yuksek ogrenimi bitirenler 9 3 1 Son
1- Avukatlik stajini acikta iken yapanlara iki, memuriyette iken yapanlara bir kademe ilerlemesi uygulanir.
2- Dort yil sureli yuksek ogrenimi bitirenlerden yuksek muhendis, muhendis, yuksek mimar,mimar sifatini almis olanlar ile bunlardan ogretmen- lik hizmetinde calisanlar, Erkek Teknik Yuksek Ogretmen Okulu, Erkek Teknik Ogretmen Okulu ve Devlet Tatbiki Guzel Sanatlar Yuksek Okulu mezunlari, Istanbul Devlet Guzel Sanatlar Akademisi ile uygulamali Endustri Sanatlari Yuksek Okulu mezunlari (1), Teknik Egitim Fakultesi (Yuksek Teknik Ogretmen Okulu) ve Guzel Sanatlar Fakultesi, (Istanbul Devlet Tatbiki Guzel Sanatlar Yuksek Okulu) mezunlari (2), ogrenimlerine gore tesbit edilen giris derece ve kademelerine bir derece,
3- Bes yil ve daha fazla sureli yuksek ogrenimini bitirenlerden yuksek muhendis, muhendis, yuksek mimar, mimar sifatini almis olanlar ile bunlardan egitim ve ogretim hizmetinde calisanlar ogrenimlerine gore tespit edilen giris derece ve kademelerine bir derece,
4- Teknik hizmetler sinifinda gorev almak sartiyle jeolog,jeofizik- ci, hidrojeolog, hidrolog, jeomorfolog, kimyager, fizikci, matematikci, is- tatistikci, yoneylemci (Hareket arastirmacisi), matematiksel iktisatci (Ekonometrici), Mimarlik ve Muhendislik Fakultesi veya bolumlerinden mezun Sehir Plancisi, Yuksek Sehir Plancisi, Yuksek Bolge Plancisi. Erkek Teknik Ogretmen Okulu mezunlari, fen memurlari, teknikerler ve yuksek teknikerler, tutun ve muskirat eksperleri,tarim alet ve makineleri Uzmanlik Yuksek Okulu mezunlari ile benzeri fen bilimleri ve teknik bilimler lisansiyerleri, Gazi Universitesi Mesleki Egitim Fakultesi Teknoloji Bolumu Is ve Teknik Anabi- lim Dali mezunlari, universitelerin arkeoloji ve sanat tarihi bolumlerinin prehistorya, protohistorya ve onasya arkeolojisi,plastik arkeoloji anabilim dallarindan mezun olanlar ogrenimlerine gore tespit edilen giris derece ve kademelerine bir derece, (3) --------------------------------------------------------------------------- (1)
Bakiniz: 19/8/1977 tarih ve 7/13635 sayili B.K.K. (R.G.19/8/1987-16032) (2) Bakiniz: 30/10/1986 tarih ve 86/11158 sayili BKK.(R.G.17/11/1986-19284) (3) Bu hukme ilave edilen ve metne islenmis olan meslek mensuplari ile ilgili olarak Bakanlar Kurulunun 10/10/1983 tarih 83/7198;8/4/1987 tarih ve 87/11686;13/8/1987 tarih ve 87/12018 sayili Kararlarina bakiniz.
5- Dort yil ve daha fazla sureli yuksek ogrenim gorenlerden tabip, dis tabibi, veteriner hekim,eczaci ile benzeri saglik bilimleri lisansiyer- leri (Hayvan sagligi dahil) Biyolog unvanina sahip akademik personel giris derece ve kademelerine bir derece eklenmek suretiyle bulunacak derece ve kademelerden hizmete alinirlar.(1)
6- a) Lise ve dengi okul mezunu olup, ozel kanunlari geregince sinava tabi tutularak orta dereceli okul ogretmenligi ehliyetini alanlar ve ilkogretim mufettisligi unvanini kazananlar,mesleki ve teknik ogretim okul- lari meslek, atelye veya kurs ogretmenliginde gorevlendirilenler ile ozel kanunlarina yada ozel kanunlarin verdigi izne dayanilarak orta dereceli okul ogretmenligine atananlar 11 nci derecenin birinci kademesinden hizmete alinirlar.
b) Ortaokul ve dengi, lise ve dengi okullarin, normal ogrenim sure- sinden fazla olmasi halinde,basarili her ogrenim yili icin bir kademe iler- lemesi uygulanir. Bunlardan teknik ogretim okullari mezunlarina, meslekleri ile ilgili gorevlerde calismalari halinde ayrica bir kademe ilerlemesi daha verilir.
7- a) Kurumlarinca acilan ve bir kisim gorevlere atanmada kanuni nitelik olarak sart kosulan kurslari, memurluga girmeden once basari ile bitirenler hakkinda bu meslekleri ile ilgili gorevlerde calismis olmak ve 3 kademeyi gecmemek sartiyle, bu kurslarda gecirdikleri basarili surelerin her yili icin bir kademe ilerlemesi uygulanir.
b) Diyanet Isleri Baskanligi kurulusunda halen gorevli bulunanlarla yeniden goreve atanacaklardan hafiz olduklari Diyanet Isleri Baskanliginca tespit edilecek bir yonetmelik uyarinca, belirlenenlere bir derece yuksel- mesi verilir.(Lisans ustu egitim sebebiyle verilen derece ve kademe ilerle- mesi bu fikra geregince verilen derece ilerlemesiyle birlikte uygulanamaz.)
8- a) Emniyet hizmetleri sinifina girenlerden: Ilkokul, ortaokul ve dengi okullari bitirenler; ilkokul ve ortaokulu bitirenlerin giris derece- lerine iki derece, Lise ve dengi okullari bitirenler, liseyi bitirenler icin tespit edilen giris derece ve kademesine bir derece bir kademe, Yuksek ogrenimi bitirenler ayni yuksek ogrenimi bitirenler icin tespit edilen giris derece ve kademesine bir derece,
b)Genel Idare Hizmetleri sinifina girenlerden Orman Muhafaza Memuru ve Basmemuru ile Gumruk muhafaza memur ve amirlerine ilkokul ve ortaokul ve lise ogrenimleri icin bu kanunda tespit edilen giris derece ve kademelerine bir derece, -------------------------------------------------------------------------- (1) Biyolog unvanina sahip Akademik personel de Bakanlar Kurulunun 12/11/ 1984 tarih ve 85/10045 sayili Karari ile bu madde kapsamina alinmislardir: (R.G.22/11 /1985-18936).
c) Mesleki ogrenim veya kurs gormek ve ozel yarisma sinavini basar- mak suretiyle atanacak Cumhuriyet Senatosu ve Millet Meclisi Tutanak Mudur- lugu stenograflarina ogrenim giris derece ve kademelerine bir derece, Ilave edilmek suretiyle bulunacak derece ve kademelerden hizmete alinirlar.
9- Memurluga girmeden once veya memuriyetleri sirasinda yuksek og- renim ustu master derecesi almis olanlarla yuksek ogrenim kurumlarinda en az bir yil ilave ogrenim yaparak lisans ustu ihtisas sertifikasi alanlara bir kademe ilerlemesi,tipta uzmanlik belgesi alanlara,meslekleri ile ilgili ogrenim dallarinda doktora yapanlara bir derece yukselmesi uygulanir. Master derecesini alip bir kademe ilerlemesinden yararlanan memura, meslegi ile ilgili ogrenim dalinda doktora yaptigi takdirde iki kademe ilerlemesi uygulanir.
10-Doktora ustu universite docentligi unvanini universitede gorevli iken kazananlara bir derece,diger memuriyetlerde iken bu unvani kazananlara iki kademe ilermesi uygulanir.
11- (Degisik : 29/11/1984 -KHK- 243/1 md; ) Mesleğe özel yarışma sinavina tabi tutulmak suretiyle alinan; Basbakanlik, Bakanlık ve bağım- siz genel mudurlukler mufettis yardimcilari ile bagli müfettiş yar- dimcilari ve Diyanet Isleri Baskanligi mufettis yardimcilari, Başbakanlık Uzman Yardimcilari,Devlet Planlama Teskilati Uzman Yardimcilari; Devlet Per sonel Baskanligi Devlet Personel Uzman Yardimcilari; Basbakanlik Yüksek Denetleme Kurulu Uzman Yardimcilari; Hazine Müsteşarlığı Bankalar Yeminli Murakıp Yardımcıları, Stajyer Hazine Kontrolörleri; Maiyet memurlari; Disisleri Bakanligi meslek memurlari; Maliye Bakanligi Hesap Uzman Yardim- cilari,Sigorta Denetleme Uzman Yardimcilari ve Aktüer Yardımcıları,Bakan- liklar merkez kurulusu stajyer kontrolorleri,(Değişik:27/6/1989 -KHK -375/4 md.) Emniyet Genel Mudurlugu Dernek Denetci Yardimcilari, Devlet Butce Uz- manı Yardımcıları,Tuketici ve Rekabet Uzman Yardımcıları,Marka Uzman Yar dımcıları,Patent Uzman Yardımcıları,Çevre Uzman Yardımcıları,(...)(1)Deniz- cilik Uzman Yardimcilari, Gümrük Uzman Yardimcilari, Devlet Muhasebe Uz- man Yardimcilari, Devlet Malları Uzman Yardımcıları,Maliye Uzman Yardımcı- lari,Gelir Uzman Yardimcilari, mİLLİ Emlak Uzman Yardımcıları,Vergi İstih barat Uzman Yardimcilari, Muhasebe Denetmen Yardimcilari ,Vergi Denetmen Yardımcıları,Milli Emlak Denetmen Yardımcıları,Dış Ticaret Müsteşarlığı Dış Ticarette Standardizasyon Denetmen Yardımcıları,Bakanlık ve bağlı kuruluş larin A.T.Uzman Yardımcıları Hazine Uzman Yardımcıları,Dış Ticaret UzmanYar dimcilari ile Icisleri Bakanligi Planlama Uzman Yardimcilarinin ozel yeter- lik sinavi yonetmeliklerine gore yapilacak yeterlik sinavlarinda basari gostererek Mufettislige, Kaymakamliga, Basbakanlik Uzmanligina,Devlet Plan- lama Uzmanligina,Devlet Personel Uzmanligina,Bankalar Yeminli Murakipligina Hesap Uzmanligina, Sigorta Denetleme Uzmanligina ve Aktüerliğine ,Kontro- lörlüğe, Dernek Denetciligine, Devlet Butce Uzmanlığına,Tüketici ve Reka- bet Uzmanlığına,Marka Uzmanlığına,Patent Uzmanlığına,Çevre Uzmanlığına,De- nizcilik Uzmanlığına,Gümrük Uzmanlığına,Devlet Muhasebe Uzmanlığına, Devlet Gelir Uzmanlığına , Devlet Malları Uzmanlığına ,Maliye Uzmanlığına,Gelir Uzmanligina,Milli Emlak Uzmanlığına,Vergi İstihbarat Uzmanlığına,Muhasebe Denetmenligine, Vergi Denetmenliğine ,Milli Emlak Denetmenliğine ,Dış Ti- caret Müsteşarlığı Dış Ticarette Standardizasyon Denetmenliğine, Bakanlık ve bağlı kuruluşların A.T.Uzmanlığına,Hazine Uzmanlığına , Dış Ticaret Uz manlığına, İçişleri Bakanlığı Planlama Uzmanlığına,(...)(1)Dışişleri mes- lek memurluğunda ise Disisleri Bakanliginca sinavla girilmesi sart kosulan bir dereceye atanmaları sirasinda ve bir defaya mahsusu olmak uzere hak larında ayrıca bir derece yukselmesi uygulanir.(2) ------------------------------------------------------------------------------ (1) Bu arada yer alan 2/6/1994 tarih ve 536 sayılı KHK ile eklenen unvan,Ana- yasa Mahkemesinin 8/7/1994 tarih ve E.1994/58,K.1994/53 sayılı kararıyla iptal edildiğinden metinden çıkarılmıştır. (2) Bu fıkraya;28/3/1988 tarih ve 318 sayılı KHK,17/6/1992 tarih ve 3814 sayı lı Kanun,13/7/1993 tarih ve 486 sayılı,10/8/1993 tarih ve 494 sayılı,19/6 /1994 tarih ve 543 sayılı,19/6/1994 tarih ve 544 sayılı,6/7/1995 tarih ve 562 sayılı KHK'ler ve 9/12/1994 tarih ve 4059 sayılı Kanun ile eklenen un vanlar metne işlenmiştir. ------------------------------------------------------------------------------
12-a) Memuriyete girmeden once veya memurluklari sirasinda ortaokul ve dengi veya lise ve dengi ogrenim uzerine hizmet ici egitim sayilmayan ve ogrenim sureleri en az araliksiz 1 veya 2 ogrenim yili olan kurumlarinca acilan mesleki kurslari bitirenler hakkinda;1 yillik ogrenim icin 1 kademe, 2 yildan az olmayan ogrenim icin 1 derece yukselmesi uygulanir.
b) Lise ve dengi okullari bitirdikten sonra memurluklari sirasinda Milli Egitim Bakanliginca belli edilen ve kurumlarinca duzenlenen bir yil sureli mesleki hizmet ici egitim kurslarini tamamlayanlarin bulunduklari derece ve kademelere bir kademe ilave edilir.
c) Memuriyetleri sirasinda Turkiye ve Ortadogu Amme Idaresi Ensti- tusunu bitirenlere her basarili ogrenim yili icin ogrenim sureleri kadar (2 yili gecmemek sartiyle) her yil icin bir kademe ilerlemesi uygulanir.
d) (Değişik:9/4/1990-KHK-418/1 md.;İptal:Ana.Mah.nin 5/2/1992 tarih ve E. 1990/22 ,K.1992/6 sayılı Kararı ile;Yeniden düzenleme: 18/5/1994 - KHK -527 / 1 md. ) Memuriyette iken veya memuriyetten ayrılarak (87 nci maddeye tabi kurumlarda calisanlar dahil ) ust öğrenimi bitiren- ler , ayni ust ogrenimi tahsile ara vermeden baslayan ve normal sü- resi icinde bitirdikten sonra memuriyete giren emsallerinin ulastiklari derece ve kademeyi asmamak kaydiyle, bitirdikleri ust ogrenimin giris dere- ce ve kademesine memuriyette gecirdikleri basarili hizmet surelerinin ta- mami her yil bir kademe her uc yil bir derece hesabiyla ilave edilmek sure- tiyle bulunacak derece ve kademeye yukseltilirler. (Son tümce iptal: Ana.Mah.'nin 6.9.1995 tarih ve E.:1995/47, K.1995 /40 sayılı kararı ile.)
B) Ogrenim durumlari itibariyle (A) bendinde gosterilen yukseline- bilecek derece ve kademelerden farkli olanlar asagida gosterilmistir.
1- Lise ve lise dengi mesleki veya teknik ogretim gorenlerden, ogrenim eksikligini giderecek hizmet ici egitimden gecerek, Devlet Personel Baskanligi tarafindan hazirlanacak yonetmelikte belirlenecek esaslara gore yapilacak ozel yukselme sinavlarinda basari gosterenler 1 nci derecenin son kademesine kadar yukselebilirler.
2- (A) bendinin 12 nci fikrasinin (a) sikkinda gosterilenler 3 ncu derecenin son kademesine kadar yukselebilirler.
3- (Degisik: 23/12/1988-KHK 351/3)Emniyet Hizmetleri Sinifi Mensup- larindan :
a) Emniyet mudurleri ve bu sifati tasimakta olan emniyet teskilati mensuplari ile baskomiser ve emniyet amirleri disinda kalanlar 3ncu derece- nin son kademesine,
b) Baskomiser ile emniyet amirleri 2nci derecenin son kademesine,
c) Emniyet mudurleri ve bu sifati tasimakta olan emniyet teskilati mensuplarin 1nci derecenin son kademesine, kadar yukselebilirler.
C)
1- Teknik hizmetler sinifina girenlerden memurluga girmeden once yurt icinde veya yurt disinda mesleklerini serbest olarak veya resmi veya ozel muesseselerde ifa edenlerle memuriyetten ayrildiktan sonra bu islerde calisarak yeniden memuriyete girmek isteyenlerin teknik hizmetlerde gecen suresinden bu kanun ve bu kanunun 87 nci maddesinde sozu edilen kurumlarda gecen surenin tamami ve geri kalan surenin 3/4 u toplami memuriyette gecmis sayilarak bu sureler her yil bir kademe ilerlemesi ve her uc yil icin bir derece yukselmesi verilmek suretiyle degerlendirilir.
2- Saglik hizmetleri ve yardimci saglik hizmetleri sinifina giren- lerden memurluga girmeden once yurt icinde veya yurt disinda mesleklerini serbest olarak veya resmi veya ozel kurumlarda yapanlarla, memurluktan ay- rildiktan sonra bu islerde calisarak yeniden memurluga girmek isteyenlerin saglik hizmetlerinde gecen suresinden, bu kanun ve bu kanunun 87 nci madde- sinde sozu edilen kurumlarda gecen sureleri ile 196 nci maddede belirtilen sekilde tespit edilecek mahrumiyet bolgelerinde en az 3 yil calisanlarin veya calisacak olanlarin surelerinin tamami ve geri kalan surelerinin 3/4 u toplami memurlukta gecmis sayilarak bu surelerin her yili icin bir kademe ilerlemesi ve her uc yili icin bir derece yukselmesi verilmek suretiyle degerlendirilir.
3- Avukatlik hizmetleri sinifina girenlerin memuriyete girmeden once veya memurluktan ayrilarak serbest avukatlikla gecirdikleri surelerin 3/4 u memuriyette gecmis sayilarak, bu surelerin her yili bir kademe iler- lemesine ve her uc yili bir derece yukselmesine esas olacak sekilde deger- lendirilir.
4- Basin kartlari yonetmelige gore, basin kartina sahip olmak sure- tiyle gazetecilik yaparak memurluga girenlerin; meslekleriyle ilgili gorev- lerde istihdam edilmeleri sartiyle; fiilen gazetecilik yaparak gecirdikleri surenin 3/4 u fiilen memuriyette gecmis sayilarak; bu surenin her yili bir kademe ilerlemesi ve her 3 yili derece yukselmesi verilmek suretiyle deger- lendirilir.
5- Ozel okullarda ogretmenlik veya yoneticilik yaptiktan sonra Milli Egitim Bakanligi emrinde memuriyet kabul edenlerin ozel okullarda gecen hizmet surelerinin 2/3 unun her yili bir kademe ilerlemesini ve her uc yili bir derece yukselmesine esas olacak sekilde degerlendirilir. Yukaridaki fikralara gore,degerlendirilecek hizmet suresinden sade- ce ozel sektorde gecen sure 12 yili gecemez. Ancak T.C.Emekli Sandigi ve Sosyal Sigortalar kanunlarina tabi go- revlerde bulunmus olanlarin kazanilmis haklari saklidir. Yapilacak intibak neticesinde ilgililerin girecekleri dereceler ogrenim durumlarina gore yukselebilecekleri derecenin son kademe ayligini gecemez.
6- Bu kanunun 4ncu ve 237nci maddesinin (e) fikrasina gore sozlesme ile istihdam edilenlerin,memuriyete gecirilmeleri halinde,sozlesmeli olarak gecirdikleri hizmet sureleri, her yil icin bir kademe ilerlemesi ve her uc yil icin bir derece yukselmesi verilmek suretiyle degerlendirilir.
7- 2834 ve 2836 sayili kanunlara gore kurulmus olan Tarim Kredi ve Tarim Kooperatiflerinde calisanlardan sonradan memuriyete girenlerin bu kooperatiflerde gecen hizmetlerinin 12 yili gecmemek uzere her yil icin bir kademe ilerlemesi ve her uc yili icin bir derece yukselmesi verilmek suretiyle degerlendirilir.
D) Memur iken, giristeki ogrenim derecelerinden bir ust derecedeki ogrenimi tamamlayanlar, bu ust ogrenim derecesi icin 36 nci maddede yazili memuriyete giris derecelerinde bos kadro bulundugu takdirde bu kanunun 68 nci maddesinde yazi derece yukselmesinde sure kaydi aranmaksizin bu derecedeki gorevlere atanabilirler. 68 nci maddenin (A) bendinin (b) ve (c) fikralarindaki hukumler saklidir.
E) Siniflarin giris derecelerinin ileri kademelerinden ise basla- yanlarla yukaridaki fikralar uyarinca kendilerine kademe ilerlemesi uygula- nanlarin, kademe ilerlemesine tekabul eden sureleri 68 nci maddede derece yukselmesi icin gerekli oldugu ongorulen surelerin hesabinda ayrica deger- lendirilir. Artan sureler ust derece ve kademede kanuni bekleme suresinde gecmis sayilir.
F) (Degisik : 24/11/1994- 4049 / 8 md.) Bu Kanunla tespit edilen cesitli hizmet siniflari mensuplarindan Cumhurbaskanligi Genel Sekreter- liginde ve Turkiye Buyuk Millet Meclisi Genel Sekreterliği Teşkilatların da asli ve surekli gorevlerde bulunanların kadro, unvan ,derece,ek gösterge makam tazminatı ve benzeri mali hakları ile intibak ve diger özlük haklari- nin tespit ve kullanilmasi ile ilgili yetkiler Cumhurbaskanligi Genel Sek- reterligi ile Turkiye Buyuk Millet Meclisi Baskanlik Divanina aittir. Bu kanunla tespit edilen cesitli hizmet siniflarina dahil olup da MIT Müsteşarlığı emrinde çalışan MİT mensuplarının atama,derece yukselmesi ve kademe ilerlemesi ve disiplin hukumleri ile ilgili yetkilerin kullanil- masinin duzenlenmesi Basbakana aittir. Milli Istihbarat hizmetleri sinifina yapilan atamalarda bu maddenin (A) bendinin (8/a-b) fikralarindaki derece ve kademe ilerlemesi ile ilgili hukumleri uygulanir.
G) Bu maddede sayilan siniflarin ve fikralarin kapsaminin tayininde, benzeri veya esdeger ogrenim veya hizmetler; ilgili Bakanlik veya kurulusun teklifi uzerine alakali ogretim kurumu ile Milli Egitim Bakanliginin muade- let tevsiki ve Maliye Bakanligi ile Devlet Personel Baskanliginin mutalaasi alinarak Bakanlar Kurulunca tespit olunur.


Yükselinebilecek Derecenin Üstünde Bir Dereceye Yükselme :
Madde 37-(Yeniden duzenleme 29/11/1984-KHK 243/2 md.)
Bu kanun hu- kumlerine gore ogrenim durumlari, hizmet siniflari ve gorev unvanlari iti- bariyle azami yukselebilecekleri derecelerin dorduncu kademesinden aylik almaya hak kazanan ve son alti yillik sicil notu ortalamasi doksan ve daha yukari olanlardan son sicil notu olumlu bulunanlarin kazanilmis hak ayliklari kadro sarti aranmaksizin bir ust dereceye yukseltilir.


Kademe :
Madde 38-
Kademe, derece icerisinde, gorevin onemi veya sorumlulugu artmadan, Devlet memurunun olumlu sicil almasina ve bulundugu derecedeki hizmet suresine bagli olarak ayligindaki ilerleyis adimidir.


Sınıf Dışında Kadro İhdas Edilemeyeceği :
Madde 39-
Bu kanuna tabi kurumlarda siniflar disinda memurluk kad- rolari ihdas edilemez.


Memuriyete Girişte Yaş :
Madde 40-(Degisik : 31/7/1970-1327/11 md.)
Genel olarak 18 yasini tamamlayanlar Devlet memuru olabilirler. Bir meslek veya sanat okulunu bitirenler en az 15 yasini doldurmus olmak ve Turk Medeni Kanununun 12 nci maddesine gore kazai rust karari almak sartiyle Devlet Memurluklarina atanabilirler.


Sınıflandırmada Öğrenim Unsuru :
Madde 41-(Degisik : 30/5/1974-KHK-12/1 md. Aynen kabul: 15/5/1975- 1897/1 md.)
Genel olarak ortaokulu bitirenler memur olabilirler. Ortaokul mezunlarindan istekli bulunmadigi takdirde ilkokulu bitirenlerinde alinmasi caizdir. Bir sinifta belli gorevlere atanabilmek veya bu gorevlerde belli derecelere yukselebilmek icin, kurulus kanunlari veya bu kanun ve kurulus kanunlarina dayanilarak cikarilacak yonetmelikler ile isin geregine gore daha yuksek ogrenim dereceleri veya muayyen fakulte,okul veya ogrenim dal- larini veya meslek ici veya meslekle ilgili egitim programlarini bitirmis olmak veya yabanci dil bilmek gibi sartlar konulabilir.


Yetişme ve Deneme Süresi :
Madde 42- (Mulga: 31/7/1970-1327/13 md.)


Göstergeler :
Madde 43- (Degisik: 12/2/1982-2595/1 md.)
Bu kanuna tabi kurumlarin kadrolarinda bulunan personelin aylik ve ek gostergeleri asagida gosteril- digi sekilde tespit edilir :
A) Aylik Gostergesi : Butun siniflar itibariyle her derece ve kade- menin ayliklarinin hesaplanmasina esas teskil edecek Aylik Gosterge Tablosu asagidaki 1 Numarali Cetvelde gosterilmistir. 1 Numarali Cetvel AYLIK GOSTERGE TABLOSU (1) Kademeler Dereceler 1 2 3 4 5 6 7 8 9 --------- ---- ---- ---- ---- ---- ---- ---- ---- ---- 1 1320 1380 1440 1500 - - - - - 2 1155 1210 1265 1320 1380 1440 - - - 3 1020 1065 1110 1155 1210 1265 1320 1380 - 4 915 950 985 1020 1065 1110 1155 1210 1265 5 835 865 895 915 950 985 1020 1065 1110 6 760 785 810 835 865 895 915 950 985 7 705 720 740 760 785 810 835 865 895 8 660 675 690 705 720 740 760 785 810 9 620 630 645 660 675 690 705 720 740 10 590 600 610 620 630 645 660 675 690 11 560 570 580 590 600 610 620 630 645 12 545 550 555 560 570 580 590 600 610 13 530 535 540 545 550 555 560 570 580 14 515 520 525 530 535 540 545 550 555 15 500 505 510 515 520 525 530 535 540 ----------------------------------------------------------------------------
B) (Değişik: 9/4/1990 - KHK -418/2 md; İptal: Ana.Mah.nin 5/2/1992 tarih ve E.1990/22 , K.1992/6 sayılı Kararı ile;yeniden düzenleme:18/5/1994 -KHK-527/2 md.) Ek Gösterge : Bu kanuna tabi kurumlarin kadrolarinda bulunan personelin ayliklari hizmet siniflari, gorev turleri ve aylik alinan dereceler dikkate alinarak bu kanuna ekli I ve II sayili cetvellerde gosterilen ek gosterge rakamlari- nin eklenmesi suretiyle hesaplanir. II sayili cetvelde yer alan unvanlarda degisiklik yapmaya ve yeni unvanlar ilave etmeye Bakanlar Kurulu yetkilidir Bu ek göstergeler,ilgililerin belirtilen sınıf ve görevlerde bulunduk- ları sürece ödemelere esas alınıp,terfi bakımından kazanılmış hak sayılmaz. Kurumların 1,2,3 ve 4 üncü dereceli kadrolarına atananlara uygulanacak ek göstergeler,ilgililerin daha önce bulunmuş oldukları kariyerleri ile ilgili sınıf veya ekli I sayılı Cetvelin Genel İdare Hizmetleri Sınıfı (g) bölümün de belirtilen görevlerde kazanılmış hak aylık derecelerine göre alabilecek- leri ek göstergelerden düşük olamaz. (Değişik: 23/2/1995 - KHK -547/7 md.) Başbakanlık Yüksek Denetleme Ku- rulu Başkan ve Üyelikleri,Milli Eğitim Bakanlığı Talim ve Terbiye Kurulu Başkan ve Üyelikleri,Bayındırlık ve İskan Bakanlığı Yüksek Fen Kurulu Baş- kan ve Üyelikleri,Müşavir ve 1 inci dereceden uzman ünvanlı kadrolara ata- nanlara bu kadrolarda bulundukları sürece daha önce almış oldukları en yük- sek ek gösterge üzerinden ödeme yapılır. Kadroları Milli İstihbarat Hizmetleri Sınıfına dahil olanlara,bu mad- dede gösterilen emsallerini geçmemek üzere Başbakan tarafından tesbit edile cek ek gösterge rakamları uygulanır. ---------------------------------------------------------------------------
(1) Bu tablodaki gösterge rakamları 10/4/1989 tarih ve 366 sayılı KHK nin 1 inci maddesi ile değiştirilmiş ve metne işlenmiştir.
---------------------------------------------------------------------------


Çalışma Yaş Hadleri :
Madde 44-(Mulga: 31/7/1970-1327/15 md.)


Memurun Başka Sınıfta ve Derecesinin Altında Bir Görevde Çalıştırıl- mıyacağı :
Madde 45- (Degisik: 30/5/1974-KHK/12; Aynen kabul: 15/5/1975-1897/1 md.)
Hic bir memur sinifinin disinda ve sinifinin icindeki derecesinin al- tinda bir derecenin gorevinde calistirilamaz. (Degisik: 12/2/1982-2595/2 md.) 5 nci ve daha asagi derecelerdeki kadrolara,derece yukselmesi icin gerekli nitelikleri haiz memur bulunmamasi hallerinde, 36 nci maddede belirtilen ogrenim durumlari itibariyle tespit olunan yukselinebilecek dereceyi asmamak ve karsilik gosterilecek kadro de- recesi kazanilmis hak aylik derecelerinin uc ust derecesinden fazla olmamak kaydiyla, bu dereceler karsilik gosterilerek,kendi derecesi ile ayni sinif- tan memur atanmasi mumkundur. Bu gibiler, isgal ettikleri kadroda kazanilmis derece ve kademele- rinin ayligini almaya devam ederler ve kazanilmis ayliklarindaki kademe ilerlemesi ve derece yukselmesi genel esaslara gore yapilir.Karsilik goste- rilen kadrolar, ilgililer icin kazanilmis hak teskil etmez.







KISIM - III



Devlet Memurluguna Alinma


BOLUM : 1
Usul

Atama Yapılacak Boş Kadroların Bildirilmesi :
Madde 46- (Degisik: 12/5/1982-2670/12 md.)
Bakanliklar ile diger kamu kurum ve kuruluslari (Milli Istihbarat Teskilati Mustesarligi haric, personel atamasina luzum gordukleri bos kadrolarin sayilarini, sinif ve de- recelerini belirterek Devlet Personel Baskanligina bildirirler.


Duyurma :
Madde 47-(Degisik:12/5/1982-2670/13 md.)
Devlet Personel Baskanligi atama yapilacak bos kadrolarin sinif ve derecelerini, kadrolarin bulunduk- lari kurum ve yerlerini, kadrolara alinacak personel sayilarini, alinacak personelin genel ve ozel sartlarini, en son basvurma tarihini, basvurulacak mercileri, sinav yerlerini ve zamanlarini ve gerek gorulen diger bilgileri basvurma suresinin bitiminden en az 15 gun once Resmi Gazete, radyo, Tele- vizyon ve ulke capinda tiraji yuksek gazetelerden asgari biri ve uygun gorulecek diger uygun gorulecek diger araclar ile duyurur. Sinavsiz atama yapilacak yerlere kadro adedinden fazla istekli bulundugu takdirde acilacak sinavin gun ve yeri yukaridaki sartlara uygun olarak ayrica duyurulur.








BOLUM : 2
Sartlar




















Genel ve Özel Şartlar :
Madde 48-(Degisik 12/5/1982-2670/14 md.)
Devlet Memurluguna ali- nacaklarda asagidaki genel ve ozel sartlar aranir.
A) Genel Sartlar:
1. Turk vatandasi olmak, (1)
2. Bu Kanunun 40 nci maddesindeki yas sartlarini tasimak,
3. Bu Kanunun 41 nci maddesindeki ogrenim sartlarini tasimak,
4. Kamu haklarindan mahrum bulunmamak,
5. (Değişik: 10.1.1991-3697/1 md.) Taksirli suclar ve asagida sayilan suclar disinda tecil edilmis hukumler haric olmak uzere, agir hapis veya 6 aydan fazla hapis veyahut affa ugramis olsalar bile Dev- letin sahsiyetine karsi islenen suclarla, zimmet, ihtilas, irtikap, rusvet, hirsizlik, dolandincilik, sahtecilik, inanci kotuye kullanma, dolanli iflas gibi yuz kizartici veya seref ve haysiyeti kirici suctan veya istimal ve istihlak kacakciligi haric kacakcilik, resmi ihale ve alim satimlara fesat karistirma, Devlet sirlarini aciga vurnma suclarindan dolayi hukumlu bulunmamak.
6. Askerlik durumu itibariyle;
a) Askerlikle ilgisi bulunmamak,
b) Askerlik cagina gelmemis bulunmak,
c) Askerlik cagina gelmis ise muvazzaf askerlik hizmetini yapmis yahut ertelenmis veya yedek sinifa gecirilmis olmak,
7. 53 ncu madde hukumleri sakli kalmak kaydi ile gorevini devamli yapmasina engel olabilecek vucut veya akil hastaligi veya vucut sakatligi ile vucut sakatligi ile ozurlu bulunmamak.
B) Ozel Sartlar :
1. Hizmet gorecegi sinif icin 36 ve 41 nci maddelerde belirtilen ogretim ve egitim kurumlarinin birinden diploma almis olmak,
2. Kurumlarin ozel kanun veya diger mevzuatinda aranan sartlari tasimak. --------------------------------------------------------------------------- (1)
Bulgaristan'dan Turkiye'ye mecburi goc eden Turk soyundan olanlardan bu sartin aranmayacagi 27.6.1989 tarih ve 375 sayili KHK'nin gecici 5 nci maddesi ile hukme baglanmistir. ----------------------------------------------------------------------------


Sınavlara Katılma :
Madde 49-(Yeniden duzenleme: 12/5/1982-2670/15 md.) (Degisik: 29/11/1984-KHK 243/5 md.)
Duyurulan Devlet kamu hizmet ve gorev- lerine Devlet memuru olarak girmek isteyenler, belirlenen sartlari yerine getirerek basvurularini yaparlar. Devlet kamu hizmet ve gorevlerine girmek isteyenlerden ilan edilen sartlari haiz bulunmayanlar bu sinavlara katilamazlar ve bu husus basvu- rulan merciler tarafindan kendilerine bir yazi ile bildirilir.


Sınav Şartı :
Madde 50-(Degisik: 29/11/1984-KHK 243/6 md.)
Devlet kamu hizmet ve gorevlerine Devlet memuru olarak atanacaklarin acilacak Devlet memurlugu sinavlarina girmeleri ve sinavi kazanmalari sarttir. Sinavlarin yapilmasina dair usul ve esaslar ile sinava tabi tutul- madan girilebilecek hizmet, gorevler ve bunlarin tabi olacagi esaslar Dev- let Personel Baskanliginca hazirlanacak bir genel yonetmelikle duzenlenir. Sakatlar icin sinavlar ayri yapilir.


Sınav Sonuçları :
Madde 51- (Degisik: 29/11/1984-KHK 243/7 md.)
Sinav sonuclari, ilgili kurumda teskil edilen sinav komisyonlarinin sorumlulugunda belirle- nerek basarili olanlarin isimleri basari siralarina gore ilan edilir ve yazi ile de ilgililere bildirilir. Ilan edilen sinav sonuclari muteakip sinav tarihine kadar gecer- lidir.


Kurumların Memur İhtiyaçlarını Karşılama Şekli :
Madde 52-(Degisik : 12/5/1982-2670/18 md.)
Kurumlarin memur ihti- yaclari yayinlanan sinav sonuclarinda belirlenen basari sirasina gore ilgili kurumlarca atama yapilmak suretiyle karsilanir. Muteakip sinav donemine kadar kurumlarin acil ihtiyaclari;sinavlara girip kazanmis ancak yeterli kadro olmamasi nedeni ile atamasi yapilamayan- lardan; yayinlanan basan sirasina gore karsilanabilir. Yapilan atamalar, ilgili kurumlarca derhal Devlet Personel Baskan- ligina bildirilir.


Sakatların Devlet Memurluğuna Alınmaları :
Madde 53- (Yeniden duzenleme: 12/2/1982-2595/3 md.)
Sakatlarin Dev- let Memurluguna alinma sartlari ile hangi islerde calistirilacaklari,Maliye ve Gumruk, Saglik,Calisma ve Sosyal Guvenlik Bakanliklari ile Devlet Perso- nel Baskanliginca mustereken hazirlanacak bir yonetmelikle duzenlenir.








BOLUM : 3
Adaylik



















Adaylığa Kabul Edilme :
Madde 54- (Degisik:12/5/1982-2670/19 md.)
Sinavlarda basarili olan- lardan Devlet memurluguna girmek isteyenler basari listesindeki siraya ve 47 nci maddeye gore ilan edilen kadro sayisi kadar,kurumlarinca memur adayi olarak atanirlar. Aday olarak atanmis Devlet memurunun adaylik suresi bir yildan az iki yildan cok naz ve bu sure icinde aday memurun baska kurumlara nakli yapilmaz.


Adayların Yetiştirilmesi :
Madde 55-(Degisik:12/5/1982-2670/20 md.)
Aday olarak atanan memur- larin once butun memurlarin ortak vasiflari ile ilgili temel egitime, bila- hare siniflari ile ilgili hazirlayici egitime ve staja tabi tutulmalari ve Devlet memuru olarak atanabilmeleri icin basarili olmalari sarttir. Temel egitim ile hazirlayici egitim ayni kurumda yapilir. Egitim sureleri, programlari, degerlendirme esaslari ve hangi kurumlarin sorumlu- lugunda yapilacagi ve diger hususlar Basbakanlikca hazirlanacak bir yonet- melikle duzenlenir.


Adaylık Devresi İçinde Göreve Son Verme :
Madde 56. (Degisik: 12/5/1982-2670/21 md.)
Adaylik suresi icinde temel ve hazirlayici egitim ve staj devrelerinin her birinde basarisiz olanlarla adaylik suresi icinde hal ve hareketlerinde memuriyetle bagdasma- yacak durumlari, goreve devamsizliklari tespit edilenlerin sicil amirleri- nin teklifi ve atamaya yetkili amirin onayi ile iliskileri kesilir. Iliskileri kesilenler ilgili kurumlarca derhal Devlet Personel Baskanligina bildirilir.


Adaylık Süresi Sonunda Başarısızlık :
Madde 57- (Degisik:12/5/1982-2670/22 md.)
Adaylardan en gec iki yil icinde Devlet memuru olabilmeleri icin olumlu sicil alamayanlarin sicil amirlerinin teklifi ve atamaya yetkili amirin onayi ile ilisikleri kesilir. Ilisikleri kesilenler ilgili kurumlarca derhal Devlet Personel Baskanligina bildirilir. Adaylik devresi icinde veya sonunda, 56 nci ve bu madde hukumlerine gore ilisikleri kesilenler (saglik nedenleri haric) 3 yil sure ile Devlet memurluguna alinmazlar.









KISIM - IV


Hizmet Sartlari ve Sekilleri



BOLUM : 1
Atanma

Asli Memurluğa Atanma :
Madde 58-(Degisik : 12/5/1982-2670/23 md.)
Adaylik devresi icinde egitimde basarili olan ve olumlu sicil alan adaylar sicil amirlerinin teklifi ve atamaya yetkili amirin onayi ile onay tarihinden gecerli olmak uzere asli memurluga atanirlar. Asli memurluga gecme tarihi adaylik suresinin sonunu gecemez.


İstisnai Memurluklar :
Madde 59-(Degisik:30/5/1974-KHK/12;Degistirilerek kabul:15/5/1975-1897 /1 md.; Degisik: 29/11/1984-KHK 243/8 md.)
Cumhurbaskanligi Genel Sekreter- ligi ile Turkiye Buyuk Millet Meclisinin memurluklarina, Basbakan Basmusa- viri (1),(...)(2) Savunma Sanayi Gelistirme ve Destekleme İdaresi Baskanligi ile Toplu Konut (...)(3) İdaresi Başkanlığına ait Başkan Baskan Yardimcisi, Hukuk Musaviri, Daire Baskanı, Uzman, Uzman Yardımcı sı, Musavir Avukat ve Sube Mudurleri (Uzman) (3).Basbakan Müşavirliklerine Özelleştirme İdaresi Başkanlığında Başkan ,Başkan Yardımcısı,Başkanlık Mü şaviri, Daire Başkanı, Proje Grup Başkanı ve Basın ve Halkla İlişki ler Musavirliğine (4) Basbakanlik Basin Musavirligine, Bakanlar Kurulu Sekreterligine, Milli Savunma Bakanligi ile Turk Silahli Kuv- vetleri kadrolarinda veya kadro aciklamalar bolumunde ozel nitelikli olarak gosterilen gorev yerlerine, Ozel Kalem Mudurluklerine, Valiliklere, Buyuk- elciliklere, Elciliklere, Daimi Temsilciliklere, dis kuruluslarda calisma musavirlikleri nezdinde gorevlendirilecek sendika uzmanliklarina,Din Isleri Yuksek Kurulu Uyeliklerine, Milli Istihbarat Teskilati memurluklarina Milli Guvenlik Kurulu Genel Sekreterligi Musavirliklerine, Hukuk Musavirligine ve Genel Sekreter Sekreterligine, bu Kanunun atanma, sinavlar, kademe ilerle- mesi ve derece yukselmesine iliskin hukumleriyle bagli olmaksizin tahsis edilmis derece ayligi ile memur atanabilir. Disisleri Bakanligi Hukuk Musa- virlikleri ile Devlet Konservatuvarinda gorevlendirilecek uluslararasi ün yapmis üstün yeteneklere sahip Devlet sanatcilarinin, atama ve ilerlemele- rinde de bu hukumler uygulanir. ---------------------------------------------------------------------------
(1) "Basbakan Basmusaviri" unvani 18.5.1987 tarih ve 281 sayili KHK'nin 14 ncu maddesi ile eklenmistir.
(2) Bu fikrada yer alan "Basbakanlik merkez ve bagli kuruluslarinin mustesarlari (MIT haric)"ibaresi 12.5.1989 tarih ve 368 sayili KHK'nin 7nci maddesi ile "ve yardimcilari" ibaresi ise 25.1.1990 tarih ve 402 sayili KHK'nin 1 nci maddesi ile eklenmis, ancak bu ibare 27.12.1991 tarih ve 475 sayili KHK'nin 11 nci maddesi ile yururlukten kaldirilmistir.
(3) Bu fıkradaki Savunma Sanayii Geliştirme ve Destekleme İdaresi Başkan lığı ile Toplu Konut ve Kamu Ortaklığı İdaresine ait unvanlar 14/1/1988 ta- rih ve 310 sayılı KHK'nin 1 inci maddesi ile eklenmiş ve metne işlenmiş da- ha sonra;24/11/1994 tarih ve 4046 sayılı Kanunun 36 ncı maddesi ile "...ve Kamu Ortaklığı..."ibaresi metinden çıkarılmıştır.
(4) Bu fıkradaki "Özelleştirme İdaresi Başkanlığında Başkan,Başkan Yar - dımcısı,Başkanlık Müşaviri,Daire Başkanı,Proje Grup Başkanı ve Basın ve Halkla İlişkiler Müşavirliğine"ibaresi 24/11/1994 tarih ve 4046 sayılı Ka- nun ile eklenmiş ve metne işlenmiştir.
---------------------------------------------------------------------------
Birinci fikrada sayilan memurlarin bulunduklari bu kadrolar emekli- lik ayliginin hesabinda ve diger memurluklara naklen atanmalarinda herhangi bir sinif icin kazanilmis sayilmaz. Bu gorevlerde bulunan memurlarin emek- lilik kidemleri yurumekte devam eder. (Son fikra mulga: 11/9/1987 KHK 276/13 md. Aynen kabul: 24/2/1988- 3409/13 md.)


İstisnai Memurluklara Atanmada Aranacak Şartlar :
Madde 60-(Degisik: 23/12/1972-KHK 2/1 md.)
Istisnai Devlet memur- luklarina 48 maddede yazili genel sartlari tasiyan kimselerden atanmalar yapilabilir. Kurulus kanunlarindaki ozel hukumler saklidir. Ancak, Devlet sanatcilarinda aranacak nitelikler bir yonetmelikle belirtilir. Disisleri Bakanligi Hukuk Musavirligine atanabilmek icin ise,bir yabanci dili cok iyi bilmek ve ozel yonetmeliginde belirtilecek diger nitelikleri tasimak sart- tir.


İstisnai Memurluklara Atananlara Bu Kanunun Uygulanacak Hükümleri :
Madde 61-(Degisik: 30/5/1974-KHK/12; Aynen Kabul: 15/5/1975-1897/1 md.)
60 nci madde geregince istisnai memurluklara atananlar hakkinda bu Kanunun atanma, sinavlar, kademe ilerlemesi ve derece yukselmesi disinda kalan butun hukumleri uygulanir. Ancak istisnai bir memuriyet kadrosuna atananlar, atandiklari kadronun derecesinin ilk kademesini kazanilmis hak olarak elde ettikleri tarihten itibaren, haklarinda Kanunun kademe ilerlemesi ve derece yukselme- sine dair hukumleri uygulanir. Su kadar ki, Basbakanlik ve Bakanliklar ozel kalem mudurluklerine, valiliklere, buyukelciliklere, elciliklere, daimi temsilciliklere atanan- larin, atandiklari derecelerde gecirdikleri sureler, kazanilmis hak sayil- mamak sartiyle, kademe ilerlemesinde (ust dereceye atanmalari halinde 161 nci maddenin A bendi uyarinca) degerlendirilir.


Atamalarda Görev Yerine Hareket ve İşe Başlama Süresi :
Madde 62- (Degisik: 23/12/1972-KHK 2/1 md.)
Ilk defa veya yeniden veyahut yer ictirme suretiyle;
a) Ayni yerdeki gorevlere atananlar atama emirlerinin kendilerine teblig gununu,
b) Baska yerdeki gorevlere atananlar, atama emirlerinin kendilerine teblig tarihinden itibaren 15 gun icerisinde o yere hareket ederek belli yol suresini, I˜zleyen is gunu icinde ise baslamak zorundadirlar. Savas veolagan- ustu hallerde bu Bakanlar Kurulu Karari ile kisaltilabilir. Yukaridaki sureler;
1- Kanuni izinlerin kullanilmasi veya gecici bir gorevin yapilmasi sirasinda baska bir goreve atanan memurlar icin iznin veya gecici gorevin bitimi,
2- Hesaplarini, yerlerine gelenlere devir zorunda bulunan sayman ve sayman mutemetleri icin devrin sona ermesi,
3- Eski gorevlerine devamlari kurumlarinca yazili olarak teblig edilenler icin yerlerine atanan memurlarin gelmesi veya yeni gorev yerlerine hareketlerinin kurumlarinca tebligi, tarihinde baslar. (Degisik : 12/2/1982 - 2595/4 md.) Yer degistirme suretiyle yapilan atamalarda memurlara atama emirleri teblig edilince yolluklari, odeme emri aranmaksizin, saymanliklarca derhal odenir.Memurun izinli ve raporlu olmasi tebligata engel olmamakla beraber (a) ve (b) bentlerindeki sureler izin ve rapor muddetinin bitmesinde baslar. Bu maddede gecen "yer" deyiminin kapsami Icisleri ve Maliye ve Gumruk Bakanliklarinca birlikte belirtilir.


İşe Başlamama Halinde Yapılacak İşlem :
Madde 63- (Degisik: 23/12/1972-KHK 2/1 md.12/5/1982- 2670/24 md.)
Bir goreve ilk defa veya yeniden atananlardan belge ile isbati mumkun zor- layici sebepler olmaksizin: 62 nci maddedeki sure icinde ise baslayamayan- larin atanmalari iptal edilir ve bunlar 1 yil sureyle Devlet memuru olarak istihdam edilemezler. Bunlarin belge ile isbati mumkun; zorlayici sebepler nedeniyle goreve baslamama hali iki ayi astigi takdirde atama islemi,atama- ya yetkili makamlarca iptal edilir. Baska yerdeki bir goreve atananlardan 62 nci maddedeki sure icinde hareket ederek belli yol suresi sonunda yeni gorevlerine baslamiyanlara, eski gorevlerinden ayrilis ve yeni gorevlerine baslayis tarihleri arasinda aylik verilmemek sarti ile 10 gunluk bir sure daha verilebilir. Belge ile isbati mumkun zorlayici sebepler olmaksizin bu sure sonunda da yeni gorev- lerinde ise baslamayanlar memuriyetten cekilmis sayilirlar.







BOLUM : 2
Devlet Memurlugunda Ilerleme ve Yukselmeler

















Kademelerde İlerleme Şartları :
Madde 64-
Devlet memurunun kademede ilerlemesi icin asagidaki sart- larin bulunmasi lazimdir:
A) Bulundugu kademede en az bir yil calismis olmasi,
B) O yil icinde olumlu sicil almis bulunmasi,
C) Bulundugu derecede ilerleyebilecegi bir kademenin bulunmasi, (Ek: 29/01/1984-KHK 243/9 md.) Devlet memurlarindan 6 yillik sicil notu ortalamasi 90 ve daha yukari olanlarin aylik derecelerinin yukseltil- mesinde dikkate alinmak uzere bir kademe ilerlemesi uygulanir. (Ek:9/4/1990 - KHK -418/4 md;Ana.Mah.nin 5/2/1992 tarih ve E.1990/22 K.1992/6 sayılı Kararı ile;Yeniden düzenleme:18/5/1994-KHK -527/4 md.)Ancak 72 nci madde geregince belirli bir süre görev yapmak üzere mecburi o- larak surekli gorevle atanan Devlet Memurlarından kalkınmada 1 inci derecede oncelikli yorelerde bulunanlara ( Erzurum ve Artvin İl'leri dahil) bu yörelerde fiilen calismak suretiyle başarılı geçirilen her iki yilin karsiliginda aylik derecelerinin yukseltilmesin de dikkate alinmak uzere ayrica bir kademe ilerlemesi daha verilir. Yillik izinde gecirilen sureler fiilen calisilmis sayilir. Iki yildan az sureler dikkate alinmaz.


Kademe İlerlemelerinin Toplu Onayla Yapılması :
Madde 65-(Degisik:26/6/1984-KHK 241/2 md.)
64ncu maddede belirtilen sartlari haiz her sinif ve derecedeki memurlar hak kazandiklari tarihden gecerli olmak uzere ve baskaca bir isleme gerek kalmaksizin bir ileri kade- meye ilerlemis sayilirlar. Kademe ilerlemesine hak kazanamayan memurlar kurumlarinca her ay alinacak toplu onaylarla belirlenir. Kademe ilerlemesi yapmis sayilanlardan ilerlemeye mustehak olmadiklari sonradan tespit edi- lenlerin kademe ilerlemeleri, ilerlemis sayildiklari tarihten gecerli olmak uzere iptal edilir.


Derece Yükselmesi ve Kademe İlerlemesinde Onay Mercii :
Madde 66- (Degisik: 26/6/1984-KHK 241/3 md.)
Derece yukselmesi ve kademe ilerlemesi ile ilgili onay mercii atamaya yetkili amirdir. Onay mercileri kademe ilerlemeleri ile ilgili yetkilerini devredebilirler. Bakanlar Kurulu Karari veya ortak kararla atanmis olanlarin gorev degisikligi niteliginde olmayan derece yukselmeleri ilgili Bakanin veya yetkili kildigi makamin onayi ile olur. Ust derece kadroya atanmis olup da kazanilmis hak ve emeklilik kesenegine esas aylik dereceleri daha asagida bulunanlarin (45 nci maddeye gore kadro karsilik gosterilmek suretiyle yapilan atamalar haric)kazanilmis hak ve emeklilik kesenegine esas aylik derecelerinin yukseltilmeleri icin bu durumun devam ettigi surece,yukaridaki fikralarda belirtilen onaya gerek yoktur.


Kadrosuzluk Sebebiyle Derece Yükselmesi Yapamayanların Aylıkları :
Madde 67-(Degisik: 29/11/1984-KHK 243/10 md.)
Diger sartlari tasi- makla birlikte ust derecelerde bos kadro olmadigi icin derece yukselmesi yapamayan memurlarin kazanilmis hak ayliklari, ogrenim durumlari itibariyle yukselebilecekleri dereceyi asmamak sartiyla isgal etmekte olduklari kadro- larin bir ust derecesine yukseltilebilir. ---------------------------------------------------------------------------
(1)Bu fikrada yer alan kalkinmada oncelikli yorelerle ilgili uygulama icin bu Kanunun sonundaki "Ana Kanuna Islenmeyen Hukumler" bolumundeki 418 sayili KHK'nin Gecici Madde 3'e bakiniz. --------------------------------------------------------------------------


Derece Yükselmesinin Usul ve Şartları :
Madde 68-(Degisik: 12/2/1982-2595/5 md.)
A) Derece yukselmesi yapilabilmesi icin:
a) (Degisik: 26/6/1984-KHK 241/4 md.) Ust dereceden bos bir kadro- nun bulunmasi,
b) Derecesi icinde en az 3 yil ve bu derecenin 3 ncu kademesinde 1 yil bulunmus,
c) Kadronun tahsis edildigi goev icin ongorulen nitelikleri elde etmis,
d) Sicil bakimindan ust derecelere yukselebilecek nitelikte bulun- dugunun saptanmis, olmasi sarttir.
B) (Degisik:4/5/1984-KHK 199/1 md.) Egitim ve ogretim hizmetleri sinifi haric,siniflarin 1, 2, 3 ve 4 ncu derecelerin- deki kadrolarina, derece yukselmesindeki sure kaydi aranmaksizin,atanmasin- daki usule gore daha asagidaki derecelerden atama yapilabilir. Ancak, bu sekilde bir atamanin yapilabilmesi icin ilgilinin;
a) 1nci dereceli gorevlerden ek gostergesi 650 (1) ve daha yukarida yukarida yukarida yukarida olanlar icin en az 12 yil,
b) 1 ve 2 nci derece gorevlerden ek gostergesi 650 (1)'den az olan- lar icin en az 10 yil,
c) 3 ve 4 ncu dereceli gorevler icin en az 8 yil, (Ek fıkra: 26/8/1993 -KHK- 501/1 md.;İptal:Ana. Mah.nin 6/10/1993 tarih ve E.1993/32,K.1993/32 sayılı kararı ile.) (Degisik: 27/6/1989-KHK 375/7 md.) 8.6.1984 tarih ve 217 sayili Ka- nun Hukmunde Kararnamenin 2 nci maddesi kapsamina dahil kurumlarda fiilen calismis olmasi ve yuksek ogrenim gormus bulunmasi sarttir. Ancak dort yil- dan daha az sureli yuksek gorenler icin yukaridaki surelere ikiser yil ilave edilir. Yasama Organi Uyeliginde, Kanunlarla kurulan fonlarda, muvaz- zaf askerlikte ve okul devresi dahil yedek subaylikta ve uluslararasi kuru- luslarda gecen surelerin tamami ile yuksek ogrenim gordukten sonra ozel kurumlarda veya serbest olarak calistiklari surenin 6 yili gecmemek uzere 3/4'u yukaridaki surelerin hesabinda dikkate alinir. Bu bent hukumlerine gore atananlar atandiklari kadronun aylik (Ek gosterge dahil) ve diger haklarindan yararlanirlar. Bu suretle ust dereceye atananlarin bu kadrolarda gecirdikleri her yil kademe ilerlemesi ve her "3" yil derece yukselmesi sayilmak suretiyle kazanilmis hak ve emeklilik kese- negine esas aylik derecelerinin yukselmesinde gozonune alinir. Ancak atan- diklari kadro ayliklari, baska gorevlere atanma halinde kazanilmis hak sayilmaz. ---------------------------------------------------------------------------
(1) Bu maddenin (B) bendinin (a) ve (b) alt bentlerindeki 650 raka mı,26/6/1984 tarih ve 241 sayılı KHK nin 4 üncü maddesi ile getirilmiş ve metne işlenmiş olup,bu ek göstergeler 527 sayılı KHK ile yeniden tesbit e- dilmiştir.(Bkz.Bu Kanunun sonundaki 1 sayılı ek gösterge cetveli) ---------------------------------------------------------------------------


İdari Görevlere Atanma :
Madde 69-(Degisik : 29/11/1984-KHK 243/11 md.)
Kurumlar, Egitim ve Ogretim, Saglik ve Yardimci Saglik ve Teknik Hizmetler Siniflarina dahil memurlardan, kariyerlerinden yararlanmak istediklerini 2-4 ncu dereceler arasindaki idari gorevlere ait olup kazanilmis hak derecelerinin iki altin- daki derecelerden tesbit ve ihdas edilmis kadrolara atayabilirler. Bu suretle atanan memurlarin ayliklari kazanilmis hak dereceleri uzerinden odenir.Ancak kazanilmis aylik dereceleri ve kariyer hizmet sinif- lari icin tesbit edilen ek gosterge, zam ve tazminatlar ile atandiklari go- revlerin ek gosterge, zam ve tazminatlarinin farkli olmasi halinde fazla fazla olani odenir.


İstisnai Memurluklarda Derece Yükselmeleri ve Kademe İlerlemeleri:
Madde 70-(Mulga:31/7/1970-1327/29 md.)


Bir Sınıftan Başka Bir Sınıfa Geçme :
Madde 71-(Degisik:30/5/1974-KHK/12;Aynen kabul:15/5/1975-1897/1md.) (Degisik: 29/11/1984-KHK 243/12 md.)
Memurlarin esit dereceler ara- sinda veya derece yukselmesi suretiyle sinif degistirmeleri caizdir. Bu se- kilde sinif degistireceklerin gececekleri sinif ve gorev icin bu Kanunda veya kurulus kanunlarinda belirtilen niteliklere sahip olmalari sarttir. Bu durumda siniflari degisenlerin eski siniflarinin derecesinde elde ettikleri kademelerde gecirdikleri sureler yeni siniflardaki derecelerinde dikkate alinir. Kurumlar, memurlarini meslekleri ile ilgili siniftan genel idare hizmetleri sinifina veya genel idare hizmetleri sinifindan meslekleri ile ilgili sinifa, gorev ve unvan esitligi gozetmeden kazanilmis hak aylik dereceleriyle atayabilirler. Eski siniflarinda, gorev alacaklari yeni sinifa gore memurluga daha yuksek bir derece ve kademeden baslamis olup da sinif degistirenlerin yeni gorevlerindeki ilk ilerleme sureleri eski siniflarinda kazandiklari derece ve kademelere tekabul eden sure kadar uzatilir ve bu sure tamamlanincaya kadar kendilerine sinif degistirmeleri sirasinda bulunduklari derecede ka- deme ilerlemesi verilmez.








BOLUM : 3
Yer Degistirme

















Yer Değiştirme Suretiyle Atanma :
Madde 72-(Degisik:12/5/1982-2670/25 md.)
Kurumlarda yer degistirme suretiyle atanmalar; hizmetlerin gereklerine, ozelliklerine, Turkiyenin ekonomik, sosyal,kulturel ve ulasim sartlari yonunden benzerlik ve yakinlik gosteren iller gruplandirilarak tespit edilen bolgeler arasinda adil ve dengeli bir sistem icinde yapilir. (Değişik:9/4/1990 -KHK-418/5 md;İptal:Ana.Mah.nin 5/2/1992 tarih ve E.1990/20,K.1992/6 Sayılı Kararı ile Yeniden düzenleme:18/5/1994-KHK-527/5 md.) Yeniden veya yer degistirme suretiyle yapilacak atamalarda; aile birimini muhafaza etmek bakimindan kurumlar arasinda gerekli koordinasyon saglanarak memur diger esin de istegi halinde atamasi, atamaya tabi tutulan memurun atandigi yere 74 ve 76 nci maddelerde belirtilen esaslar cercevesinde yapilir. Yer degistirme suretiyle atanmaya tabi memurun atandigi yerde esinin atanacagi teskilatin bulunmamasi ya da teskilati olmakla birlikte niteligine uygun munhal bir gorev bulunmamasi ve ilgilinin de talebi halinde, bu personele esinin gorev suresi ile sinirli olmak uzere asagidaki sartlarda izin veri- lebilir. (Ek:9/4/1990 -KHK-418/5 md;İptal:Ana.Mah.nin 5/2/1992 tarih ve E. 1990/22,K.1992/6 sayılı Kararı ile; Yeniden düzenleme : 18/5/1994 - KHK - 527/5 md. ) Bu suretle izin verilenlere, aylik ve diger odemelerine karsilik olarak, aylik (taban ve kidem ayligi dahil), ek gosterge, zam ve tazminatlarinin kanuni kesintiler dusuldukten sonraki net miktarinin, esleri ;
a) Olaganustu Hal Bolgesine dahil illerle bu illere mucavir olarak belirlenen illerde gorevli olanlara %60'i,
b) Kalkinmada 1 nci derecede oncelikli yorelerde gorevli olanlara %50'si,
c) Kalkinmada 2 nci derecede oncelikli yorelerde gorevli olanlara %25'i, kurumlarinca kadro tasarrufundan odenir. Esleri diger yorelerde gorevli olanlar ise ucretsiz izinli sayilir. (Ek:9.4.1990 -KHK- 418/5 md;iptal:Ana.Mah.nin 5.2.1992 tarih ve E. 1990/22, K.1992 /6 sayılı Kararı ile yeniden düzenleme : 18 /5/ 1994 KHK -527 / 5 md. ) Yukarida sayilanlarin kadro- lari eslerinin gorevlendirme suresiyle sinirli olarak sakli tutulur. Ancak bu sure memuriyet boyunca 4 yili hic bir surette gecemez. Bunlarin kademe ilerlemesi; emeklilik ve diger butun haklari ve yukumlulukleri devam eder. Ancak ucretsiz izin verilenlerin bu surelerinin emeklilikten sayilabilmesi icin kesenek ve kurum karsiliklarinin her ay kendileri tarafindan T.C.Emek- li Sandigina yatirilmasi gerekir. (Degisik:29/11/1984-KHK 243/13 md.)Memurlarin atanamayacaklari yer- ler ve bu yerlerdeki gorevler ile kurumlarin ozellik arz eden gorevlerine atanabilmeleri icin hangi kademelerde ne kadar hizmet etmeleri gerektigi ve yer degistirme ile ilgili atama esaslari Devlet Personel Baskanliginca ha- zirlanacak bir yonetmelikle belirlenir. Kurumlar atamaya tabi olacak perso- neli icin bu yonetmelik esaslarina gore Devlet Personel Baskanliginin goru- sunu almak suretiyle bir personel ve atama plani hazirlar.


Karşılıklı Olarak Yer Değiştirme :
Madde 73-(Degisik: 30/5/1974-KHK/12; Aynen kabul; 15/5/1975-1897/1 md.)
Ayni Kurumun baska baska yerlerde bulunan ayni siniftaki memurlari, karsilikli olarak yer degistirme suretiyle atanmalarini isteyebilirler. Bu istegin yerine getirilmesi atamaya yetkili amirlerince uygun bulunmasina baglidir.


Memurların Bir Kurumdan Diğerine Nakilleri :
Madde 74- (Degisik:30/5/1974-KHK/12;Degistirilerek kabul:15/5/1975- 1897/1 md.)
Memurlarin bu Kanuna tabi kurumlar arasinda, kurumlarin muvafa- kati ile kazanilmis hak dereceleri uzerinden veya 68 nci maddedeki esaslar cercevesinde derece yukselmesi suretiyle,bulunduklari siniftan veya ogrenim durumlari itibariyle girebilecekleri siniftan,bir kadroya nakilleri mumkun- dur. Kazanilmis hak derecelerinin altindaki derecelere atanabilmeleri icin ise atanacaklari kadro derecesi ile kazanilmis hak dereceleri arasindaki farkin 3 dereceden cok olmamasi ve memurlarin istegi de sarttir. Asagi dereceye atananlarin 68nci maddede yazili sure kaydi aranmak- sizin eski derecelerine tekrar atanmalari caizdir. Kazanilmis hak derecelerinden asagi derecelere atananlarin aylik derece ve kademeleri genel hukumlere gore tespit edilmekle beraber,atandik- lari bu derecelerde gecirdikleri sureler (kesenek ve karsilik farklarinin kendileri tarafindan her ay T.C.Emekli Sandigina gonderilmesini kabul etme- leri sartiyle) emeklilik yonunden eski derecelerinde degerlendirilir. 13/12/1960 tarihli ve 160 sayili Kanunun 4ncu maddesi kapsamina gi- ren kurumlarla bu Kanuna tabi kurumlar arasindaki nakillerde de yukaridaki hukumler uygulanir. Ayni Kanunun 4 ncu maddesi kapsamina giren kurumlarda calisip 657 sayili Kanuna tabi olmayan personelden,hizmete giris dereceleri 36 nci madde ile tespit edilen giris derecelerinin uzerinde olanlarin ilk ilerleme ve yukselmeleri icin kanuni bekleme surelerine yukarida yazili de- receler arasindaki surelere tekabul eden sure kadar ilave edilir. (1)


Memurların Diğer Kurumlardan Bu Kanuna Tabi Kurumlara Geçmeleri :
Madde 75- (Mulga: 23/12/1972-KHK 2I5 md.)


Memurların Kurumlarınca Görevlerinin ve Yerlerinin Değiştirilmesi:
Madde 76-(Degisik:30/5/1974-KHK/2; Aynen kabul:15/5/1975-1897/1md.)
Kurumlar, gorev ve unvan esitligi gozetmeden kazanilmis hak aylik derecele- riyle memurlari bulunduklari kadro derecelerine esit veya 68 nci maddedeki esaslar cercevesinde daha ust,kurum icinde ayni veya baska yerlerdeki diger kadrolara naklen, atayabilirler. Memurlar istekleri ile,kurumlarinda kazanilmis hak derecelerinin en cok uc derece altinda ayni veya baska yerlerdeki kadrolara atanabilirler. Asagi dereceye atananlarin 68nci maddede yazili sure kaydi aranmak- sizin eski derecelerine tekrar atanmalari mumkundur. ---------------------------------------------------------------------------
(1) 29/11/1984 tarih ve 243 sayili KHK'nin 55 nci maddesi uyarinca 13/12/1960 tarih ve 160 sayili Kanunun 4 ncu maddesine yapilan atiflar 8/6/1984 gun ve 217 sayili KHK'nin ilgili maddesine yapilmis sayilmaktadir. Bu bakimda bu maddede zikredilen 4 ncu madde 217 sayili KHK'nin 2 nci mad- desi olarak dikkate alinmalidir. ----------------------------------------------------------------------------
Kazanilmis hak derecelerinden asagi derecelere atananlarin aylik derece ve kademeleri genel hukumlere gore tespit edilmekle beraber,atandik- lari bu derecelerde gecirdikleri sureler (kesenek ve karsilik farklarinin kendileri tarafindan her ay T.C.Emekli Sandigina gonderilmesini kabul etme- leri sartiyle) emeklilik yonunden eski derecelerinde degerlendirilir.


Yabancı Bir Memleket veya Uluslararası Kuruluşta Hizmet Alma :
Madde 77- (Degisik:30/5/1974-KHK/12;Degistirilerek kabul:15/5/1975- 1897/1 md.; Degisik: 23/12/1988-KHK - 351/4)
Yabancı memleketlerde veya uluslararasi kuruluslarda, kurumlarinin muvafakati ile görev alacak memurlara ilgili Bakanligin teklifi ve Basbakanin izni ile (her üç yıl- da bir Basbakan'in izni alinmak kaydiyla ) memuriyeti suresince top- lam yabanci memleketlerde 10 yila, uluslararasi kuruluslarda 21 yila ka- dar maassiz izin verilebilir. Yukaridaki fikraya gore izin alan memurlarin kadro ile iliskileri devam eder ve yabanci memleketlerde veya uluslararasi kuruluslarda gorevde gecen sureler icin emeklilik haklari 5434 sayili Kanunun 31 nci maddesi hukumlerine uyulmak kaydi ile sakli kalir. Bu kimselerin gorevlerine donmek istemeleri halinde; bu Kanunun sinav veya secme ile ilgili hukumleri dikkate alinmak suretiyle, yabanci memleketlerde veya uluslararasi kuruluslarda gecirdikleri hizmet sureleri- nin her yili bir kademe ilerlemesine ve her 3 yili bir derece yükselmesine esas olacak sekilde ve bos kadro bulundugu takdirde degerlendirilir.


Bilgilerini Artırmak Üzere Dış Memleketlere Gönderilme :
Madde 78-
Mesleklerine ait ogrenimi bitirerek Devlet memurluguna alinmis ve asli memur olarak atanmis olanlardan mesleklerine ait hizmetler- de yetistirilmek, egitilmek,bilgilerini artirmak veya staj yapmak uzere dis memleketlere:
a) Kurumlarinca acilacak secme veya yarisma sinavlarinda basari gosterenlere,
b) Dis burslara dayanilarak gonderilenlere, Iki yila kadar ayrilma musaadesi verilebilir. Gerekirse bu sure en cok bir kat uzatilabilir.


Bilgilerini Artırmak İçin Yabancı Memleketlere Gönderilenlerin Hak ve Yükümlülükleri :
Madde 79- (Degisik: 18/5/1994- KHK - 527 / 6 md. )
78 nci maddede yazili olanlar kadrolarinda birakilirlar. Kadro karsiligi sozlesme ile istihdam edilenlerin sozlesmeleri devam eder ve (Sahsen ozel burs saglayan ve bu burstan istifade etmesi icin kurumlarinca kendilerine maassiz izin verilmesi uygun gorulenler haric) aylik ve diger her turlu odemeleri ile sozlesme ucretlerinin kanuni kesintilerinden sonra kalan net tutarinin %60'ini kurumlarindan alirlar. Bunlarin kademe ilerlemesi; emeklilik ve diger butun haklari ve yukumlulukleri devam eder.Izin bitimin- de yol suresi haric 15 gun gorevlerine donerler .Bunlardan kurumlarinca kendilerine maassiz izin verilmesi uygun gorulenle- lerin bu sureleri keseneklerinin ve karsiliklarinin kendileri tarafindan her ay T.C.Emekli Sandigina gonderilmesini kabul etmeleri sartiyla emekli- lik yonunden eski derecelerinde degerlendirilir. (Degisik : 22/8/1989-KHK 378/2 md.) Kurumlarinca gonderilenlere, gittikleri ulkelerde surekli gorevle bulunan ve dokuzuncu derecenin birinci kademesinden aylik meslek memurlarina odenmekte olan yurtdisi ayliginin 2/4'u odenir.Burslu gidenlerin aldiklari burs miktarlari bu miktarin altin- da ise aradaki fark kurumlarinca kendilerine ayrica odenir. Bu suretle yapilacak fark odeme, her turlu vergiden mustesnadir. Surelerinin bitiminde gorevlerine baslamayanlar cekilmis sayilirlar. Bu suretle cekilmis sayilanlar aylik ve yol giderleri de dahil olmak uzere kendilerine kurumlarca yapilmis bulunan butun masraflari iki kat olarak odemeye mecburdurlar. Gorevlerine baslayip da yukumlu bulunduklari mecburi hizmetini bi- tirmeden ayrilanlar veya bir ceza sebebi ile memurluktan çıkarılmış olan- lar mecburi hizmetlerinin eksik kalan kismi ile orantili miktari iki kat olarak odemek zorundadirlar.


78 ve 79 uncu Maddelerin Uygulanmasını Düzenleyen Yönetmelik :
Madde 80- (Degisik: 23/12/1972-KHK 2/1 md.)
78 ve 79 ncu maddelerde yazili olanlarin ayirma ve secilme usul ve sartlari, calismalarinin nasil izlenip denetlenecegi,haklarindaki disiplin kovusturmasinin ne suretle ya- pilacagi ve geri cagrilmalarini gerektirecek haller,bu Kanunun 2nci maddesi geregince bir yonetmelikle duzenlenir.(1) MIT mensuplari hakkinda yukaridaki esaslar, Basbakan tarafindan onaylanacak bir talimatla belirtilir.


Silah Altına Alınma :
Madde 81-
Hazarda ve seferde muvazzaflik hizmeti disinda silah al- tina alinan Devlet memurlari,silah altinda bulunduklari surece izinli sayi- lirlar.


Terhis Edilenlerin Görevlerine Dönmeleri :
Madde 82- (Degisik: 23/12/1972-KHK 2/1md.)
Hazarda egitim ve manevra maksadiyle veya seferde muvazzaflik hizmeti disinda silah altina alinan me- murlarin terhislerinden sonra gore gorevlerine baslamalari,62 ve 63ncu mad- delerin yer degistirme suretiyle atamaya iliskin hukumlerine tabidir.
---------------------------------------------------------------------------
(1) Bu maddede gecen "tuzuk" kelimesi, 8/10/1973 tarih ve 8 sayili KHK'nin 9ncu maddesi ile "yonetmelik" olarak degistirilmis ve metne islenmistir. ---------------------------------------------------------------------------


Muvazzaf Askerliğe Ayrılan Memurların Terhislerinde Göreve Başlatıl- maları ile Muvazzaf Askerlikte Geçen Sürelerin Kademe ve Derece İntibakla- rında Değerlendirilmesi :
Madde 83-(Degisik:12/5/1982-2670/26 md.)
Devlet memuru iken muvazzaf askerlik hizmetini yapmak uzere silah altina alinanlardan askerlik gorevini tamamlayip memuriyete donmek isteyenler, terhis tarihinden itibaren 30 gun icinde kurumlarina basvurmak ve kurumlari da basvurma tarihinden itibaren azami 30 gun icinde ilgilileri goreve baslatmak zorundadirlar. Bunlarin muvazzaf askerlikte gecen sureleri muvazzaf askerlige ay- rildiklari sirada iktisap etmis olduklari derecede kademe ilerlemesi yapil- mak suretiyle degerlendirilir. Bu gibilerin muvazzaf askerlige ayrilmadan once isgal ettikleri kadroda kazandiklari kademe ilerlemeleri ayrica goz- onunde bulundurulur. Askerlik onces, kademe ilerlemeleri ile askerlikte ge- cen sure toplaminin 3 yili asan kismi usulu dairesinde ust dereceye terfi ettikleri zaman bu derecede kademe ilerlemesi yapilmak suretiyle degerlen- dirilir.


Muvazzaf Askerliğini Yaptıktan Sonra Devlet Memurluğuna Girenlerin Kademe İntibakları :
Madde 84- (Degisik:31/7/1970-1327/37 md.)
Muvazzaf askerlik gorevini yaptiktan sonra Devlet memurluguna atananlar adaylik esaslarina tabi olur- lar ve muvazzaf askerlikte gecen sureleri asaletlerinin tasdikinden sonra kademe ilerlemesi yapilmak ve sinav veya secmeye tabi tutulmak suretiyle derece yukseltilmesinde de degerlendirilir.


Seferde veya Talim ve Manevra İçin Hazarda Silah Altına Alınanların Askerlik Sürelerinin Kademe ve Derece İntibakları :
Madde 85-(Degisik:31/7/1970-1327/38 md.)
Devlet memurlarindan muvaz- zaflik hizmeti disinda talim ve manevra maksadiyle veya seferde silah al- tina alinanlarin kademe ilerlemeleri devam eder. Bu sure icinde derece yuk- selmesi gerektiginde terhislerinden sonra acik kadro bulunmasi ve sinav veya secmede basari gostermeleri sartiyle silah altinda gecen sureleri yuk- selecekleri ust derecenin kademelerinde dikkate alinir.


Vekalet Görevi ve Aylık Verilmesinin Şartları :
Madde 86- (Degisik:30/5/1974 KHK/12; degistirilerek kabul;15/5/1975 -1897/1 md.)
Memurlarin kanuni izin,gecici gorev, disiplin cezasi uygulamasi veya gorevden uzaklastirma nedenleriyle islerinden gecici olarak ayrilma- lari halinde yerlerine kurum icinden veya diger kurumlardan veya aciktan vekil atanabilir. Bir gorevin memurlar eliyle vekaleten yurutulmesi halinde ayliksiz vekalet asildir. Ancak,ilkokul ogretmenligi (Yaz tatili haric), tabiplik, dis tabip- ligi,eczacilik,muhendis ve mimarlik, veterinerlik,koy ve kasaba imamligina ait bos kadrolara aciktan vekil atanabilir. Ayni kurumdan birinci fikrada sayilan ayrilmalar dolayisiyle atanan vekil memurlara vekalet gorevinin 3 aydan fazla devam eden suresi icin, kurum disindan veya aciktan atananlarla kurum icinden ilkokul ogretmenligi- ne atanan ogretmenler ile veznedarlik gorevine atananlara goreve basladik- lari tarihten itibaren vekalet ayligi odenir. Bu Kanuna tabi kurumlarda calisan veteriner hekim veya hayvan sag- lik memurlari,veteriner hekim veya hayvan saglik memuru bulunmayan beledi- yelerin veterinerlik veya hayvan saglik memurlugu hizmetlerini ifa etmek uzere bu hizmetlerle ilgili kadrolara vekalet ayligi verilmek suretiyle atanabilirler. Yukarida sayilan haller disinda, bos kadrolara ait gorevler luzum goruldugu taktirde memurlara ucretsiz olarak vekaleten gordurulebilir. Bu Kanuna tabi kurumlarda, mali, nakdi ve ayni sorumlulugu bulunan saymanlik kadrolarinin bosalmasi halinde bu kadrolara ise basladiklari ta- rihten itibaren vekalet ayligi verilmek suretiyle memurlar arasindan atama yapilabilir.


İkinci Görev Yasağı :
Madde 87- (Degisik:30/5/1974-KAK/12;degistirilerek kabul:15/5/1975- 1897/1 md.)
Memurlara ;
a) Bu Kanuna tabi kurumlarda,
b) Sermayesinin tamami Devlet tarafindan verilmek suretiyle kurulan iktisadi kurumlar ile sermayesinin yarisindan fazlasi Devlete ait banka larda,
c) Ozel kanunlarla veya ozel kanunlarin verdigi yetkiye dayanilarak kurulan banka ve kuruluslarda,
d) Yukaridaki bentlerde yazili idare,kurulus ve bankalar tarafindan sermayelerinin yarisindan fazlasina katilmak suretiyle kurulan kuruluslarla bunlarin ayni oranda katilmalari ile vucut bulan kurumlarda, Ikinci gorev verilemez; bu kurumlardan her ne ad ile olursa olsun para odenemez ve yarar saglanamaz. Ancak, bu Kanunun memurlara ikinci gorev verilmesini ongoren hukum- leri ile hakem,tasfiye memuru ve bilir kisilere takdir olunan Il Genel Mec- lisi ve Il Daimi emcumeni baskanlari,ozel kanunlarla kurulan ve asli gorev- lerinin devami niteliginde olmayan cesitli kurul, komisyon, heyet ve juri calismalarina, Universiteler, Akademiler, Turkiye ve Orta-Dogu Amme Idaresi Enstitusu ve Ozel Kanunlarla kurulan arastirma kurumlari tarafindan idarey- le ilgili olarak yapilan inceleme ve arastirma calismalarina katilanlar icin ozel kanunlarinca gosterilen veya bu kanunlara dayanilarak tespit edilen ucretlerin odenmesine iliskin hukumler saklidir.


İkinci Görev Verilecek Memurlar ve Görevler :
Madde 88- (Degisik:23/12/1972-KHK 2/1 md.)
Bu Kanuna tabi kurumlarda calisan Devlet memurlarina esas gorevlerinin yaninda ;
A) Ozel kanunlarla veya ozel kanunlarin verdigi yetkiye dayanilarak memurlara gondurulmesi ongorulen surekli hizmetler,
B) Mesleki bilgisi ile ilgili olarak, hizmet olanaklari elverisli bulunmak ve atamaya yetkili amir tarfindan uygun gorulmek sartiyle;
1) (Degisik: 29/11/984-KHK 243/15 md.) 87 nci maddede yazili kurum- larin tabiplikleri, dis tabiplikleri, eczaciliklari,kimyagerlikleri,veteri- nerlikleri, avukatliklari ile Adli Tip Kurumu Uzmanliklari,
2) Asil gorevlerinin bulundugu bucak,ilce ve zorunlu hallerde iller belediyelerinin, yuksek muhendis,muhendis, yuksek mimar ve mimarlarca yuru- tulmesi gereken teknik hizmetleri, İkinci görev olarak verilebilir. (Değişik:23.2.1995-KHK-547/8 md.) Asıl görevlerin yanında;
a)Tabiplere;sağlık müdürlüğü,sağlık müdür yardımcılığı,baştabiplik ve baştabip yardımcılığı,
b)Diş hekimlerine ve veterinerlere;meslskleri ile ilgili baştabiplik
c)Veteriner,dişhekimi ve eczacılara;baştabip yardımcılığı,
d)Öğretmenlere;okul ve enstitü müdürlüğü,başyardımcılığı ve yardım- cılığı görevleri, ikinci görev olarak yaptırılabilir.


Ders Görevi :
Madde 89-(Degisik:30/5/1974-KHK/12;Aynen kabul:15/5/1975-1897/1md.)
Her derecedeki egitim ve ogretim kurumlari ile Universite ve Akademi(Askeri Akademiler dahil), okul kurs veya yaygin egitim yapan kurumlarda ve benzeri kuruluslarda ogretmen veya ogretim uyesi bulunmasi halinde ogretmenlere, ogretim uyelerine veya diger memurlara veyahut aciktan atanacaklara ucret ile ek ders gorevi verilebilir. Ucretle okutulacak ders saatlerinin sayisi, ders gorevi alacaklarin nitelikleri ve diger hususlar ilgili Bakanligin teklifi ve Bakanlar Kurulu- nun karari ile tespit olunur.


Birleşemeyecek Görevler :
Madde 90-(Degisik: 23/12/1972-KHK 2/1 md.)
Devlet memurlarina, ve- kalet gorevi, 2nci gorev veya ders gorevlerinden ancak birisi verilebilir. Ogretmenlerin idari gorevi bu hukmun disindadir. Bir memurun ustunde birden cok ucretli vekalet gorevi veya ikinci gorev bulunamaz.


Kadroları Kaldırılan Devlet Memurları :
Madde 91-
Kadrosu kaldirilmis olanlarin memurlukla ilgileri, emek- lilik ve bu kanunda yazili aylik ve aile odenegi haklari ile yukumlulukleri devam eder. Kadrosu kaldirilmis olan memurlarin, kendi kurumlarinda veya baska kurumlarda eski siniflarindaki derecelerine esit bir goreve atanmalari mec- buridir; atandiklari goreve baslamiyanlar memurluktan cekilmis sayilirlar. Kadro kaldirilmasi sebebiyle acikta kalan memurlar varken bunlarin sinif ve derecelerinde bosalacak kadrolara baskalari atanamaz. (Ek:31/7/1970-1327/42 md.) Kadrosunun kaldirilmasi sebebiyle acikta kalan memurlar 71inci madde esaslarina uyulmak kaydiyle diger bir siniftaki kadrolara da atanabilirler.


Memurluktan Çekilenlerin Yeniden Atanmaları :
Madde 92- (Degisik: 12/5/1982-2670/27 md.)
Iki defadan fazla olma- mak uzere memurluktan kendi istekleriyle cekilenlerden veya bu Kanun hukum- lerine gore cekilmis sayilanlardan tekrar memurluga donmek isteyenler, ay- rildiklari sinifta bos kadro bulunmak ve bu sinifin niteliklerini tasimak sartiyla ayrildiklari tarihte almakta olduklari aylik derecesine esit bir derecenin ayni kademesine veya 71 nci madde hukumlerine uyulmak suretiyle diger bir sinifta esit derecedeki kadrolara atanabilirler. (Mulga ikinci fikra : 29/11/1984-KHK 243/56 md.) 657 sayili Kanuna tabi olmayan personelden kendi istekleri ile go- revden cekilmis olanlar,bos kadro bulunmak ve girecegi sinifin nitelikleri- ni tasimak kaydi ile bu Kanuna tabi kurumlardaki memuriyetlere atanabilir- ler. Yasama gorevinde veya bakan olarak gecirilen her yil bir kademe iler- lemesi ve her iki yil bir derece yukselmesine esas olacak sekilde degerlen- dirilir. Yasama görevinde veya bakan olarak geçirilen her yıl bir kademe ilerlemesi ve her iki yıl bir derece yükselmesine esas olacak şekilde değer- lendirilir.


EmeklilerinYeniden Hizmete Alınması :
Madde 93- (Degisik:30/5/1974-KHK/12; Degistirilerek kabul:15/5/1975 -1897/1 md.)
T.C. Emekli Sandigi Kanunu hukumlerine gore emekli olanlardan (5434 sayili Kanunun 104 ncu maddesine gore emeklilikle ilgili gorevlere yeniden atanamayacaklar haric) sinifinda yazili nitelikleri tasimakta bulu- nanlar kanunun 92 nci maddesi hukumlerine gore kurumlarda bos kadro bulun- mak sartiyle yeniden memurluga atanabilirler. (Mulga ikinci fikra : 12/5/1982-2670/41 md.)








BOLUM : 4
Memurlugun Sona Ermesi












































































Çekilme :
Madde 94-
Devlet memuru bagli oldugu kuruma yazili olarak muracaat etmek suretiyle memurluktan cekilme isteginde bulunabilir. (Ek hukum : 31/7/1970-1327/75 md.) Mezuniyetsiz veya kurumlarinca kabul edilen mazereti olmaksizin gorevin terk edilmesi ve bu terkin kesin- tisiz 10 gun devam etmesi halinde,yazili muracaat sarti aranmaksizin,cekil- me isteginde bulunulmus sayilir. Cekilmek isteyen memur yerine atanan kimsenin gelmesine veya cekil- me isteginin kabulune kadar gorevine devam eder.Yerine atanan kimse bir aya kadar gelmedigi veya yerine bir vekil atanmadigi takdirde, ustune haber ve- rerek gorevini birakabilir. Olaganustu mazeretle cekilenler,ustune haber vermek sartiyle bir ay kaydina tabi degildirler.


Çekilmede Devir ve Teslim Süresi :
Madde 95-
Cekilen Devlet memurlarından devir ve teslim ile yukumlu olanlar, bu islemlerin sonuna kadar gorevlerini birakamazlar.Hizmet icapla- rina gore devir ve teslim islemleri icin gerekli sureler, yonetmelikte be- lirtilir.


Olaganüstü Yönetim Hallerinde Çekilme Usulü :
Madde 96- (Degisik: 29/11/1984-KHK 243/16 md.)
Olaganustu hal, si- kiyonetim, seferberlik ve savas hallerinde veya genel hayata muessir afet- lere ugrayan yerlerdeki Devlet Memurlari yerine atanacaklar gelip ise bas- lamadikca gorevlerini birakamazlar.


Çekilen ve Çekilmiş Sayılanların Yeniden Atanmaları :
Madde 97- (Degisik: 29/11/1984-KHK 243/17 md.)
Memurlardan mali ve cezai sorumluluklari sakli kalmak uzere;
A) 94 ncu maddenin 2 nci ve 3 ncu fikrasina uygun olarak memuriyet- ten cekilenler alti ay gecmeden,
B) Bu Kanuna gore cekilmis sayilanlar ile 94 ncu maddesinin 2 nci fikrasina uymadan gorevlerinden ayrilanlar bir yil gecmeden,
C) 95 nci maddede yazili zorunluluklara uymayanlar 3 yil gecmeden,
D) 96 nci maddeye aykiri hareket edenler hicbir surette, Devlet memurluguna alinamazlar.


Memurluğun Sona Ermesi :
Madde 98-
Devlet memurlarinin :
a) Bu kanun hukumlerine gore memurluktan cikarilmasi;
b) Memurluga alinma sartlarindan her hangi birini tasimadiginin sonradan anlasilmasi veya memurluklari sirasinda bu sartlardan her hangi birini kaybetmesi;
c) Memurluktan cekilmesi;
d) Istek, yas haddi, malulluk ve sicil sebeplerinden biri ile emek- liye ayrilmasi;
e) Olumu; hallerinde memurlugu sona erer.























BOLUM : 5
Calisma Saatleri,ݘzinler












































































Çalışma Saatleri :
Madde 99- (Degisik: 30/5/1974-KHK-12; Aynen kabul: 15/5/1975-1897/1 md.)
Memurlarin haftalik calisma suresi genel olarak 40 saattir. Bu sure Cumartesi ve Pazar gunleri tatil ohnak uzere duzenlenir. Ancak ozel kanunlarla yahut bu kanuna veya ozel kanunlara dayanila- rak cikarilacak tuzuk ve yonetmeliklerle, kurumlarin ve hizmetlerin ozel- likleri dikkate alinmak suretiyle farkli calisma sureleri tesbit olunabilir Bakanlar Kurulu, yurt disi kuruluslarda hizmetin gerektirdigi hal- lerde, hafta tatilini Cumartesi ve Pazardan baska gunler olarak tesbit ede- bilir.


Günlük Çalışma Saatlerinin Tesbiti :
Madde 100-
Gunluk calismanin baslama ve bitme saatleri ile ogle din- lenme suresi,bolgelerin ve hizmetin ozelliklerine gore merkezde Basbakanlik Devlet Personel Baskanliginin teklifi uzerine Bakanlar Kurulunca, illerde valiler tarafindan tesbit olunur.


Günün 24 saatinde devamlılık gösteren hizmetlerde çalışma saat ve usulünün tesbiti :
Madde 101-
Gunun 24 saatinde devamlilik gosteren hizmetlerde cali- san Devlet memurlarinin calisma saat ve sekilleri, Basbakanlik Devlet Personel Baskanliginin muvafakati alindiktan sonra kurumlarinca duzenlenir.


Yıllık izin :
Madde 102-(Degisik: 31/7/1970-1327/46 md.)
Devlet memurlarinin yil- lik izin suresi, hizmeti 1 yildan on yila kadar (On yil dahil) olanlar icin yirmi gun, hizmeti on yildan fazla olanlar icin 30 gundur. Zorunlu hallerde bu surelere gidis ve donus icin en cok ikiser gun eklenebilir.


Yıllık izinlerin kullanılışı :
Madde 103-
Yillik izinler, amirin uygun bulacagi zamanlarda, toptan veya ihtiyaca gore kisim kisim kullanilabilir. Birbirini izleyen iki yilin izni bir arada verilebilir. (Değişik cümle:6.7.1995-KHK-562/2 md.)Cari yıl ile bir önceki yıl hariç,önceki yıllara ait kullanılmayan izin hakları düşer. Ogretmenler yaz tatili ile dinlenme tatillerinde izinli sayilirlar. Bunlara, hastalik ve diger mazeret izinleri disinda, ayrica yillik izin verilmez. Hizmetleri sirasinda radyoaktif isinlarla calisan personele,her yil yillik izinlerine ilaveten bir aylik saglik izni verilir.


Mazeret izni :
Madde 104-
A) (Degisik: 12/2/1982-2595/7 md.) Kadin memura dogum yapmasindan once 3 hafta ve dogum yaptigi tarihten itibaren 6 hafta muddet- le izin verilir. Bu sureden sonra da 6 ay sure ile gunde birbucuk saat sut izni verilir.
B) Erkek memura, karisinin dogum yapmasi sebebiyle istegi uzerine uc gun izin verilir.
C) (Degisik: 12/2/1982-2595 md.) Memura istegi uzerine, kendisinin veya cocugunun evlenmesi, annesinin, babasinin, esinin, cocugunun veya kar- desinin olumu halinde bes gun izin verilir.
Ç) Yukarida belirtilen hallerden baska, merkezlerde atamaya yetkili amirler, illerde valiler, ilcelerde kaymakamlar ve yurt disinda, diplomatik misyon sefleri tarafindan dairesi amirinin muvafakatiyle, bir yil icinde toptan veya parca parca olarak, mazeretleri sebebiyle memurlara 10 gun izin verilebilir. Zaruret halinde on gun daha ayni usulle mazeret izni verilebilir. Bu takdirde ikinci defa aldigi bu izin yillik izinden dusulur. Bu fikra hukmu ogretmenler icin uygulanmaz. Bu izinler sirasinda ozluk haklarina dokunulmaz.


Hastalık izni :
Madde 105-(Degisik: 29/11/1984-KHK 243/18 md.)
Memurlara hastalik- lari halinde, verilecek raporlarda gosterilecek luzum uzerine, aylik ve oz- luk haklarina dokunulmaksizin asagidaki esaslara gore izin verilir.
A) On yila kadar ( on yil dahil) hizmeti olanlara alti aya kadar.
B) On yildan fazla hizmeti olanlara oniki aya kadar.
C) Kanser, verem ve akil hastaliklari gibi uzun sureli bir tedaviye ihtiyac gosteren hastaliga yakalananlara onsekiz aya kadar, Izin verilir. Memurlarin,hastaliklari sebebiyle yatakli tedavi kurumlarinda yata- rak gordukleri, tedavi sureleri hastalik izinlerine ait surelerin hesabinda dikkate alinir. Izin suresinin sonunda hastaliklarinin devam ettigi resmi saglik kurullarinin raporu ile tesbit edilenlerin izinleri bir katina kadar uzati- lir. Bu surelerin sonunda da iyilesmeyen memurlar hakkinda emeklilik hukum- leri uygulanir. Bunlardan gerekli saglik sartlarini yeniden kazandiklari resmi saglik kurullarinca tespit edilenler tekrar gorev almak istedikleri takdirde, eski derece ve niteliklerine uygun gorevlere oncelikle atanirlar. Gorevlerinden dolayi saldiriya ugrayan memurlar ile gorevleri sira- sinda ve gorevlerinden dolayi bir kazaya ugrayan veya bir meslek hastaligi- na tutulan memurlar, iyilesinceye kadar izinli sayilirlar. Sihhi izin surelerine esas hizmetin hesabinda 87nci maddede sayilan kurumlarda emekli kesenegi veya sigorta primi odenmek suretiyle gecen sure- ler ile askerlikte gecen dikkate alinir.


İyileşme halinde göreve dönüş :
Madde 106-
105 nci maddede yazili en cok sureler kadar izin alanlar izinlerinin sonunda ise baslayabilmek icin, iyilestiklerine dair raporunu (Yurt disindaki memurlar mahalli usule gore verilecek raporu) getirmek zo- rundadirlar.


Raporları verecek hekim ve sağlık kurulları hakkında yönetmelik :
Madde 107-
Hastalik raporlarinin hangi hallerde,hangi hekimler veya resmi saglik kurullari tarafindan verilecegi ve sureleri ile bu konuya iliskin diger hususlar,Saglik, Maliye ve Gumruk ile Disisleri Bakanliklari- nin mutalaalari alinarak Basbakanlik Devlet Personel Baskanliginca duzenle- cek bir yonetmelikle belirtilir.


Aylıksız izin :
Madde 108- (Degisik: 6/7/1995-KHK-562/3 md)
Devlet memurunun bakmaya mecbur oldugu veya memur refakat etmedigi takdirde hayati tehlikeye girecek ana, baba, es ve cocuklari ile kardeslerinden birinin agir bir kaza gecir- mesi veya onemli bir hastaliga tutulmus olmasi hallerinde, bu hallerin ra- porla belgelendirilmesi sartiyla Devlet memurlarina, istekleri uzerine en cok alti aya kadar ayliksiz izin verilebilir.Aynı şartlarla bu süre bir ka- tına kadar uzatılabilir. Devlet memurlarına 10 hizmet yılını tamamlamış olmaları ve istekle- ri halinde memuriyet süreleri boyunca ve bir defada kullanılmak üzere altı aya kadar aylıksız izin verilebilir.Ancak,Sıkıyönetim veya olağanüstü hal ilan edilen bölgelere veya kalkınmada öncelikli yörelere 72 nci madde gere ğince belli bir süre görev yapmak üzere mecburi olarak sürekli görevle ata nanlar hakkında bu bölgelerdeki görev süreleri içinde bu fıkra hükmü uygu- lanmaz. Doğum yapan memurlara istekleri halinde en çok oniki aya kadar ay- lıksız izin verilebilir. Yetiştirilmek üzere (bursla gidenler dahil)yurt dışına Devlet ta- rafından gönderilen öğrenci ve memurlarla,yurt içine ve yurt dışına sürek- li görevle atanan memurların eşlerine memuriyetleri süresince her defasın- da bir yıldan az olmamak üzere en çok dört yıla kadar aylıksız izin veri- lebilir.Bunların dönüşlerinde,bu Kanunun 72 nci maddesi çerçevesinde görev yerlerine bağlı olmaksızın atamaları yapılır. Aylıksız izin süresinin bitiminden önce mazeretini gerektiren se- bebin kalkması halinde,memur derhal görevine dönmek zorundadır.Mazeret se- bebinin kalkması halinde veya aylıksız izin süresinin bitiminde görevine dönmeyenler,memuriyetten çekilmiş sayılırlar. Muvazzaf askerliğe ayrılan memurlar askerlik süresince görev yeri saklı kalarak aylıksız izinli sayılırlar.Bunlar hakkında 5434 sayılı Türki ye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanunu hükümleri ile bu Kanunun 83 üncü mad- desi hükümleri saklıdır.






















BOLUM : 6
Siciller








































































Memur kütüğü,numarası,cüzdanı,özlük dosyası :
Madde 109-
Devlet memurlari kurumlarinca tutulacak memur kutugune kaydolunurlar. Her memura bir numara verilir. Her memur icin bir memur cuz- dani duzenlenir ve bir ozluk dosyasi tutulur.


Sicil dosyası :
Madde 110-
Her Devlet memurunun bir sicil dosyasi bulunur. Sicil amirleri tarafindan duzenlenecek sicil raporlari ile varsa mufettisler ta- rafindan verilen denetleme raporlari ve memurlarin mal beyannameleri sicil dosyalarina konulur.


Özlük ve sicil dosyasının önemi :
Madde 111-
Devlet memurlarinin ehliyetlerinin tesbitinde, kademe ilerlemelerinde,derece yukselmelerinde,emekliye cikarma veya hizmetle ilis- kilerinin kesilmesinde ozluk ve sicil dosyalari baslica dayanaktir.


Sicil Amirleri :
Madde 112- (Degisik: 29/11J1984-KHK 243/19 md.)
Sicil raporu vermeye yetkili sicil amirleri, kurumlarinca, Devlet Personel Baskanliginin olumlu gorusu alinmak suretiyle 121 nci maddede ongorulen yonetmelige uygun olarak cikarilacak ozel yonetmeliklerde belirlenir. Kurumlarin tasra teskilatlarinda bulunan memurlarin sicil amirleri vali ve kaymakamlardir.(1) (Ek: 7/1/1988-KHK 309/1 md.) Ancak,birden fazla il'de faaliyet gos- terecek sekilde bolge mudurlukleri olarak teskilatlanmis olan kurumlardan hangileri hakkinda ikinci fikra hukmu uygulanmayacagi Bakanlar Kurulu'nca belirlenir.
---------------------------------------------------------------------------
(1) 2.2.1988 tarih ve 88/12631 sayili Bakanlar Kurulu Karari uyarinca Karayollari Genel Mudurlugu ile Devlet Su Isleri Genel Mudurlugu icin bu hukum uygulanmamaktadir. (Bkz: RG:4.3.1988-19744) --------------------------------------------------------------------------


Sicil raporlarında belirtilecek hususlar :
Madde 113-
Sicil amirleri, belli zamanlarda duzenliyecekleri sicil raporlarinda, memurlarin liyakat derecesini not esasina gore kiymetlendire- rek tesbit ederler.


Sicil Not Defteri:
Madde 114-(Mulga:12/5/1989-KHK 368/2 md.)


Raporlarinin Doldurulmasi :
Madde 115-
Sicil amirleri maiyetlerindeki memurlarin sicil raporlari ile birlikte, bunlarin genel durum ve davranislari bakimindan da olumlu ve olumsuz nitelikleri, kusurve eksikleri hakkinda mutalaalarini bildirirler.


Degerlendirme Kurullari :
Madde 116- (Mulga : 29/11/1984-KHK 243/56 md.)


Memurlarin Uyarilmalari :
Madde 117-
Devlet memurlarinin yetersizlikleri halinde sicil rapor- larinda yazili bulunan kusur ve eksiklikleri,uyarilmalari bakimindan, gizli bir yazi ile atamaya yetkili sicil amirleri tarafindan kendilerine bildirilir.


Itiraz Hakki:
Madde 118-
117 nci maddeye gore kendisine tebligat yapilan Devlet memurlari, buna karsi teblig tarihinden itibaren en cok bir ay icinde ayni amirlere itiraz edebilirler. (Degisik: 29/11/1984-KHK 243/20 md.)Atamaya yetkili amirler itiraz- itirazla ilgili kararlarini iki ay icinde ilgiliye yazi ile bildirirler.


Olumlu ve Olumsuz Sicil :
Madde 119- (Degisik: 29/11/1984-KHK 243/21 md.)
Sicil raporlarinda- ki sicil notu ortalamasi 100 uzerinden 60 ve daha yukari olanlar olumlu si- cil almis sayilirlar. Sicil raporlarindaki sicil notu ortalamasi 60'in altinda olanlar olumsuz sicil almis sayilirlar. Sicil amirleri hakkinda, daha ust amirlerce duzenlenecek sicil ra- porlarinda, maiyetlerinde calisan memurlarin sicil notu takdirindeki basari dereceleri gozonunde bulundurulur.


Olumsuz Sicil :
Madde 120-(Degisik : 29/11/1984-KHK 243/22 md.)
Iki defa ust uste olumsuz alan memurlar baska bir sicil amirinin emrine atanirlar, burada da olumsuz sicil almalari halinde memuriyetle iliskileri kesilerek haklarinda T.C.Emekli Sandigi Kanununun emeklilikle ilgili hukumleri uygulanir.


Sicil Yonetmeligi:
Madde 121-(Değisik:29/11/1984-KHK 243/23 md.)
Devlet memurunun mes- leki ehliyetinin tesbiti amaci ile sicilinde bulunacak bilgiler,ayrilis si- cilinin verilecegi haller, sicil raporlarinin sekli, tasiyacagi sorular, duzenleme zamani, uygulanacak not usulu ve bunlarin derecelendirilmesi, muhafaza ile gorevli makamlara dair esaslar ile itiraz ve bunu inceleyecek merciler; Vali ve Kaymakamlarin hangi memurlarin birinci, ikinci ve ucuncu sicil amirleri oldugu,hangi memurlar hakkinda da ek sicil raporu verecek- leri ve diger hususlar genel yonetmelikle duzenlenir.


Takdirname:
Madde 122-
Gorevinde olaganustu gayret ve calismasi ile basari sag- liyan memurlara merkezde atamaya yetkili amirler, illerde valiler ve kayma- kamlar tarafindan takdirname verilebilir. Takdirname sicile gecer.


Ödül :
Madde 123- (Degisik: 29/11/1984-KHK 243/24 md.)
Bagli bulunduklari kurumlarda olaganustu gayret ve calismalari sonucunda emsallerine gore ba- sarili gorev yaptiklari gorulen Devlet memurlarina bagli veya ilgili Baka- nin uygun gormesi uzerine bir mali yil icinde bir ayliklari tutarini, Emni- yet Hizmetleri Sinifina dahil memurlarla Maliye ve Gumruk Bakanliginda (*) Gumruk islerinde gorevli memurlara iki ayliklari tutarini asmamak uzere odul verilebilir. Bunlardan uygun gorulenlere ilgili Bakanin teklifi ve Basbakanin tasvibi ile bir ayliklari tutarinda daha odeme yapilabilir. Bu maddeye gore bir mali yil icinde odullendirileceklerin sayisi, kurumun yilbasindaki serbest kadro mevcudunun binde onundan, Maliye ve Gum- ruk Bakanligina(*) tahsis edilmis serbest kadrolar ile Egitim ve Ogretim Hizmetleri Sinifi ve Emniyet Hizmetleri Sinifina dahil kadrolar icin binde yirmisinden fazla olamaz. --------------------------------------------------------------------------- (*)
2.7.1993 tarih ve 484 sayili Kanun Hukmunde Karamamenin Gecici 1 nci maddesi hukmu geregince Maliye ve Gumruk Bakanligi ibaresi "Gumruk Muste- sarligi" olarak degistirilmistir:






















BOLUM : 7
Disiplin








































































Madde 124- (Degisik birinci fikra: 29/11/1984-KHK 243/25 md.)
Disiplin amirleri; kurumlarin kurulus ve gorev ozellikleri dikkate alinarak Devlet Personel Baskanligi'nin gorusune dayanilarak ozel yonetmeliklerinde tayin ve tesbit edilecek amirlerdir. (Degisik: 12/5/1982-2670/30 md.) Kamu hizmetlerinin geregi gibi yurutulmesini saglamak amaci ile kanunlarin, tuzuklerin ve yonetmeliklerin Devlet memuru olarak emrettigi odevleri yurt icinde veya disinda yerine ge- tirmeyenlere, uyulmasini zorunlu kildigi hususlari yapmayanlara,yasakladigi isleri yapanlara durumun niteligine ve agirlik derecesine gore 125 nci mad- dede siralanan disiplin cezalarindan birisi verilir.


Disiplin Cezalarinin Cesitleri Ile Ceza Uygulanacak Fiil ve Haller:
Madde 125- (Degisik:12/5/1982-2670/31 md.;)
Devlet memurlarina veri- lecek disiplin cezalari ile her bir disiplin cezasini gerektiren fiil ve haller sunlardir:
A- Uyarma: Memura, gorevinde ve davranislarinda daha dikkatli olma- si gerektiginin yazi ile bildirilmesidir. Uyarma cezasini gerektiren fiil ve haller sunlardir:
a) Verilen emir ve gorevlerin tam ve zamaninda yapilmasinda, gorev mahallinde kurumlarca belirlenen usul ve esaslarin yerine getirilmesinde, gorevle ilgili resmi belge, arac ve gereclerin korunmasi, kullanilmasi ve bakimindan kayitsizlik gostermek veya duzensiz davranmak,
b) Ozursuz veya izinsiz olarak goreve gec gelmek, erken ayrilmak, gorev mahallini terketmek,
c) Kurumca belirlenen tasarruf tedbirlerine riayet etmemek,
d) Usulsuz muracaat veya sikayette bulunmak,
e) Devlet memuru vakarina yakismayan tutum ve davranista bulunmak,
f) Gorevine veya is sahiplerine karsi kayitsizlik gostermek veya ilgisiz kalmak,
g) Belirlenen kilik ve kiyafet hukumlerine aykiri davranmak,
h) Gorevin isbirligi icinde yapilmasi ilkesine aykiri davranislarda bulunmak.
B- Kinama : Memura, gorevinde ve davranislarinda kusurlu oldugunun yazi ile bildirilmesidir. Kinama cezasini gerektiren fiil ve haller sunlardir:
a) Verilen emir ve gorevlerin tam ve zamaninda yapilmasinda, gorev mahalinde kurumlarca belirlenen usul ve esaslarin yerine getirilmesinde,go- revle ilgili resmi belge arac ve gereclerin korunmasi,kullanilmasi ve baki- mindan kusurlu davranmak,
b) Eslerinin, resit olmayan veya mahcur olan cocuklarinin kazanc getiren surekli faaliyetlerini belirlenen surede kurumuna bildirmemek,
c) Gorev sirasinda amire hal ve hareketi ile saygisiz davranmak,
d) Hizmet disinda Devlet memurunun itibar ve guven duygusunu sarsacak nitelikte davranislarda bulunmak,
e) Devlete ait resmi arac, gerec ve benzeri esyayi ozel islerinde kullanmak,
f) Devlet ait resmi belge,arac,gerec ve benzeri esyayi kaybetmemek,
g) Is arkadaslarina, maiyetindeki personele ve is sahiplerine kotu muamelede bulunmak,
h) Is arkadaslarina ve is sahiplerine soz veya harekette satasmak,
ı) Gorev mahallinde genel ahlak ve edep disi davranislarda bulunmak ve bu tur yazi yazmak, isaret, resim ve benzeri sakiller cizmek ve yapmak,
j) Verilen emirlere itiraz etmek,
k) Borclarini kasten odemeyerek hakkinda yasal yollara basvurulma- sina neden olmak,
l) Kurumlarin huzur, sukun ve calisma duzenini bozmak.
C- Ayliktan kesme : Memurun, brut ayligindan 1/30-1/8 arasinda ya- pilmasidir. Ayliktan kesme cezasini gerektiren fiil ve haller sunlardir:
a) Kasitli olarak; verilen emir ve gorevleri tam ve zamaninda yap- mamak, gorev mahallinde kurumlarca belirlenen usul ve esaslari yerine ge- tirmemek, gorevle ilgili resmi belge, arac ve gerecleri korumamak, bakimini yapmamak, hor kullanmak,
b) Ozursuz olarak bir veya iki gun goreve gelmemek,
c) Devlete ait resmi belge,arac, gerec ve benzerlerini ozel menfaat saglamak icin kullanmak,
d) Gorevle ilgili konularda yukumlu oldugu kisilere yalan ve yanlis beyanda bulunmak,
e) Gorev sirasinda amirine sozle saygisizlik etmek,
f) Gorev yeri sinirlari icerisinde her hangi bir yerin toplanti, toren ve amaclarla izinsiz olarak kullanilmasina yardimci olmak,
g) Ikamet ettigi ilin hudutlarini izinsiz terketmek,
h) Toplu muracaat veya sikayet etmek,
ı) Hizmet icinde Devlet memurunun itibar ve guven duygusunu sarsa- cak nitelikte davranislarda bulunmak,
j) Yasaklanmis her turlu yayini gorev mahallinde bulundurmak.
D- Kademe ilerlemesinin durdurulmasi:Fiilin agirlik derecesine gore memurun, bulundugu kademede ilerlemesinin 1-3 yil durdurulmasidir. Kademe ilerlemesinin durdurulmasi cezasini gerektiren fiil ve haller sunlardir:
a) Goreve sarhos gelmek, gorev yerinde alkollu icki icmek,
b) Ozursuz ve kesintisiz 3-9 gun goreve gelmemek,
c) Gorevi ile ilgili olarak her ne sekilde olursa olsun cikar saglamak,
d) Amirine veya maiyetindekilere karsi kucuk dusurucu veya asagila- yici fiil ve hareketler yapmak,
e) Gorev yeri sinirlari icinde herhangi bir yeri toplanti, toren ve benzeri amaclarla izinsiz kullanmak veya kullandirmak,
f) Gercege aykiri rapor ve belge duzenlemek,
g) Yetkili olmadigi halde basina, haber ajanslarina veya radyo ve televizyon kurumlarina bilgi veya demec vermek,
h) Ticaret yapmak veya Devlet memurlarina yasaklanan diger kazanc getirici faaliyetlerde bulunmak,
ı) Gorevin yerine getirilmesinde dil,irk, cinsiyet, siyasi dusunce, felsefi inanc, din ve mezhep ayrimi yapmak, kisilerin yarar veya zararini hedef tutan davranislarda bulunmak,
j) Belirlenen durum ve surelerde mal bildiriminde bulunmamak,
k) Aciklanmasi yasaklanan bilgileri aciklamak,
l) Amirine, maiyetindekilere, is arkadaslara veya is sahiplerine hakarette bulunmak veya tehdit etmek,
m) Diplomatik statusunden yararlanmak suretiyle yurt disinda,hakli bir sebep gostermeksizin odeme kabiliyetinin ustunde borclanmak ve borcla- rini odemedeki tutum ve davranislariyla Devlet itibarini zedelemek veya zorunlu bir sebebe dayanmaksizin borcunu odemeden yurda donmek,
n) Verilen gorev ve emirleri kasten yapmamak,
o) Herhangi bir siyasi parti yararina veya zararina fiilen faali- yette bulunmak.
E) Devlet memurlugundan cikarma: Bir daha Devlet memurluguna atan- mamak uzere memurluktan cikarmaktir. Devlet memurlugundan cikarma cezasini gerektiren fiil ve haller sunlardir:
a) Ideolojik veya siyasi amaclarla kurumlarin huzur,sukun ve calis- ma duzenini bozmak, boykot, isgal, engelleme, isi yavaslatma ve grev gibi eylemlere katilmak veya bu amaclarla toplu olarak goreve gelmemek, bunlari tahrik ve tesvik etmek veya yardimda bulunmak,
b) Yasaklanmis her turlu yayini veya siyasi veya ideolojik amacli bildiri, afis,pankart, bant ve benzerlerini basmak, cogaltmak,dagitmak veya bunlari kurumlarin herhangi bir yerine asmak veya teshir etmek,
c) Siyasi partiye girmek,
d) Ozursuz olarak (...)(1) bir yilda toplam 20 gun goreve gelmemek,
e) Savas, olaganustu hal veya genel afetlere iliskin konularda amirlerin verdigi gorev veya emirleri yapmamak,
f) Amirine veya maiyetindekilere fiili tecavuzde bulunmak,
g) Memurluk sifati ile bagdasmayacak nitelik ve derecede yuz kizar- tici ve utanc verici hareketlerde bulunmak,
h) Yetki almadan gizli bilgileri aciklamak,
ı) Siyasi ve ideolojik eylemlerden arananlari gorev mahallinde giz- lemek,
j) Yurt disinda Devletin itibarini dusurecek veya gorev haysiyetini zedeleyecek tutum ve davranislarda bulunmak,
k) 5816 sayili Ataturk Aleyhine Islenen Suclar Hakkindaki Kanuna aykiri fiilleri islemek. Disiplin cezasi verilmesine sebep olmus bir fiil veya halin cezala- rin sicilden silinmesine iliskin sure icinde tekerrurunde bir derece agir ceza uygulanir. Ayni derecede cezayi gerektiren fakat ayri fiil veya haller nedeniyle verilen disiplin cezalarinin ucuncu uygulamasinda bir derece agir ceza verilir. Gecmis hizmetleri sirasindaki calismalari olumlu olan ve iyi veya cok iyi derecede sicil alan memurlar icin verilecek cezalarda bir derece hafif olani uygulanabilir. Yukarida sayilan ve disiplin cezasi verilmesini gerektiren fiil ve hallere nitelik ve agirliklari itibariyle benzer eylemlerde bulunanlara da ayni neviden disiplin cezalari verilir. Ogrenim durumlari nedeniyle yukselebilecekleri kadrolarin son ka- demelerinde bulunan Devlet memurlarinin, kademe ilerlemesinin durdurulmasi cezasinin verilmesini gerektiren hallerde, brut ayliklarinin 1/4'u - 1/2'si kesilir ve tekerrurunde gorevlerine son verilir. ---------------------------------------------------------------------------
(1) Bu aradaki "kesintisiz 10 gun veya" ibaresi 29/11/1984 tarih ve KHK -243/26 md. ile metinden cikarilmistir. Ozel kanunlarin disiplin suclari ve cezalarina iliskin hukumleri saklidir. Yukarida yazili disiplin kovusturmasinin yapilmis olmasi, fiilen genel hukumler kapsamina girmesi halinde,sanik hakkinda ayrica ceza kovus- turmasi acilmasina engel teskil etmez.


Disiplin Cezasi Vermeye Yetkili Amir ve Kurullar:
Madde 126- (Değisik birinci fıkra : 29/11/1984 -KHK- 243 / 27 md.)
Uyarma, kinama ve ayliktan kesme cezalari disiplin amirleri tarafından; kademe ilerlemesinin durdurulmasi cezasi, memurun bağlı bulunduğu kurum- daki disiplin kurulunun karari alindiktan sonra, atamaya yetkili amir- ler il disiplin kurullarinin kararina dayanan hallerde Valiler tarafından verilir. (Değişik fıkralar :12/5/1982 - 2670 /32 md): Devlet memurlugundan cikarma cezasi amirlerin bu yoldaki istegi uzerine memurun bagli bulundugu kurumun yuksek disiplin kurulu karari ile verilir. Disiplin kurulu ve yuksek disiplin kurulunun ayri bir ceza tayinine yetkisi yoktur, cezayi kabul veya reddeder. Ret halinde atamaya yetkili amirler 15 gun icinde baska bir disiplin cezasi vermekte serbesttirler. Ozel kanunlarin disiplin cezasi vermeye yetkili amir ve kurullarla ilgili hukumleri saklidir.


Zaman Asimi :
Madde 127- (Degisik:12/5/1982-2670/33 md.)
Bu Kanunun 125nci madde- sinde sayilan fiil ve halleri isleyenler hakkinda, bu fiil ve hallerin is- lendiginin ogrenildigi tarihten itibaren;
a) Uyarma, kinama, ayliktan kesme ve kademe ilerlemesinin durdurul- masi cezalarinda bir ay icinde disiplin sorusturmasina,
b) Memurluktan cikarma cezasinda alti ay icinde disiplin kovustur- masina, Baslanmadigi takdirde disiplin cezasi verme yetkisi zamanasimina ugrar. Disiplin cezasini gerektiren fiil ve hallerin islendigi tarihten itibaren nihayet iki yil icinde disiplin cezasi verilmedigi takdirde ceza verme yetkisi zamanasimina ugrar.


Karar Suresi :
Madde 128- (Degisik:12/5/1982-2670/34 md.)
Disiplin amirleri uyarma, kinama ve ayliktan kesme cezalarini sorusturmanin tamamlandigi gunden iti- baren 15 gun icinde vermek zorundadirlar. Kademe ilerlemesinin durdurulmasi cezasini gerektiren hallerde so- rusturma dosyasi, kararini bildirmek uzere yetkili disiplin kuruluna 15 gun icinde tevdi edilir. Disiplin Kurulu, dosyayi aldigi tarihten itibaren 30 gun icinde sorusturma evrakina gore kararini bildirir. Memurluktan cikarma cezasi icin disiplin amirleri tarafindan yapti- rilan sorusturmaya ait dosya, memurun bagli bulundugu kurumun yuksek disip- lin kuruluna tevdiinden itibaren azami alti ay icinde bu kurulca, karara baglanir.


Yuksek Disiplin Kurullarinin Karar Usulu, Memurun Hakki:
Madde 129- (Degisik:12/5/1982-2670/35 md.)
Yuksek disiplin kurullari kendilerine intikal eden dosyalarin incelenmesinde, gerekli gordukleri tak- dirde, ilgilinin sicil dosyasini ve her nevi evraki incelemeye, ilgili ku- rumlardan bilgi almaya, yeminli tanik ve bilirkisi dinlemeye veya niyabeten dinletmeye, mahallen kesif yapmaya veya yaptirmaya yetkilidirler. Hakkında memurluktan çıkarma cezası istenen memur, sicil dosyası haric, sorusturma evrakını incelemeye tanık dinletmeye, disiplin kurulun da sozlu veya yazili olarak kendisi veya vekili vasıtasıyla savunma yap ma hakkina sahiptir.


Savunma Hakki:
Madde 130-
Devlet memuru hakkinda savunmasi alinmadan disiplin ce- zasi verilemez. Sorusturmayi yapanin veya yetkili disiplin kurulunun 7 gunden az olmamak uzere verdigi sure icinde veya belirtilen bir tarihte savunmasini yapmayan memur, savunma hakkindan vazgecmis sayilir.


Cezai Kovusturma Ile Disiplin Kovusturmasinin Bir Arada Yurutulmesi
Madde 131-
Ayni olaydan dolayi memur hakkinda ceza mahkemesinde ko- vusturmaya baslanmis olmasi, disiplin kovusturmasini geciktirmez. Memurun ceza kanununa gore mahkum olmasi veya olmamasi halleri, ay- rica disiplin cezasinin uygulanmasina engel olamaz. (Ek: 6/10/1983-2910/1 md.) 160 sayili Devlet Personel Dairesi Ku- rulmasi Hakkinda Kanunun 4 ncu maddesinde sayilan kuruluslarda calisan per- sonel hakkinda; gorevden dogan veya gorevi sirasinda isledikleri suclarla kisisel suclari sebebiyle Cumhuriyet savcilari veya askeri savcilar veya sorgu hakimlikleri veya Memurun Muhakemati Hakkinda Kanun uyarinca, yetkili kurullarca yapilan sorusturma sonunda duzenlenen takipsizlik,meni muhakeme, iddianame, talepname veya luzumu muhakeme karar suretleri ile ilgili mah- kemelerce verilen kesinlesmis karar suretleri bu personelin bagli oldugu bakanlik veya kurum veya kurulusa gonderilir.
(1) --------------------------------------------------------------------------- (1)
29.11.1984 tarih ve 243 sayili KHK'nin 55 nci maddesi uyarinca 13.12.1960 tarih 160 sayili Kanunun 4ncu maddesinde yapilan atiflar8.6.1984 gun ve 217 sayili KHK'nin ilgili maddesine yapilmis sayilmaktadir.Bu bakim- dan bu maddede zikredilen 4 ncu madde 217 sayili KHK'nin 2 nci maddesi ola- rak dikkate alinmalidir. ---------------------------------------------------------------------------


Uygulama:
Madde 132-(Degisik:12/5/1982-2670/36 md.)
Disiplin cezalari verildigi tarihten itibaren hukum ifade eder ve derhal uygulanir. Ayliktan kesme cezalari,cezanin verilis tarihini takip eden ayba- sinda uygulanir. Verilen disiplin cezalari sirali sicil amirine,Devlet memurlugundan cikarma cezasi ayrica Devlet Personel Baskanligina bildirilir. Kendilerine disiplin cezasi olarak ayliktan kesme veya kademe iler- lemesini durdurma cezasi verilenler,valilik,buyukelcilik, mustesar,mustesar yardimciligi, genel mudurluk, genel mudur yardimciligi ve daire baskanligi gorevlerine atanamazlar. Atamalari Bakanlar Kurulu Karari ile yapilanlar hakkinda da yukari- daki fikra hukmu uygulanir.


Disiplin Cezalarinin Bir Sure Sonra Sicilden Silinmesi :
Madde 133- (Degisik: 12/5/1982-2670/37 md.)
Disiplin cezalari memu- run siciline islenir. Devlet memurlugundan cikarma cezasindan baska bir di- siplin cezasina carptirilmis olan memur uyarma ve kinama cezalarinin uygu- lanmasindan 5 sene, diger cezalarin uygulanmasindan 10 sene sonra atamaya yetkili amire basvurarak,verilmis olan cezalarin sicil dosyasindan silinme- sini isteyebilir. Memurun, yukarida yazilan sureler icerisindeki davranislari, bu is- tegini hakli kilacak nitelikte gorulurse, isteginin yerine getirilmesine karar verilerek bu karar sicil dosyasina islenir. Kademe ilerlemesinin durdurulmasi cezasinin sicilden silinmesinde disiplin kurulunun mutalaasi alindiktan sonra yukaridaki fikra hukmu uygu- lanir.


Disiplin Kurullari ve Disiplin Amirleri:
Madde 134- (Degisik: 2/2/1981-2381/2 md.)
Disiplin ve sorusturma is- lerinde kanunlarla verilen gorevleri yapmak uzere Kurum merkezinde bir Yuk- sek Disiplin Kurulu her ilde, bolge esasina gore calisan kuruluslarda bolge merkezinde ve kurum merkezinde ayrica Milli Egitim mudurluklerinde birer Disiplin Kurulu bulunur. (1) (Degisik: 12/2/1982-2670/38 md.) Bu kurullarin kurulus, uyelerinin gorev suresi, gorusme ve karar usulu, hangi memurlar hakkinda karar vere- bilecekleri ve disiplin amirlerinin tayin ve tespitinde uygulanacak esaslar ile bunlarin yetki ve sorumluluklari gibi hususlar Bakanlar Kurulunca cka- rilacak yonetmelikle duzenlenir.


Itiraz :
Madde 135-(Degisik:12/5/1982-2670/39 md.)
Disiplin amirleri tara- findan verilen uyarma ve kinama cezalarina karsi itiraz, varsa bir ust disiplin amirine yoksa disiplin kurullarina yapilabilir.
---------------------------------------------------------------------------
(1) Bu fikra icin bu kanun sonunda yer alan islenemiyen hukumler kis- mindaki 2/2/1981 tarih ve 2381 sayili Kanunun gecici maddesine bakiniz.
---------------------------------------------------------------------------
Ayliktan kesme,kademe ilerlemesinin durdurulmasi ve Devlet memur- lugundan cikarma cezalarina karsi idari yargi yoluna basvurabilir.


Itiraz Suresi ve Yapilacak Islem:
Madde 136- (Degisik:12/5/1982-2670/40 md.)
Disiplin amirleri ve disiplin kurullari tarafindan verilen disiplin cezalarina karsi yapilacak yapilacak itirazlarda sure, kararin ilgiliye tabligi tarihinden itibaren 7 gundur. Bu sure icinde itiraz edilmeyen disiplin cezalari kesinlesir.Itiraz halinde,mercileri karari gozden gecirerek verilen cezayi aynen kabul edebi- lecekleri gibi cezayi hafitletebilir veya tamamen kaldirabilirler. Itiraz edilmeyen kararlar ile itiraz uzerine verilen kararlar kesin olup, bu kararlar aleyhine idari yargi yoluna basvurulamaz. Itiraz mercileri,itiraz dilekcesi ile karar ve eklerinin,kendilerine intikalden itibaren 30 gun icinde kararlarini vermek zorundadirlar. Kaldirilan cezalar sicilden silinir.






















BOLUM : 8
Gorevden Uzaklastirma




















Gorevden Uzaklastirma:
Madde 137-
Gorevden uzaklastirma, Devlet kamu hizmetlerinin gerek- tirdigi hallerde, gorevi basinda kalmasinda sakinca gorulecek Devlet memur- lari hakkinda alinan ihtiyati bir tedbirdir. Gorevden uzaklastirma tedbiri,sorusturmanin herhangi bir safhasinda da alinabilir.


Yetkililer :
Madde 138-
Gorevden uzaklastirmaya yetkililer sunlardir:
a) Atamaya yetkili amirler;
b) Bakanlik ve genel mudurluk mufettisleri;
c) Illerde valiler;
d) Ilcelerde kaymakamlar (Ilce idare sube baskanlari hakkinda vali- nin muvafakkti sarttir.) Valiler ve kaymakamlar tarafindan alinan gorevden uzaklastirma tedbiri, memurun kurumuna derhal bildirilir.


Gorevden Uzaklastiran Amirin Sorumlulugu :
Madde 139- (Degisik:23/12/1972-KHK 2/1 md.)
Gorevinden uzaklastiri- lan Devlet memurlari hakkinda gorevden uzaklastirmayi izleyen 10 is gunu icinde sorusturmaya baslanmasi sarttir. Memuru gorevden uzaklastirdiktan sonra memur hakkinda derhal sorus- turmaya baslamiyan, keyfi olarak veya garaz veya kini dolayisiyle bu tasar- rufu yaptigi, yaptirilan sorusturma sonunda anlasilan amirler, hukuki, mali ve cezai sorumluluga tabidirler.


Ceza Kovusturmasi Sirasinda Gorevden Uzaklastirma :
Madde 140-
Haklarinda mahkemelerce cezai kovusturma yapilan Devlet memurlari da 138 nci maddedeki yetkililer tarafindan gorevden uzaklastiri- labilirler.


Uzaklastirilan veya Gorevinden Uzak Kalsin Memurlarin Hak ve Yukumlulugu :
Madde 141- (Degisik: 30/5/1974-KHK/12; Aynen kabul:15/5/1975-1897/1 md.)
Gorevden uzaklastirilan ve gorevi ile ilgili olsun veya olmasin her- hangi bir suctan tutuklanan veya gozaltina alinan memurlara bu sure icinde ayliklarinin ucte ikisi odenir. Bu gibiler bu Kanunun ongordugu sosyal hak ve yardimlardan faydalanmaya devam ederler. 143 ncu maddede sayilan durumlarin gerceklesmesi halinde, bunlarin ayliklarinin kesilmis olan ucte biri kendilerine odenir ve gorevden uzakta gecirdikleri sure,derecelerindeki kademe ilerlemesinde ve bu surenin derece yukselmesi icin gerekli en az bekleme suresini asan kismi,ust dereceye yuk- selmeleri halinde, bu derecede kademe ilerlemesi yapilmak suretiyle deger- lendirilir.


Tedbirin Kaldirilmasi:
Madde 142-
Sorusturma sonunda disiplin yuzunden memurluktan cikarma veya cezai bir islem uygulanmasina luzum kalmiyan Devlet memurlari icin alinmis olan gorevden uzaklastirma tadbiri, 138 nci maddedeki yetkililerce yetkililerce (Mufettisler tarafindan gorevden uzaklastirilanlar hakkinda atamaya yetkili amirlerce) derhal kaldirilir. Gorevden uzaklastirma tedbirini kaldirmayan gorevli hakkinda 139 uncu madde hukmu uygulanir.


Memurun Goreve Tekrar Baslatilmasi Zorunlu Olan Haller :
Madde 143-
Sorusturma veya yargilama sonunda yetkili mercilerce;
a) Haklarinda memurluktan cikarmadan baska bir disiplin cezasi verilenler ;
b) Yargilamanin men'ine veya beraatina karar verilenler;
c) Hukumden evvel haklarindaki kovusturma genel af ile kaldirilan- lar;
ç) Gorevlerine ve memurluklarina iliskin olsun veya olmasin memur- luga engel olmayacak bir ceza ile hukumlu olup cezasi ertelenenler; Bu kararlarin kesinlesmesi uzerine haklarindaki gorevden uzaklastirma tedbiri kaldirilir.


Madde 144-
140 nci ve 142 nci maddelerle 143ncu maddenin a,b,c fik- ralarinda yazili olanlar hakkindaki gorevden uzaklastirma tedbiri, Devlet memurunun sorusturmaya konu olan fiillerinin, hizmetlerini devama engel ol- madigi hallerde her zaman kaldirilabilir.


Sure :
Madde 145-
Gorevden uzaklastirma; bir disiplin kovusturmasi icabin- dan oldugu takdirde en cok 3 ay devam edebilir.Bu sure sonunda hakkinda bir karar verilmedigi takdirde memur gorevine baslatilir. Bir ceza kovusturmasi icabindan oldugu takdirde gorevinden uzaklas- tirmaya amir (Mufettislerin gorevinden uzaklastirdiklari memurlar hakkinda atamaya amir) ilgilinin durumunu her iki ayda bir inceliyerek gorevine do- nup donmemesi hakkinda bir karar verir ve ilgiliye de yazi ile teblig eder.







KISIM - V



Mali Hukumler

Kapsam :
Madde 146-(Degisik:30/5/1974-KHK 12;Degistirilerek kabul:15/5/1975 -189 md.)
Bu Kanunun 1nci maddesinin 1nci fikrasi kapsamina giren memurlar aylik ucret, odenek, hizmetle ilgili her cesit odeme ve bunlarin sekil ve sartlari bakimindan bu Kanundaki hukumlere, ayni maddenin 2nci fikrasi kap- samina giren memurlar ozel kanunlardaki hukumlere tabidir. Memurlara kanun, tuzuk ve yonetmeliklerin ve amirlerin tayin ettigi gorevler karsiliginda bu Kanunla saglanan haklar disinda ucret odenemez, hicbir yarar saglanamaz. (Genclik ve Spor hizmetleri uygulamasinda fiilen gorevlendirilecekler haric.) (Degisik: 14/1/1988-KHK-311/1 md.) Ancak 2/1/1961 tarihli ve 196 sayili Kanunun 2 nci maddesi, 7/6/1926 tarihli ve 904 sayili Kanuna 30/1/1957 tarihli ve 6893 sayili Kanunla eklenen ek 5 nci maddenin 1nci ve 2nci fikralari 19/7/1972 tarihli ve 1615 sayili Kanunun 161 nci maddesi, 13/1/1943 tarihli ve 4358 sayili Kanunun degisik 14 ncu maddesi ve 2/2/1929 tarihli ve 1389 sayili Kanun ile Katma Butceli Kurumlarin Il Ozel Idareleri ve Belediyeler ile bunlara bagli birliklerin davalarini sonuclan- diran avukat ve saireye verilecek vekalet ucretine iliskin sair kanun hukumleri saklidir. Su kadar ki,vekalet ucretinin yillik tutari,1nci derece son kademe ayliginin (ek gosterge haric) yillik tutarini gecemez. Bu esasa gore yapilacak dagitim sonunda artan miktar merkezde bir hesapta toplanarak Maliye Bakanliginca hazirlanacak bir yonetmelige gore diger avukatlar ara- sinda, yukaridaki miktari asmamak uzere esit olarak dagitilir. (Degisik: 23/2/1995-KHK-547/9 md.) Bu Kanun gereğince ödenecek ay- lık, taban aylığı, kıdem aylığı, zam ve tazminatlar ile ödenekler toplamı- nın brüt tutarı, bulunulan yerde İş Kanunu gereğince işçiler için tespit o- olunan asgari ucretin aylik tutarindan az olamaz; az olmasi halinde, arada- ki fark memurun diger ozluk haklari ile ilgilendirilmeksizin tazminat ola- rak ödenir.


Deyimler :
Madde 147- (Degisik: 30/5/1974-KHK 12; Aynen kabul:15/5/1975-1897/1 md.)
Bu Kanunda gecen;
A) Aylik: Bu Kanuna tabi kurumlarda gorevlendirilen memurlara hiz- metlerinin karsiliginda, kadroya dayanilarak ay itibariyle odenen parayi,
B) Sozlesmeli Ucreti: 4 ncu maddenin (B) bendi geregince calistiri- lan personele odenen parayi,
C) Gundelik: 4 ncu maddenin (C) ve (D) bentleri geregince calisti- rilan personele odenen parayi,
D) Odul: Kanunun 123 ncu maddesinde yazili hallerde memurlara ode- nen parayi,
E) Temsil Giderleri: Belirli yetki ve sorumluluk makamlarini isgal eden memurlara temsili mahiyette ve gorevleri icabi olarak yaptiklari ger- cek giderleri karsilamak uzere ilgili kurumlarin butcelerine bu maksat icin konulan odenekten ozel yonetmeligi hukumleri geregince odenen parayi.
F) Ders Gorevi Ucreti: Bu Kanuna tabi kurumlara ait her derecedeki egitim ve ogretim kurumlari ile okul, kurs veya yaygin egitim yapan kurum- larda ve benzeri kuruluslarda ogretmenlik veya ogretim uyeligi yapan ogret- men, ogretim uyesi ve diger memurlara ders saati itibariyle odenen parayi,
G) Fazla Calisma Ucreti: Kurumlarin, bu Kanunun 178 nci maddesinde yazili cercevesinde normal calisma saatleri disinda calistirdiklari memur- lara, fazla calisma saati itibariyle odenen parayi,
H) a) Is Guclugu Zammi: Niteligi ve calisma sartlari bakimindan guc olan islerde memurlara odenen parayi,
b) Is Riski Zammi:Hayat ve saglik icin tehlike arz eden hizmetlerde calisanlara odenen parayi,
c) Eleman Teminindeki Gucluk Zammi: Temininde gorevde tutulmasinda veya belli yerlerde istihdam edilmesinde gucluk bulunan elemanlar icin ode- nen parayi,
ç) Mali Sorumluluk Tazminati:Sayistay'a hesap vermekte yukumlu olan saymanlarla vezne acigindan sorumlu veznedarlara odenen parayi, ifade eder.

Gosterge Tablolari :
Madde 148-(Mulga: 31/7/1970-1327/51 md.)


Kademe Ayligi:
Madde 149-(Degisik : 31/7/1970-1327/52 md.)
Kademe ayligi 36 nci maddede gosterilen siniflara ait genel gosterge tablosundaki derecelere dahil kademelerden her biri icin tespit edilen gosterge rakamina tekabul eden ayliktir.


Derece Ayligi:
Madde 150- (Degisik: 31/7/1970-1327/53 md.)
Derece ayligi 36 nci maddede yer alan siniflara ait genel gosterge tablosundaki derecelerin her birinin muhtevi bulundugu yatay kademe ayliklarini topluca ifade eder.


Derecelerin Ilk ve En Yuksek Kademe Ayliklari :
Madde 151- (Degisik: 31/7/1970-1327/54 md.)
Gosterge tablosunda yer alan derecelerden her birinin 1 nci kademe gostergesine takabul eden miktar o derecenin ilk kademe ayligini; ayni derecenin son kademe gostergesine te- kabul eden miktar da o derecenin en yuksek kademe ayligini gosterir.


Her Sinifin Baslangic Aylik Derecesi ve En Az Aylik Miktari :
Madde 152- (Mulga: 23/12/1972-KHK 2/5 md.)


Her Sinifin Son Aylik Derecesi ve En Cok Aylik Miktari :
Madde 153- (Mulga: 23/12/1972-KHK 2/5 md.)


Katsayi :
Madde 154-(Degisik: 13/7/1993-KHK- 486/ 24 md.)
Aylik gosterge tablosunda yer alan rakamlar ile ek gosterge ve kidem ayligi gosterge rakamlarinin aylik tutarlarina cevrilmesinde uygulanacak aylik katsayisi ile memuriyet taban ayligi gostergesine uygulanacak taban aylik katsayisi ucer veya altisar aylik donemler itibariyle uygulanmak uzere Genel Butce Kanunu ile tesbit olunur. Ancak mali yilin ikinci yarisinda, memleketin ekonomik gelismesi, genel gecim sartlari ve Devletin mali imkanlari gozonunde bulundurulmak suretiyle Bakanlar Kurulu bu katsa- yilari ikinci yarinin tamami veya ucer aylik donemleri itibariyle uygulan- mak uzere degistirmeye yetkilidir. Katsayilardaki degisiklik ayliklarda artis veya eksilis sayilmaz.


Memurlara Odenecek Aylik Tutarlari :
Madde 155- (Degisik: 31/7/1970-1327/56 md.)
Bu kanunun 36nci madde- sinde yer alan siniflara ait gosterge tablosundaki rakamlarin, Genel Butce Kanununda o yil icin tespit edilen katsayi ile carpilmasi sonunda bulunacak miktar, siniflarin derece ve kademelerindeki memurlarin aylik tutarlarini gosterir.


Yurt Disinda Ayliklar:
Madde 156-(Degisik: 31/7/1970-1327/57 md.)
Kurumlarin yurt disi kuruluslarina dahil kadrolarinda gorev alan Devlet memurlarinin ayliklari, 155 nci maddeye gore tespit edilen aylik tutarindan, alinacak vergi ve ka- nunlar geregince yapilacak butun kesintiler indirildikten sonra (Kefalet Sandigi kesintileri haric) kalan kismin,Devlet Personel Baskanligi Disisle- ri ve Maliye Bakanliklarinin gorusune dayanilarak Bakanlar Kurulu tarafin- dan tespit edilecek emsal ile carpilmasindan hasil olacak miktar uzerinden odenir. Asil ayligin odeme miktari ile emsali tutari arasindaki fark, her turlu vergiden mustesnadir. Bu emsal her yil Butce Kanununda gosterilir.


Dis Memleketler Aylik Katsayisi:
Madde 157- (Degisik: 23/12/1972-KHK 2/1 md.)
156 nci maddede yazili katsayilar her yabanci memleketin ekonomik durumu, para ve gecim sartlari ile memurun temsil gorevi ve aile yukumlulugu gozonunde tutulmak suretiyle saptanir ve ayni usul uyarinca degistirilir.


Adayliklarin Ayliklari :
Madde 158- (Degisik: 30/5/1974-KHK/12; Aynen kabul:15/5/1975-1897/1 md.)
Herhangi bir sinifta aday olarak goreve baslayanlar bu Kanunun 54 ncu maddesindeki gore, girecekleri derecenin hak edecekleri kademe ayligi alir- lar. Aday memurlara,asaletleri tasdik edilinceye kadar kademe ilerlemesi uygulanmaz.


Asaleti Onaylanan Memurlarin Kademe Ilerlemeleri :
Madde 159- (Degisik: 30/5/1974-KHK/12; Aynen kabul:15/5/1975-1897/1 md.)
Adaylik suresi sonunda bu Kanun hukumlerine gore asil memurluga ata- nanlarin adaylik gecirdikleri sureler,kademe ilerlemelerinde ve derece yuk- selmelerinde degerlendirilir.


Kademe Ilerlemesinde Verilecek Aylik :
Madde 160-
Kademe ilerlemesinde memur bir ileri kademeye ait goster- geye tekabul eden ayligi alir. Bir yil icinde birden fazla kademe ilerlemesi olamaz.


Derece Degisikliginde Verilecek Aylik:
Madde 161- (Degisik: 12/2/1982-2595/10 md.)
Derece yukselmesi veya daha asagi bir dereceye atama halinde,
A- (Degisik: 26/6/1984-KHK 241/8 md.) Bulundugu dereceden yukari derecelere atanan memur;
a) 68 nci maddenin (B) bendi hukumleri sakli kalmak kaydiyla, yeni girdigi derecenin ilk kademe gostergesine,
b) Yeni girdigi derecenin ilk kademe gostergesi evvelce iktisap ettigi gostergeden dusuk ise, iktisap ettigi gostergeye esit olan kademenin gostergesine, tekabul eden ayligi alir. Alt derecede esit gostergeli kademede gecirilen sure dikkate alinir.
B- Kazanilmis hak aylik derecelerinden daha asagi bir dereceye ata- nan memur, kazanilmis hak aylik dereceleri sakli kalmak kaydiyla,
a) Atandigi derecede eski derecesinde almakta oldugu kademe goster- gesine,
b) Atandigi derecede esit gosterge yok ise, eski gostergesine en yakin kademenin gostergesine, tekabul eden ayligi alir.


Baska Sinifa Gecen Memurun Alacagi Aylik :
Madde 162-(Mulga: 31/7/1970-1327/61 md.)


Istisnai Memurluklardan Ayrilanlarin Durumu :
Madde 163- (Degisik: 31/7/1970-1327/62 md.)
Istisnai memuriyetlere:
a) Bu Kanuna tabi kurumlardan atanmis olanlar, ayrildiklari sinifa donmek istedikleri takdirde,istisnai memuriyetlerde gecirmis olduklari sure bu Kanunda derece terfi icin belirtilen esaslara gore girebilecekleri yeni derecenin tayininde normal derece terfii surelerine karsilik sayilir. Bu gibilerin, derece terfii suresine karsilik sayilan sureden geri kalan kismi kademe terfiinde dikkate alinir. Bu gibiler, ayni sartlardan faydalanarak, 71 nci madde hukumlerine uyulmak kaydiyle, baska bir sinifa da girebilirler.
b) Bu Kanuna tabi olmayan kurumlardan atananlar, bu Kanuna tabi kurumlarda bir goreve atanmayi istedikleri takdirde, istisnai memuriyette gecirilen sure (a) fikrasindaki esaslara gore ve girilecek derecenin sinav veya secmesini basarmak kaydiyle, derece ve kademe ilerlemesine sayilir. Bu gibiler icin adaylik hukumleri uygulanmaz.


Ayligin Odeme Zamani ve Esaslari :(1)
Madde 164-(Degisik: 30/5/1974-KHK/12;Aynen kabul:15/5/1975-1897/1 md.)
Memurlara ayliklari her ayin basinda pesin odenir.Emekliye ayrilma ve olum hallerinde o aya ait pesin odenen aylik, geri alinmaz. (2) Sozlesmeli personelin ucretleri sozlesme sartlarina gore; gecici personelin gundelikleri gun hesabiyla hafta veya ay sonlarinda odenir. (Ek:5/7/1991 -KHK- 433/2 MD;İptal :Ana.Mah.nin 5.5.1992 tarih ve E. 1991/33, K.1992/32 sayılı kararı ile Yeniden düzenleme : 18/ 5 / 1994 -KHK- 527 / 7 md. ) Ayliklarini 657 sayili Devlet Memurlari Kanunu, 926 sayili Turk Silahli Kuvvetleri Personel Kanunu, 3466 3466 sayili Uzman Jandarma Kanunu, 2802 sayili Hakimler ve Savcilar Kanunu ve 2914 sayili Yuksekogretim Personel Kanunu hukumlerine gore almakta bulu- nan Devlet memurlari ve diger kamu gorevlileri (sozlesmeli statudeki perso- nel dahil) ile kamu ve ozel kesimde is kanunlarina gore istihdam edilen is- cilere cesitli adlar altinda yapilan nakdi ve ayni nitelikteki tum odemele- rin hesaplanma kolayligini ve basitligini saglamak amaciyla, bordro duzen- lemesine, tahakkuk ve odeme islem ve surelerine iliskin esas ve usulleri tespit etmeye, aydan daha kisa ya da daha uzun surelerde yapilan odemelerin aylik donemler itibariyle tahakkuk ettirilmesi ve odenmesine karar vermeye Maliye Bakanligi yetkilidir. (Ek:5/7/1991 -KHK- 433/2 md;İptal :Ana.Mah.nin 5.5.1992 tarih ve E. 1991/33,K.1992/32 sayılı kararıile;Yeniden düzenleme:18/5/1994 -KHK- 527 / 7 md.) Ucuncu fikra kapsamina giren personelin her turlu ozluk haklarinin ve tahakkuk islemlerinin belli merkezlerden yapilabilmesi ve odemelerin bankacilik sistemi araciligi ile gerceklestirilmesi icin gerekli duzenleme- leri yapmaya ve gerekli tedbirleri almaya Maliye Bakanligi yetkilidir.


Aciktan Atamada Ayliga Hak Kazanma:
Madde 165-(Degisik: 23/12/1972-KHK 2/1 md.)
Bir goreve aciktan aday veya asil memur olarak atananlar,goreve basladiklari gunden itibaren ayliga hak kazanirlar. Bu suretle goreve baslamada ilk aylik, gun hesabiyla ay sonunda ö- denir.


Kademe Ilerlemesinde Ayliga Hak Kazanma:
Madde 166-(Degisik: 12/2/1982-2595/11 md.)
Kademe ilerlemesinde Devlet Memuru, bu ilerlemeye mustehak oldugu tarihi takip eden ay basindan itibaren ayni derecenin bir ileri kademesine ait ayliga hak kazanir.


Derece Degisikliginde Ayliga Hak Kazanma:
Madde 167-(Degisik: 30/5/1973-KHK 5/7 md.)
Derece yukselmesinde veya daha asagi derecelere atamada memur, yukseldigi veya atandigi derece- nin gorevine basladigi tarihin takip eden aybasindan itibaren bu derecenin 161 inci maddeye gore kazandigi kademe ayligini alir.
---------------------------------------------------------------------------
(1)Madde basligi; "Ayligin Odeme Zamani" iken 527 sayili KHK'nin 7 nci maddesi ile metne islendigi sekilde degistirilmistir.
---------------------------------------------------------------------------
(Ek: 12/2/1982-2595/12 md.) Ancak, yurutulmekte olan gorevin nite- liginde bir degisme olmamasi halinde derece yukselmesine iliskin onayin gecerlilik tarihini takip eden ay basindan itibaren bu derecenin 161 nci maddeye gore kazandigi kademe ayligini alir.


Baska Bir Sinifa Gecmede Ayliga Hak Kazanma:
Madde 168-(Mulga: 23/12/1972-KHK 2/5 md.)


Gorev Yeri Degistirilen Memurlarin Ayliklari:
Madde 169- (Degisik: 28/3/1988-KHK 318/3 md.)
Bulunduklari yerden baska yerlerdeki gorevlere nakledilen ve 62 nci maddede belirtilen sure icinde yeni gorevlerinde ise baslayan memurlarla, yer degistirme suretiyle baska kurumlara atanan memurlarin ayliklari, ise basladiklari tarihi takip eden aybasindan itibaren yeni gorev yerinde odenir. Eski gorev yerinde alinan ayliklar icin kurumlar arasinda herhangi bir hesaplasma yapilmaz.


Izin veya Gecici Gorevde Iken Gorev Yeri Degistirilen Memurlarin Ayliklari :
Madde 170- (Degisik : 23/12/1972-KHK-2/1 md.)
Kanuni izinlerin kul- lanilmasi sirasinda veya gecici bir gorevde iken asil gorev yeri degistiri- len memurlarin ayliklari izin veya gecici gorevin sona ermesine kadar eski gorev yerlerinde kadro tasarrufundan odenir.


Sayman ve Sayman Mutemetlerinin Devir Sureleri ve Ayliklari :
Madde 171- (Degisik: 23/12/1972-KHK 2/1 md.)
Hesaplarini, yerlerine gelenlere devir zorunda bulunan saymanlarin ayliklari bir ay'i asmamak uze- re devir sonuna kadar eski gorev yerlerinde, kadro tasarrufundan odenir. Sayman mutemetleri icin devir suresi 15 gundur.


Gorev Yeri Degistirilenlerden Eski Gorevlerine Devamlari Teblig Edilenlerin Ayliklari :
Madde 172- (Degisik: 23/12/1972-KHK 2/1 md.)
Gorev yerleri degisti- rilen memurlardan gorevlerine devamlari kurumlarinca yazili olarak teblig edilenlerin ayliklari eski gorev yerlerinde kadro tasarrufundan odenir.


Vekalet Ayligina Hak Kazanma:
Madde 173-(Mulga: 23/12/1972-KHK 2/5 md.)


Vekalet Gorevinin Fiilen Yapilmasi Sarti :
Madde 174-
Vekalet ayliklarinin odenebilmesi icin gorevin fiilen yapilmasi sarttir.


Vekalet, Ikinci Gorev Aylik ve Ucretleri Ile Diger Odemeler:
Madde 175-(Degisik:30/5/1974-KHK/12;Degistirilerek kabul:15/5/1975 -1897/1 md.)
Bir goreve vekaleten atanan memurlara vekalet edilen gorevin kadro derecesinin birinci kademesinin ucte biri, aciktan atananlara ise (Koy ve kasaba imamligi kadrolarina atananlara 146nci maddede yazili asgari ucret aylik tutarindan asagi olmamak uzere) ucte ikisi verilir.Bulunduklari yerden baska bir yerdeki bir goreve vekalet suretiyle atananlara, Harcirah Kanununun gecici gorevle baska yere gonderilenlere iliskin hukumleri uygu- lanir. (Degisik: 26/6/1984-KHK 241/9 md.) 88 nci maddeye gore ikinci gorev verilen memurlara,bu gorevleri karsiliginda aylik odenebilmesi icin bos bir kadroya ait gorevin ikinci gorev olarak yurutulmesi gerekir. Bu sekilde go- revlendirilenlere,gorevlendirildikleri kadro derecesinin ilk kademe ayligi- nin ucte ikisi odenir. Ancak, bastabip ve bastabip yardimciligi hizmetleri- nin ikinci gorev olarak yurutulmesi halinde kadro sarti aranmaz ve bu hiz- metleri yurutenlere almakta olduklari ayligin ucte ikisi ikinci gorev ay- ligi olarak odenir. (Degisik: 22/8/1989-KHK 378/4 md.) Aciktan vekil olarak atananlar, bu Kanunla memurlara taninan sosyal haklardan da yararlanirlar ve bunlara odenecek vekalet ayliginin hesabina memuriyet taban ayligi da dahil edilir.

Ders ve Konferans Ucretleri:
Madde 176- (Degisik: 21/5/1992-3803/1 md.)
Bu Kanunun değişik 89 ncu maddesine gore kendilerine ders gorevi verilenlere ders saat ücre ti;
a) Gunduz ogretimi icin 40,
b) Gece ogretimi icin 50, Gosterge rakaminin bu Kanuna gore ayliklar icin belirlenen katsayi ile carpimindan olusan miktar uzerinden odenir. Milli Egitim Bakanligina bagli egitim ve ogretim kurumlarinda, kadrosuz olarak ders ucreti karsiligi gorev verilen usta ogreticilerle,ozel egitime muhtac ogrencilerin egitim ve ogretim gordugu kurumlarda gorevli ogretmen ve yoneticilere yukarda belirlenen miktarin %50 fazlasi odenir. Kurumlarin eleman yetistirmek uzere actiklari mesleki okullarda, egitim merkezlerinde, kurs, seminer ve hizmetici egitim faaliyetlerinde ucretle ders vermek uzere yuksekogretim kurumlarindan gorevlendirilen ogretim elemanlarina 2914 sayili Kanun hukumlerine gore, ogretmen ve diger memurlara ise, gece ucreti uzerinden ders ucreti odenir. 2914 sayili Kanun uyarinca ders ucreti alan ogretim elemanlari disinda kalan Yuksekokul ve akademi personelinin ders ucreti ile konferans ucretleri her yil butce Kanunlarinda gosterilir.


Yolluk Giderleri ve Gundelikleri:
Madde 177-
Bu Kanun hukumlerine tabi Devlet memurlarindan bir gore- vin ifasi icin surekli veya gecici olarak gorev yerinden ayrilanlarin yol giderleri ve gundelikleri, yolluklar hakkindaki ozel kanun hukumlerine gore odenir. Sozlesmeli olarak calistirilanlarin yol masratlari ile gundelikleri sozlesmelerindeki sartlara gore odenir.


Fazla Calisma Ucreti:
Madde 178-(Degisik: 5/7/1991-KHK- 433/3 md;İptal:Ana.Mah.nin 5/5/ 1992 tarih ve E.1991/33,K.1992/32 sayılı kararı ile;Yeniden düzenleme:18.5. 1994-KHK-527/8md)
A- 99 ve 100 uncu maddeler hukumleri uyarinca tesbit olu- nan günlük çalisma saatleri disinda;
a) Salgin hastalik ve tabii afetler gibi olaganustu hallerin olmasi (Bu hallerin devami suresince),
b) Fabrika, atelye, santiye, isletme gibi yerlerde Is Kanununa tabi olarak lsci calistiran kurumlarca hizmetin geregi olarak isci ile birlikte calisma saatleri ve gunu disinda calismanin zorunlu bulunmasi, hallerine munhasir olmak uzere, yapilan fazla calismalar ucretle karsilanir. Yukarida sayilan hallerde yaptirilacak fazla calismanin suresi ve saat basina odenecek ucret Bakanlar Kurulu Karari ile belirlenir.
B- Kurumlar gerektigi takdirde personelini gunluk calisma saatleri disinda fazla calisma ucreti verilmeksizin calistirabilirler. Bu durumda personele yaptirilacak fazla calismanin her sekiz saati icin bir gun hesa- biyla izin verilir. Ancak, bu suretle verilecek iznin en cok on gunluk kis- mi yillik izinle birlestirilerek yili icinde kullandirilabilir. Fazla calismanin uygulama esas ve usulleri Devlet Personel Baskan- ligi ile Maliye Bakanliginca mustereken belirlenir. Milli Istihbarat Teskilati mensuplarina odenecek fazla calisma uc- retleri ve diger hususlar Basbakan tarafindan onaylanacak bir talimatla tesbit edilir.


Temsil Giderleri ve Yonetmeligi:
Madde 179-
Hangi kurumlarda hangi sinif ve kadrolardaki Devlet me- murlarinin gorevler icabi temsili mahiyette masraf yapabilecekleri ve bu masraflarin sarfi ile ilgili usul ve sartlar ve bunlarin sarf alanlari ilgili kurumlarin gorusleri alinarak Maliye Bakanligi ve Basbakanlik Devlet Personel Baskanligi ile birlikte hazirlanacak yonetmelikle belirtilir.


Surekli Gorevle Yurt Disinda Bulunan Memurlarin Ayliklari:
Madde 180-(Degisik: 30/5/1974-KHK/12; Aynen kabul:15/5/1975-1897/1)
Surekli gorevle yurt disina atanan memurlarin ayliklari gorevlerine basla- diklari tarihten itibaren; surekli gorevle yurt disina gonderilen veya ku- rumlarin yurt disi kuruluslarina dahil kadrolarinda gorev alan memurlardan gorevlerine basladiktan sonra yurt icinde veya yurt disinda baska bir gore- ve atananlarin ayliklari ise atanma emrinin tebligi tarihini izleyen 15 nci gun sonuna kadar 156 nci maddedeki esaslara gore odenir. Yurt disinda bulunanlardan yerlerine atananlarin gelisine kadar bekleme emri alanlarin ayliklari, atama emirlerinin teblig tarihinden iti- baren, iki ayi gecmemek uzere ayni maddeye gore odenir.


Yurt Disindaki Memurlardan Gecici Gorevle Merkeze Cagrilanlarin Ayliklari :
Madde 181-
Surekli gorevle yurt disina gonderilen Devlet memurlari, gecici gorevle en cok bir ay sure ile merkeze cagrilabilir. Bu sure icinde ayligi katsayili odenir.


Yurt Disinda Gorevli Memurlardan Farkli Katsayili Memlekete Atanan- larin Ayliklari :
Madde 182-
Yukaridaki maddelerde gosterilen memurlarin, ayliklarina uygulanmakta bulunan odeme katsayilarindan farkli odeme katsayisi uygulanan bir baska memlekete naklen atanmalarinda 180 nci madde hukmu uygulanir.

Hazarda Egitim ve Manevra Icin Silah Altina Alinanlarin Ayliklari- nin Odenmesi :
Madde 183-
Hazarda muvazzaflik hizmeti disinda egitim ve manevra maksadiyle silah altina alinan Devlet memurlarinin ayliklari kendi kurumla- rinca tam olarak odenir. Devlet memurlarindan rutbeli olanlarin rutbe ayligi tutari, bagli bulunduklari kurumdan aldiklari aylik tutarindan fazla olanlara aradaki fark askeri kurumlarina katilmalari veya yeni rutbeyi kazandiklari tarihten itibaren silah altinda bulunduklari surece Milli Savunma Bakanligi tarafin- dan odenir.


Seferde Muvazzaflik Hizmeti Disinda Silah Altina Alinan Memurlarin Ayliklarinin Odenmesi:
Madde 184-
Seferde muvazzaflik hizmeti disinda, silah altina alinan Devlet memurlarina rutbeli olsun olmasin silah altinda bulunduklari surece ayliklari asagidaki hukumlere gore odenir.
A) Yedek subay, yedek askeri memur ve yedek astsubay olanlarin rut- belerine ait ayliklari Milli Savunma Bakanliginca odenir. Bunlarin ayliklari bagli bulunduklari kurumdan aldiklari aylik tu- tarindan eksikse aradaki fark kurumlarinca odenir.
B) (A) bendi disinda kalan ve rutbesiz memurlarin ayliklarinin ta- mami kurumlarinca odenir.


Sefer Haline Geciste Silah Altinda Bulunan Memurlarin Ayliklari :
Madde 185-
Sefer haline gecis sirasinda 183 ncu maddeye gore silah altinda bulunan Devlet memurlarinin ayliklari adi gecen maddeye;sefer hali- ne gecisten sonraki ayliklari: 184 ncu maddeye gore odenir.

Silah Altina Alinmazdan Once Kadrolarindan Acikta Bulunanlarin Ayliklari :
Madde 186-
Hazarda egitim ve manevra veya seferde muvazzaflik hiz- meti disinda silah altina alinan Devlet memurlarindan,silah altina alinmaz- dan once kadrolari kaldirilanlar, gorevden uzaklastirilanlar hakkinda,silah altinda bulunduklari surece asagidaki hukumler uygulanir:
A) Bunlardan yedek subay, yedek askeri memur veya yedek astsubay olanlarin rutbe ayliklarinin acik ayliklarindan fazla veya eksik olmasina gore haklarinda 183 ve 184 ncu madde hukumleri uygulanir.
B) (A) bendi disinda kalan ve rutbesiz memurlara kanuni haklari olan acik ayliginin verilmesine devam olunur.






KISIM - VI
Sosyal Haklar ve Yardimlar
Emeklilik Haklari :
Madde 187-
Devlet memurlarinin emeklilik ve malulluk hallerinde ken- dilerinin, olumleri halinde dul ve yetimlerinin sahip bulunduklari haklar emeklilik kanunlariyle duzenlenir.


Hastalik ve Analik Sigortasi:
Madde 188-
A) Devlet memurlarinin hastalik, analik ve gorevden do- gan kaza ile mesleki hastalik,
B) Devlet memurlarinin esleri ve bakmakla yukumlu olduklari ana, ba yukumlu olduklari ana,baba ve cocuklarinin hastalik ve analik,
C) Bir kanuna dayanilarak emekli veya malulluk ayligi alanlarin (Sosyal Sigortalar Kurumunca uygulanan is kazalari ile meslek hastaliklari, malulluk ve yaslilik sigortalarindan gelir veya aylik baglananlar haric) hastalik ve analik,
Ç) (C) bendinde belirtilen emekli veya malulluk ayligi alanlarin aile fertlerinin hastalik ve analik,
D) Bir kanuna dayanilarak dul veya yetim ayligi alanlarin (Sosyal Sigortalar Kurumundan gelir veya aylik alanlar haric) hastalik ve analik, Hallerinde, gerekli sosyal sigorta yardimlari saglanir. Bu sigorta yardimlari ozel kanunlarla duzenlenir. Bu sigortalardan taninan hak ve saglanan yardimlar, genel sosyal sigorta rejimleri ile kabul edilen hak ve yardimlardan az olamaz.


Yeniden Ise Alistirma:
Madde 189-
Malulluk ayligi baglanan Devlet memurlarindan calisma gucunun artirilabilecegi umulanlar, eski siniflarinda veya yeni sinif veya- hut meslekte calisabilmelerini saglamak uzere ise alistirilmaya tabi tutu- labilirler. Ise alistirmanin ne suretle ve hangi esaslara gore yapilacagi ozel kanunda gosterilir.


Ek Sosyal Sigorta ve Yardimlasma:
Madde 190-(Mulga:12/2/1982-2595/19-a)


Memurlarin Sosyal Tesis Ihtiyaclari :
Madde 191- (Yeniden duzenleme : 29/11/1984-KHK 243/29 md.)
Devlet memurlari luzum ve ihtiyac gorulen yerlerde cocuk bakimevi ve sosyal tesis- ler kurulabilir. Bunlarin kurulus ve isletme esas ve usulleri Devlet Personel Bas- kanligi ile Maliye ve Gümrük Bakanligi'nca birlikte hazirlanacak genel yonetmelikle belirlenir.


Devlet Memurlari Icin Konut Kredisi:
Madde 192- (Yeniden duzenleme: 29/11/1984-KHK 243/30 md.)
Devlet Memurlarindan T.C. Emekli Sandigina tabi hizmeti 10 yil ve daha fazla olan- lara, istekleri uzerine Toplu Konut Fonu'ndan ozel sartlarla ve oncelikle konut kredisi verilebilir. Bu krediden faydalanma sartlari ile kredi borcunun memurlardan tahsili ve her yil odenecek toplam kredi tutari gibi diger hususlar Toplu Konut ve Kamu Ortakligi Idaresi Baskanliginca hazirlanacak yonetmelikle duzenlenir.


Devlet Memurlari Icin Konut:
Madde 193-(Degisik: 31/7/1970-1327/69 md.)
Devlet memurlarinin luzum ve zaruret gorulen yerlerde kiralik konut ihtiyaclari, Bayindirlik ve Iskan Bakanliginca tespit edilerek Bakanlar Kurulunca onanacak programlar geregince, genel ve katma butcelere her yil konulacak odeneklerle tesis edilecek fondan karsilanir. Bu madde hukmu ozel kanunlarla duzenlenir.


Bazi devlet memurlari icin konut tahsisi :
Madde 194(Mulga: 9/11/1983-2946/12 md.)


Mahrumiyet Yeri Odenegi:
Madde 195-(Mülga: 2/12/1993- 3920 /2 md.)


Odeme Usulu ve Mahrumiyet Yeri Derecesi:
Madde 196- (Mülga :2/12/1993 -3920/2 md.)


Miktari :
Madde 197-(Mülga :2/12/1993 -3920 /2 md.)


Mahrumiyet Yeri Odeneginin Odenme Usulu :
Madde 198- (Mülga :2/12/1993 -3920/2 md.)


Ogrenim Burslari ve Yurtlari :
Madde 199-
Mahrumiyet yerlerinde calisan Devlet memurlari gorev yer- lerinde cocugunun girmesi gereken orta dereceli okul bulunmadigi takdirde bu dereceli okullarda okuma hakkini kazanmis bulunan cocuklarini yatili okullarda isterlerse, pansiyon ucret indiriminden faydalanirlar. Bu indirim her yıl bütçe kanunu ile tespit olunan pansiyon pansiyon ucretlerinden en azinin çocukların her biri için % 50 oranında dir. Indirim sonucunda meydana çıkan fark Devlet bütçesinden ödenir. Ancak, memurlar cocuklarini daha yuksek ucretli okul pansiyonlarin- dan veya Milli Egitim Bakanliginin denetimi altinda faaliyette bulunan ozel pansiyonlardan faydalandirmak isterlerse aradaki ucret farki kendileri ta- rafindan odenir.


Sinifta Kalan Cocuklar Icin Burs Verilemiyecegi :
Madde 200-
Pansiyonlarda ucret indiriminden faydalanan memurlarin cacuklari sinifta kalirlarsa ayni sinif icin ikinci sene bu haktan faydala- namazlar.


Mahrumiyet Yerinden Baska Yere Atanan, Olen, Emekliye Ayrilanlarin Burs Haklarinin Devami :
Madde 201-
Ogrenim yili icinde mahrumiyet yeri odenegine tabi olma- yan yerlerdeki goreve atanan veya olen veyahut emekliye ayrilan memurlarin cocuklari icin yapilan indirim, bulunduklari ders yili sonuna kadar kendi istegiyle atananlar icin de, atandiklari tarihteki taksit donemi sonuna ka- dar devam eder.


Aile Yardimi Odenegi :
Madde 202-
Evli bulunan Devlet memurlarina aile yardimi odenegi ve- rilir. (Degisik:27/6/1989-KHK 375/10 md.) Bu yardım memurun her ne şe- kilde olursa olsun menfaat karsiligi calismayan veya herhangi bir sosyal guvenlik kurulusundan aylik almayan esi icin 300,çocuklardan herbiri için de 50 gösterge rakaminin aylik katsayisi ile çarpılması sonucu elde edi- lecek miktar uzerinden odenir. Ancak ikiden fazla çocuk için aile yar- dimi odenegi verilmez.Eslerden birine is akdi veya toplu sözleşme gereği cocuklari icin yapilan aile yardimi odenegi daha dusuk ise, yalnız aradaki fark ödenir.(Ek:9/4/1990-KHK.418/7 md.;İptal:Ana.Mah.nin 5.2.1992 tarih ve E.1990/22,K.1992/6 sayılı kararı ile;Yeniden düzenleme :18.5.1994 -KHK-527/9 md) Bu fıkrada yer alan gösterge rakamlarını 5 katına kadar ar- tirmaya Bakanlar Kurulu yetkilidir.(1) Dul memurlarin cocuklari icin yukaridaki fikralar hukmu uygulanir. Bosanma veya ayrilik vukuunda mahkeme bu yardimin hangi tarafa ve ne oranda verilecegini de kararinda belirtilir. Devlet memurunun,gecimini sagladigi uvey cocuklar icin de bu odenek verilir.


Aile Yardimi Odeneginin Odeme Usulu :
Madde 203-
Aile yardimi odenegi Devlet memurlarina her ay ayliklari ile birlikte odenir. Kari ve kocanin her ikisi de memur iseler bu odenek yalniz kocaya verilir. Aile yardimi odenekleri hic bir vergi ve kesintiye tabi tutulmaksi- zin odenir ve borc icin haczedilmez.


Aile Yardimi Odenegine Hak Kazanma :
Madde 204-
Memur, es icin odenen aile yardimi odenegine evlendigi; cocuk icin yardima da cocugunun dogdugu tarihi eden ay basindan itibaren hak kazanir.
(1) Bu fikrada yeralan 250 rakami 8/7/1991 tarih ve 91/1966 sayili Bakanlar Kurulu Karari ile yukseltilmistir. (RG.11.7.1991-20926)


Aile Yardimi Odenegi Hakkini Kaybetme :
Madde 205-
Memur, es icin odenen aile yardimi odenegi hakkini esin- den bosanma veya esinin olumu, cocuk icin odenen yardim odenegi hakkini da cocugun olumu veya 206nci maddedeki hallerin vukuunu takip eden ay basindan itibaren kaybeder.


Cocuk Icin Aile Yardimi Odenegi Verilmeyecek Haller :
Madde 206-
Asagidaki hallerde cocuklar icin aile yardimi odenegi verilmez.
1. Evlenen cocuklar,
2. 19 yasini dolduran cocuklar, (19 yasini bitirdigi halde evlenmemis kiz cocuklarina 25 yasini dol- duruncaya ve yuksek ogrenim yapmakta bulunan erkek cocuklar icin 25 yasini gecmemek uzere ogrenimlerini bitirinceye kadar ve calisamayacak derecede malullukleri resmi saglik kurulu raporu ile tesbit edilenler icin suresiz olarak odenegin verilmesine devam olunur.)
3. Kendileri hesabina ticaret yapan veya gercek veya tuzel kisiler yaninda her ne sekilde olursa olsun menfaat karsiligi calisan cocuklar (Og- renim yapmakta iken tatil devresinde calisanlar haric),
4. Burs alan veya Devletce okutulan cocuklar.


Dogum Yardimi Odenegi :
Madde 207-(Degisik birinci ve ikinci fikralar:26/6/1984 KHK 241/11
Devlet memurlarindan cocugu dunyaya gelenlere 75 gosterge rakaminin aylik katsayisi carpilmasi sonucu elde edilecek miktarda dogum yardimi odenegi verilir. Ana ve babanin her ikisi de Devlet memuru iseler odenek yalniz babaya verilir. Eslerden birine is akdi veya toplu sozlesme geregi yapilan dogum yardimi odenegi daha yuksek ise, memur olan ese ayrica dogum yardimi odenegi odenmez, daha dusuk ise yalniz aradaki fark odenir. Mahkemelerce verilen ayrilik suresi icinde dogan cocuklar icin bu yardim anaya verilir. Dogum yardimi odenegi hic bir vergi ve kesintiye tabi tutulmaksizin ve odeme emri aranmaksizin saymanlarca derhal odenir. Bu yardim borc icin haczedilemez.


Olum Yardimi Odenegi :
Madde 208-(Değişik birinci fıkra:6.7.1995-KHK-562/4 md.)
Devlet me- murlarından :memur olmayan eşi ile aile yardimi odenegine mustehak cocugu olenlere en yüksek devlet memuru aylığı (ek gösterge dahil) tutarında,memu- run ölümü halinde saglığında bildiri ile gösterdigi kimseye ,eğer bildiri vermemis ise esine ve cocuklarina, bunlar yoksa ana ve babasına,bunlar da yoksa kardeslerine en yüksek Devlet memuru aylığının (ek gösterge dahil)iki katı tutarında ,ölüm yardımı ödeneği verilir. Olum yardimi odenegi,hicbir vergi vergi ve kesintiye tabi tutulmak- sizin ve odeme emri aranmaksizin saymanlarca derhal odenir. Bu yardim borc icin haciz edilemez. Yurt disinda surekli gorevle bulunan memurlara verilecek olum yar- dimi odeneginde 156 nci maddede yazili katsayi uygulanmaz.


Tedavi Yardimi :
Madde 209-(Degisik: 30/5/1973 KHK 5/8 md.)
Devlet memurlari ile es- lerinin veya bakmakla yukumlu olduklari ana, baba ve (...)
(1) cocuklarinin hastalanmalari halinde, evlerinde veya resmi veya ozel saglik kurumlarinda ayakta veya yatarak tedavileri kurumlarinca saglanir. Ancak tedavi giderle- ri saglanir. Ancak tedavi giderleri ve yol masraflarinin odenebilmesi icin, tedaviye resmi tabip raporu ile luzum gosterilmesi sarttir. Saglik Bakanligi (Milli Savunma Bakanliginda gorevli personel icin Bakanlik) tarafindan yetkili kilinan tam tesekkullu hastanelerin saglik kurullarinca duzenlenen ve Saglik Bakanliginca onaylanan raporlara gore yurt icinde tedavilerinin mumkun olmadigi Devlet memurlari tedavi icin yurt disina gonderilirler. Bu memurlarin yol ve tedavi giderleri kurumlarinca odenir. Yurt Disinda :
a) Surekli gorevde bulunan memurlarla eslerinin, bakmakla yukumlu olduklari ana, baba ve yardimina mustehak cocuklarinin,
b) Gecici gorev,bilgi ve gorgulerini artirmak veya staj yapmak uze- re, yurt disina gonderilen memurlarin, Hastalanmalari ve mahalli usule gore tedavilerine luzum gosterilme- leri halinde tedavi giderleri kurumlarinca karsilanir. Ancak, (a) ve (b) fikralari kapsamina girenlerin (Gecici gorevliler hari
c),Disisleri Bakanli- ginin gorusu alindiktan sonra Maliye Bakanliginca tespit olunan esaslar dairesinde bulunduklari ulkelerdeki uygulamalara gore kurumlari tarafindan mahallinde sigorta ettirilmeleri mumkundur. Bu takdirde, ilgililerin sigor- ta primleri kurumlarinca karsilanir, kendilerine ayrica tedavi giderleri odenmez. (Ek: 30/12/1982 - 2771/4 md.) Ayakta veya meskende tedavi halinde kullanilacak ilac bedellerinin %20'si memur tarafindan odenir. Ancak, resmi saglik kurulu raporu ile belirlenen ve tuberkuloz, kanser, kronik bobrek, akil hastaliklari, organ nakli ve benzeri uzun sureli tedaviye ihtiyac gos- teren hastaliklarin ayakta veya meskende tedavileri sirasinda kullanilma- sina luzum gosterilen ilaclardan, hayati onemi haiz olduklari Saglik Bakan- liginca tespit edilecek olanlarin bedellerinin tamami kurumlarinca odenir.
(1) Bu aradaki "aile yardimi odenegine mustehak" ibaresi 29/11/1984 tarih ve 243 sayili KHK'nin 31 nci maddesi ile kaldirilmistir.


Cenaze Giderleri :
Madde 210-(Degisik:23/12/1972-KHK-2/1md.)
Devlet memurlarinin olu- mu halinde cenaze giderleri (cenazenin baska yere nakli dahil) kurumlarinca odenir. Surekli veya gecici gorevle veyahut 78 nci maddeye gore yurtdisinda bulunan Devlet memurlarindan olenlerin ve yurt disinda surekli gorevlerde bulunanlarin esleri,bakmakla yukumlu olduklari ana,baba ve (...) (1) cocuk- larinin cenazelerini yurda getirmek icin yapilmasi zorunlu olan giderler kurumlarinca karsilanir. 209 ncu madde ile bu madde hukumleri Maliye ve Saglik Bakanliklari- nin gorusleri alinmak suretiyle Devlet Personel Baskanliginca hazirlanacak yonetmelige gore uygulanir.


Giyecek Yardimi :
Madde 211-
Devlet memurlarindan hangilerinin ne sekilde giyecek yar- dimindan faydalanacaklari Maliye Bakanligi ile Basbakanlik Devlet Personel Baskanliginin birlikte hazirlayacaklari bir yonetmelik ile tesbit olunur.


Yiyecek Yardimi :
Madde 212-
Devlet memurlarinin hangi hallerde yiyecek yardiminden ne sekilde faydalanacaklari ve bu yardimin uygulanmasi ile ilgili esaslar Maliye Bakanligi ile Basbakanlik Devlet Personel Baskanliginin birlikte ha- zirlayacaklari bir yonetmelik ile tesbit olunur.


Yakacak Yardimi :
Madde 213-(Mulga: 27/6/1989-KHK-375/32-b)


Zam ve Tazminatlar :
Ek Madde-(Ek: 31/7/1970-1327/71 md.;Degisik: 23/2/1995 -KHK - 547 / 5 md.)
I- Zamlar :
a) Niteligi ve calisma sartlari bakimindan guc olan islerde cali- sanlara is guclugu zammi,
b) Hayat ve saglik icin tehlike arzeden hizmetlerde calisanlara is riski zammi,
c) Sayistay'a hesap vermekle yukumlu olan saymalarla, vezne acigin- dan malen sorumlu olan veznedar ve diger gorevlilere mali sorumluluk zammi,
d) Temininde, gorevde tutulmasinda veya belli yerlerde istihdam edilmesinde bulunan elemanlar icin temininde gucluk zammi,
II- Tazminatlar : Gorevin onemi, gorevlinin sorumluluk ve niteligi, gorev yerinin ozelligi, hizmet suresi ve egitim seviyesi gibi hususlar gozonune alinarak, bu Kanunda belirtilen en yuksek Devlet memuru ayliginin (ek gosterge dahil) brut tutarinin;
A- Ozel Hizmet Tazminati :
a) Genel idare hizmetleri sinifina dahil kadrolarda bulunanlarla ust yonetim gorevi yapan personelden;
1. (Değişik:6/7/1995 -KHK-562/5 md.) Birinci derece kadrolarda bulu- nanlar icin % 230' una
2. (Mülga :6/7/1995-KHK-562/5 md.)
3. İkinci derece kadrolarda bulunanlar icin % 75' ine,
4. Üçüncü derece kadrolarda bulunanlar icin % 60'ına ,
5. Dördüncü derece kadrolarda bulunanlar için % 50'sine,
6. 5,6 ve 7 nci kadrolarda bulunan Şube Müdürü,Müdür,Sayman,Başkan ve bunların yardımcıları için % 45'ine,
b) Sağlık Hizmetleri Sınıfına dahil kadrolarda görev yapanlardan:
1. Klinik Şefi,Klinik Şef Yardımcısı,Başasistanlık görevini yapan - lar ile Uzman Tabipler için % 140'ına,
2. Diğer dört yıl ve daha fazla süreli yükseköğrenim veren okul mezunları için % 110' una,
3.Dört yıldan aşağı yükseköğrenim veren okul mezunları için % 75'ine,
4.Lise dengi mesleki öğrenim veren okul mezunları için % 55'ine,
5.Ortaokul dengi mesleki çğrenim veren okul mezunları için % 45' ine.(1)
---------------------------------------------------------------------------
(1)Bu sırada yer alan % 40 oranı,6.7.1995 tarih ve 562 sayılı KHK'nin 5 maddesiyle % 45'e yükseltilmiş olup,metne işlenmiştir.
---------------------------------------------------------------------------
Ancak ,Saglik Hizmetleri Sınıfına ait kadrolarda görevli olup da, bu gorevleri ile ilgili olmayan bir ust ogrenimi bitirenler için önceki öğre- nim durumlarina ait tazminat oranları esas alınır. Saglik Hizmetleri Sinifina dahil kadrolarda bulunan personelden kal kınmada birinci ve ikinci derece çncelikli yörelere sürekli görevlere a- tananlara ,bu yörelerde fiilen çalıştıkları sürece uzman tabipler için 90 puana kadar ,diğerleri için 70 puana kadar ayrıca ilave yapılabilir.
c) Teknik Hizmetler Sınıfına dahil kadrolarda görev yapanlardan;
1.Dört yıl ve daha fazla süreli yüksek öğrenim veren okul mezunla- rı için % 110'una, Yüksek Mühendis,Yüksek Mimar ,Mühendis ,Mimar ve Şehir Plancısı kariyerlerini haiz olup (Bunlardan Müdür ve daha üst merkez ve taşra bi- rim yöneticileri dahil) 1-4 üncü derecelerden aylık alan ve kurumlarınca belirlenen büyük yatırım projelerinde fiilen çalışanlara bu projelerde ça lıştıkları sürece ayrıca % 30'una, Ancak bu hükme göre ilave ödeme yapılacak toplam personel sayısı ilgili kurumun belirtilen kariyerleri haiz toplam personel sayısının % 10 unu geçemez.(Hesaplamalarda küsurlar tama iblağ edilir.)
2.Dört yıldan aşağı yükseköğrenim veren okul mezunları için % 75'i ne,
3.Lise dengi mesleki öğrenim veren okul mezunları için % 55'ine Ancak,Teknik Hizmetler Sınıfına ait kadrolarda görevli olup da, bu görevleri ile ilgili olmayan bir üst öğrenimi bitirenler için önceki öğre nim durumlarına ait tazminat nispetleri esas alınır. Teknik Hizmetler Sınıfına dahil kadrolarda bulunan personelden kal- kınmada öncelikli yörelere sürekli görevle atananlara,bu yörelerde fiilen çalıştıkları sürece ayrıca 35 puana kadar ilave yapılabilir. 4 yıl ve daha uzun süreli yükseköğrenimi bitirerek kurumların Tek- nik Hizmetler Sınıfı veya il veya bölge teşkilatında 1'inci derece yöneti- ci kadrolarına atanan yüksek mühendis,mühendis,yüksek mimar,mimar ve ben- zeri teknik bilimler lisansiyerlerinden;fiilen yatırım hizmetlerinde görev lendirilen ve yabancı dil bigileri 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 2'inci maddesi uyarınca yapılacak seviye tespit sınavı sonucunda; (A) düzeyinde olanlara ayrıca % 60'ına (B) düzeyinde olanlara ayrıca % 35'ine, (C) düzeyinde olanlara ayrıca % 20'sine. Ancak bu şekilde ödeme yapılacak personelin toplam sayısı kurumun başlangıç bütçesi yatırım ödeneğinin her 100 milyar lirası (küsuru dahil) bir personel olarak hesaplanacak rakamı geçemez.Bu tazminattan faydalanan personele ayrıca 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 2'inci maddesine göre yabancı dil tazminatı ödenmez.Yabancı dil tazminatı ödenmesine esas yatırım ödeneği miktarını her yıl yeniden belirlemeye Bakanlar Kurulu yet kilidir.
d) Avukatlık Hizmetleri Sınıfına dahil kadrolarda bulunanlar için % 95'ine,
e) Başbakanlık Başmüfettiş,Müfettiş ve Müfettiş Yardımcıları için % 155'ine,
f)Başbakanlık Yüksek Denetleme Kurulu Başkan,Üye,Başdenetçi,Denetçi ve Denetçi Yardımcıları ile Maliye Bakanlığı,Hazine Müsteşarlığı ,Dış Tica- ret Müsteşarlığı ve Gümrük Müsteşarlığı merkez denetim elemanları için % 140'ına,
g)Bakanlık,Diyanet İşleri Başkanlığı ve bağımsız genel müdürlük Baş müfettiş,Müfettiş ve Müfettiş Yardımcıları ile Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı İş ve İş Güvenliği Başmüfettiş,Müfettiş ve Müfettiş Yardımcıları ve Bakanlıklar merkez teşkilatına dahil kadrolarda görevli Başkontrolör, Kontrolör ve Stajyer Kontrolörler ,Emniyet Genel Müdürlüğü Dernek Denetçisi ve Dernek Denetçi yardımcıları,Sosyal Sigortalar Kurumu Sigorta Başmüfettişi Sigorta Müfettişi ve Sigorta Müfettiş yardımcıları için % 135'ine, h)Maliye Bakanlığı Vergi, Muhasebe ve Milli Emlak Denetmenleri,Büyük şehir Belediyeleri ile bunlara bağlı genel müdürlük Başmüfettiş,müfettiş ve müfettiş yardımcıları,İlköğretim müfettişleri ile Dış Ticarette Standardizas yon denetmenleri ve bunların yardımcıları için % 90'ına, i)Başbakanlık uzmanları,Devlet Planlama uzmanları,Hazine uzmanları , Dış Ticaret uzmanları,Devlet Personel uzmanları,Devlet Bütçe uzmanları,Devlet Muhasebe uzmanları,Devlet Gelir uzmanları,Devlet Malları uzmanları,Maliye uz manları,Vergi İstihbarat uzmanları,Gelir uzmanları,Milli Emlak uzmanları,Çev re uzmanları,Tüketici ve Rekabet uzmanları,Marka uzmanları,Patent uzmanları, Denizcilik uzmanları,Gümrük uzmanları,Bakanlık ve bağlı kuruluşların A.T.Uz- manları,Savunma Sanayi Müsteşarlığı uzmanları ile bunların yardımcıları için % 80'ine,(1) j)Diğer belediyeler ve bunlara bağlı genel müdürlük Başmüfettiş, Mü- fettiş ve müfettiş yardımcıları ile yüksekokul mezunu olmak şartı ile Beledi ye İktisat müfettişleri ve büyükşehir belediyeleri Hesap İşleri Murakıpları ve bunların yardımcıları için % 70'ine,(2) k)İçişleri Bakanlığı İl Planlama uzmanları ve bunların yardımcıları için % 55'ine, l)Dışişleri Meslek memurlarından (aday meslek memurları dahil);(3) 1.9-7'nci derecelerden aylık alanlar için % 80'ine, 2.6-3'üncü derecelerden aylık alanlar için % 90'ına, 3.2-1'inci derecelerden aylık alanlar için % 100'üne, m)MİT fiili kadrosuna dahil personel(sözleşmeli personel hariç) % 230'una,
----------------------------------------------------------------------------
(1) Bu bende "Patent Uzmanları"ibaresinden sonra gelmek üzere,6.7.1995 tarih ve 562 sayılı KHK'nin 5'inci maddesiyle"Denizcilik Uzmanları,Gümrük Uzman ları"ibaresi eklenmiş ve metne işlenmiştir.
(2) Bu bende "için"ibaresinden sonra gelmek üzere,6.7.1995 tarih ve 562 sayılı KHK'nin 5 inci maddesiyle "ve bunların yardımcıları" ibaresi eklenmiş ve metne işlenmiştir.
(3) BU benddeki oranlar,6.7.1995 tarih ve 562 sayılı KHK'nin 5 inci maddesiyle değiştirilmiş olup,metne işlenmiştir.
-----------------------------------------------------------------------------
B-Eğitim , Öğretim Tazminatı: Eğitim ve ögretim hizmetleri sınıfına dahil öğretmen ünvanlı kadro - larda fiilen öğretmenlik yapanlara; (Öğretmen ünvanlı kadrolarda bulunanlar- dan okul müdürü ve okul müdür yardımcısı,yönetici ve eğitim uzmanı olarak gö revlendirilenler ile cezaevi okullarında çalışan öğretmenler dahil ilköğre- tim müfettişleri hariç olmak üzere)
a) 1-4 üncü derece kadrolarda bulunanlar için % 60'ına,
b) Diğer kadrolarda bulunanlar için % 55'ine, Milli Eğitim Bakanlığına mesleki ve teknik öğretim okul ve kurumla- rına atelye,laboratuvar veya meslek dersleri öğretmeni olarak eğitim-öğretim hizmetleri sınıfına dahil öğretmen ünvanlı kadrolara atananlardan, Bakanlar Kurulunca belirlenecek okul,kurum ve branşlarda görev yapanlara ayrıca;
a) Dört yıllık yükseköğrenim görenler için % 11'ine,
b) İki yıllık yükseköğrenim görenler için % 7'sine,
C-Din Hizmetleri Tazminatı:
a) İl müftüsü,İl Müftü Yardımcısı ile İlçe Müftüsü kadrolarında bu- lunanlar için % 120'sine,
b) Din hizmetleri sınıfına dahil kadrolarda bulunanlardan;
1.Yükseköğrenimli olanlar için % 41'ine,
2.İmam hatip lisesi mezunları için %39'una,
3.Diğerleri için % 36'sına,
D-Emniyet Hizmetleri Tazminatı:
a)Emniyet hizmetleri sınıfına dahil kadrolarda bulunanlardan;
1-Emniyet Genel Müdürü için % 225'ine,
2-1 inci sınıf Emniyet Müdürlüğü kadrolarına atananlardan -Genel Müdür Yardımcısı,Teftiş Kurulu Başkanı,Polis Akademisi Baş kanı,Ankara, İstanbul ve İzmir İl Emniyet Müdürleri için % 175 i ne -Daire Başkanı,diğer il emniyet müdürleri,Polis koleji müdürü,Ko- ruma müdürleri için % 165'ine, -Diğerleri için % 130'una,
3-2 nci sınıf emniyet müdürlüğü kadrolarına atananlar için % 115'ine
4-3 üncü sınıf emniyet müdürlüğü kadrolarına atananlar için %110'una
5-4 üncü sınıf emniyet müdürlüğü kadrolarına atananlar için %100'üne
6-Emniyet Amirliği kadrolarına atananlar için % 90'ına,
7-Başkomiser kadrolarına atananlar için %80'ine,
8-Komiser kadrolarına atananlar için % 75'ine,
9-Komiser yardımcılığı kadrolarına atananlar için % 70'ine,
10-Diğerlerinden; -2,3 ve 4 üncü derece kadrolara atananlar için % 65'ine -5,6 ve 7 inci derece kadrolara atananlar için %60'ına, -8,9,10 ve 11 inci derece kadrolara atananlar için % 53'üne,
b)Yardımcı hizmetler sınıfına dahil kadrolarda bulunan çarşı ve ma - halle bekçileri için % 37'sine,
E.Mülki İdare Amirliği Özel Hizmet Tazminatı: Mülki idare amirliği sınıfına dahil kadrolarda bulunanlardan;
a)Müsteşar için % 230'una
b)Olağanüstü Hal Bölge Valisi,Emniyet Genel Müdürü (Vali)için %225'i
c)Kurul Başkanı,Müsteşar yardımcısı,1.Hukuk Müşaviri,Genel Müdürler ile bu görevleri yürüten merkezde görevli Valiler ve İl Valileri i çin % 220'sine
d)Merkezde görevli diğer Valiler için % 200'üne,
e) Digerlerinden; 1 inci dereceden aylik alanlar icin % 180 'ine, 2 ve 3 uncu dereceden aylik alanlar icin % 155'ine, 4-7 inci dereceden aylik alanlar icin %125'ine, Kaymakam adaylari icin %100'üne,
F- Denetim Tazminati : Ozel Hizmet Tazminati bolumunun;
a) (e), (f), (g) sirasinda sayilanlardan; -Kamu İktisadi Teşebbüsleri personeli için % 10'una, -Diğerleri için % 30'una
b) (h), (i), (j) sirasinda sayilanlar için % 20'sine
c) (k) sirasinda sayilanlar için % 10'una,
G)Adalet Hizmetleri Tazminatı:
a)Yüksek Mahkemeler, Yuksek Secim Kurulu, Sayistay, il ve ilce secim kurullari, adli, idari, askeri yargida (ceza infaz kurumlari ve icra mu- durlukleri ile Adalet Bakanliginca kurulan sicilli ticaret memurluklari personeli dahil)gorevli bu Kanuna tabi personel icin % 45'ine,
b)Cezaevi Muduru, Infaz ve Koruma Basmemuru, Infaz ve Koruma Memurla- rina ayrica % 10'una,
H- Bu Kanunda belirtilen hizmet siniflarinda olup da yukaridaki bo- lumlerde yer alan tazminatlardan yararlanmaya personelden;
a) Yardimci Hizmetler Sinifina ait kadrolarda bulunanlar icin % 33'üne,
b) Diger hizmet siniflarina ait kadrolarda bulunanlar icin %36'ına, kadar bu nispetleri asmamak uzere Bakanlar Kurulunca belirlenecek esas, olcu ve nispetler dahilinde yukaridaki tazminatlar odenir. Hizmetin niteligi itibariyle birden fazla ozel hizmet tazminati ve- rilmesi gereken durumlarda bu tazminatlardan fazla olani odenir.Mulki Idare Amirligi Ozel Hizmet Tazminati, Emniyet Hizmetleri Tazminati ve Din Hizmet- leri Tazminati odenenlere ozel hizmet tazminati odenmez.
III-Ortak Hükümler: Bu zam ve tazminatlarin hangi isi yapanlara ve hangi gorevlerde bulunanlara odenecegi, miktarlari, odeme usul ve esaslari ilgili kurumlarin yazili istegi ve Devlet Personel Baskanliginin gorusu uzerine Maliye Bakan- liginca butun kurumlari kapsayacak sekilde ve 154 uncu madde uyarinca kat sayinin Bakanlar Kurulunca degistirilmesi durumu haric yilda bir defa olmak uzere hazirlanir ve Bakanlar Kurulu karari ile yururluge konur. Ancak Milli Istihbarat Teskilati fiili kadrosuna dahil bulunanlara odenecek is guclugu,is riski, temininde gucluk ve mali sorumluluk zamminin miktarlari ile ozel hizmet tazminati oranlari,odeme usul ve esaslari Maliye Bakanlığının yugun görüşü üzerine Başbakan tarafından belirlenir. (Değişik:6.7.1995 -KHK-562/5 md.)Bu zam ve tazminatlara hak kazan mada ve bunların ödenmesinde aylıklara ilişkin hükümler uygulanır.Ancak:
a)Sağlık kurulu raporu uzerine verilen hastalık izinleri,
b)Kanser, verem ve akıl hastaliklari gibi uzun süreli bir te- daviye ihtiyac gosteren hastaliga yakalananlarin kullandığı hastalık izin- leri,
c)Hastaliklari sebebiyle resmi yatakli tedavi kurumlarında yata rak tedavi gördükleri tedavi süreleri, haric olmak uzere bir takvim yili içinde kullanılan hastalık i- zin sureleri toplamının 7 günü aşmasi halinde, aşan sürelere isabet eden zam ve tazminatlar % 25 eksik odenir. Yurt disina surekli gorevle gorevlendirilenlere bu zam ve tazminat- lar odenmez. Ancak bunlardan yurt icine gecici olarak geri cagrilanlardan yurt disi ayliklarinin kesilmesini gerektirecek kadar yurt icinde kalanlara bu sure icinde zam ve tazminatlari odenir. Kamu kurum ve kuruluşları (Mahalli İdareler dahil) bu maddede belir- tilen zam ve tazminatları;hizmetin gerekleri ve mali imkanlarını dikkate alarak personeline Bakanlar Kurulunca belirlenen oran ve miktarlardan daha düşük bir oran ve miktar üzerinden ödeyebilirler. Bu maddenin ikinci bölümünde yer alan tazminatlar damga vergisi ha- riç herhangi bir vergiye tabi değildir.














KISIM - VII

Kurumlarin Memurlarini Hizmet Icinde Yetistirilmesi Esaslari :
Madde 214- (Degisik: 31/7/1970-1327/72 md.)
Devlet memurlarinin ye- tismelerini saglamak, verimliligini arttirmak ve daha ileriki gorevlere ha- zirlamak amaciyle uygulanacak hizmet ici egitim, Devlet Personel Baskanligi tarafindan ilgili kurumlarla birlikte hazirlanacak yonetmelikler dahilinde yurutulur.


Egitim Birimleri :
Madde 215-
Her kurumda, yetistirme faaliyetlerini duzenlemek,yurut- mek ve degerlendirmekle gorevli bir "Egitim Birimi" kurulur. Birden cok birim kurulan kurumlarda bunlardan biri "Merkez Egitim Birimi" adini alir.


Egitim Merkezleri :
Madde 216-
Kurumlar kendi egitim ihtiyaclarini karsilamak uzere egitim merkezleri acabilirler. Kurumlararasi egitim ihtiyaclarini karsila- mak uzere, Basbakanlik Devlet Personel Baskanliginin teklifi ve Bakanlar Kurulu kararnamesiyle, kurumlararasi egitim merkezleri de acilabilir. Egitim birim ve merkezlerinin kurulus ve isleyisleri Basbakanlik Devlet Personel Baskanliginin gorusu alinmak suretiyle kurumlarinca hazir- lanacak yonetmeliklerle duzenlenir.


Devlet Memurlari Egitimi Genel Plani :
Madde 217-
Devlet memurlari egitimi genel plani, Maliye ve Milli Egitim Bakanliklariyle Turkiye ve Orta Dogu Amme ˜daresi Enstitusu, Devlet Planlama Teskilati ve ilgili kurumlarin gorusleri alindiktan sonra Basba- kanlik Devlet Personel Baskanligi tarafindan hazirlanacak Bakanlar Kurulu kararnamesiyle yururluge konulur.


Yurt Disinda Yetistirme :
Madde 218-
Devlet memurlari, yabanci memleketlerin hizmetle ilgili kurumlarinda veya yetistirme egitim merkezlerinde de yetistirilebilirler. Bunlardan siniflarinin kapsadigi hizmetlerin niteligi bakimindan, ayni zamanda belirli bir dalda ogrenim ve ihtisas yapmasi gerektigi kurum- lari ve Basbakanlik Devlet Personel Baskanliginca kararlastirilmis olanlara ogrenim veya ihtisas yapma musaadesi verilebilir. Bu maddede soz konusu olan Devlet memurlari hakkinda 79 ncu madde hukumleri uygulanir.


Rapor Verme :
Madde 219-
Kurumlar yillik egitim programlarina gore yapmakla ol- duklari egitim calismalarinin sonuclarini her alti aylik donemin bitiminden en gec bir ay sonra Basbakanlik Devlet Personel Baskanligina bir raporla bildirmek zorundadirlar.


Koordinasyon ve Denetleme :
Madde 220-
Basbakanlik Devlet Personel Baskanligi kurumlari yurt ici ve yurt disi egitim programlarinin hazirlanmasinda ve uygulanmasinda yol gostermek, yetistirme faaliyetlerini koordine etmek ve denetlemekle go- revlidir.


Devlet Memurluguna Eleman Yetistirilmesi :
Madde 221-
Kurumlar belirli siniflardaki memurluklara eleman yetis- tirmek amaciyle:
A) Kendi bunyeleri icerisinde mesleki ogretim ve egitim yapabilirler
B) Yurt icindeki ogrenim kurumlarinda ogrenci okutabilir ve ihtisas yaptirabilirler.
C) Dis memleketlerde ogrenci okutabilir ve ihtisas yaptirabilirler.


Secme Usulu :
Madde 222-
Kurumlarca yurt icinde veya yurt disinda okutulacak og- renciler yarisma sinavi ile secilirler.


Ogrenci Okutma Sartlarini Duzenliyen Yonetmelikler :
Madde 223-
Hangi kurumlarin ve siniflarin eleman ihtiyaclarini kar- silamak uzere okul ve kurslar acabilecegi, yurt icinde veya disinda hangi ogrenim dallarinda ogrenci okutabilecegi,okutulacak ogrencilerin ayrilma ve secilme usulleri, calismalarinin izlenip denetlenmesi, cikarilma veya geri cagrilma usulleri, ilgili kurumlarin ve Devlet Planlama Teskilatinin gorus- leri alinmak suretiyle, Milli Egitim ve Maliye Bakanliklariyle Basbakanlik Devlet Personel Baskanliginin birlikte hazirlayacaklari yonetmeliklerde be- lirtilir. Ogrenci sirasinda Devlet hesabina okuma hakkini kaybeden veya ogre- nim kurumunu terk edenler icin kurumlarinca yapilmis masraflar kendilerin- den faizi ile birlikte tahsil olunur. Ozel kanun ve yuklenme senedi hukum- leri saklidir.


Mecburi Hizmet :
Madde 224- (Degisik: 30/5/1974-KHK-12/1 md.; Aynen kabul:15/5/1975- 1897/1 md.) I
lgili Bakanligin istegi, Devlet Personel Baskanliginin gorusu ve Maliye Bakanliginin teklifi ile Bakanlar Kurulunca belirtilen her dere- cedeki ogretim kurumlari ve ogretim dallari disinda kalan kurum ve dallarda Devlet tarafindan okutulanlardan;
a) Yurticinde Devlet hesabina okutulan ogrenciler (Tatiller dahil) ogrenim sureleri kadar,
b) Yurtdisindaki ogretim kurumlarinda Devlet hesabina ogrenimlerini bitiren ogrenciler (Tatiller dahil) ogrenim surelerinin iki kati kadar, mecburi hizmetle yukumludurler. (Degisik : 14/1/1988-KHK 311/2 md.) Yetistirilmek, egititilmek,bil- gilerini artirmak veya staj yapmak uzere 3 ay ve daha fazla sure ile dis memleketlere gonderilen memurlere gonderilme sekillerine bakilmaksizin yurt disinda kaldiklari surenin iki kati kadar mecburi hizmet yuklenir. Mecburi hizmet yukumlulugunun 13.12.1960 tarihli ve 160 sayili Ka- nunun 4 ncu maddesinin a,b,d fikralari kapsamina giren kurumlar arasinda devri mumkundur. Mecburi hizmetle yukumlu bulunanlar, yarisma sinavina tabi tutulmaksizin atanirlar. (1)


Mecburi Hizmetle Ilgili Yukumlulukler :
Madde 225-(Degisik:30/5/1974-KHK/12;Degistirilerek kabul:15/5/1975 -1897/1 md.)
Mecburi hizmetle yukumlu bulunanlar yetistirme, egitim veya staj surelerinin bitiminden itibaren en cok iki ay icinde kurumlarina bas- vurmak zorundadirlar. Bunlardan ;
a) Basvurma tarihinden itibaren en gec 3 ay icinde bir goreve atan- mayanlarin mecburi hizmet yukumlulukleri kalkar.Mecburi hizmetin (d) fikra- sina gore krediye donusturulmesi istendigi takdirde bu sure istemin karara baglandigi tarihten baslar. Bu durumun olusuna kendi kusuru ile sebep olan memurlar bundan dogan zarari tazminle yukumludurler.
b) Basvurmayanlar veya atanma icin gerekli belgelerini tamamlama- yanlar yol giderleri de dahil olmak uzere, kendilerine kurumlarinca yapil- mis bulunan butun giderleri yuzde elli fazlasiyle odemek zorundadirlar.
c) Atanip da yukumlu bulunduklari mecburi hizmeti bitmeden ayrilmis veya bir ceza sebebiyle memurluktan cikarilmis olanlar mecburi hizmetleri- nin eksik kalan kismi ile orantili tutari yuzde elli fazlasiyle odemek zo- rundadirlar.
d) Hizmetlerine luzum olmadigina ilgili kurumun teklifi ve Maliye Bakanliginin uygun gorusune dayanilarak Bakanlar Kurulunca karar verilenle- rin mecburi hizmet yukumlulukleri krediye donusturulebilir.
e) Ilk ve orta dereceleri okullar ile,kurslarda Milli Egitim Bakan- ligi tarafindan okutulan parasiz yatili ogrencilerin mecburi hizmetlerine, bukanuna tabi kurum ve kuruluslarda ihtiyac olmamasi halinde Milli Egitim Bakanligi bunlarin mecburi hizmet yukumlulugunu kaldirmaya yetkilidir. Bu fikraya gore kurumlarin, ihtiyaci olup olmadigi bir aylik sure verilmek ve Resmi Gazete'de ilan edilmek suretiyle tespit olunur. Askerlikte gecen sure mecburi hizmetten sayilmaz. Mecburi hizmetini yapmakta iken organina secilenlerin yukumlulukle- ri secildikleri surece ertelenir.
---------------------------------------------------------------------------
(1) 29/11/1984 tarih ve 243 sayili KHK'nin 55 nci maddesi uyarinca 13/12/1960 tarih ve 160 sayili Kanunun 4 ncu maddesine yapilan atifler 8/6/1984 gun ve 217 sayili KHK'nin ilgili maddesine yapilmis sayilmaktadir. Bu bakimdan bu maddede zikredilen 4 ncu madde, 217 sayili KHK'nin 2 nci maddesi olarak dikkate alinmalidir.
---------------------------------------------------------------------------









KISIM - VIII

Cesitli Hukumler
Danisma Kurullari :
Madde 226- (Degisik: 30/5/1974-KHK/12;Aynen kabul: 15/5/1975-1897/1 md.)
Kamu personelinin yonetimi ile ilgili konularda gorusunden yararlanil- mak uzere Danisma Kurullari kurulur. Bu kurullar ;
A) Yuksek Danisma Kurulu,
B) Kurum Danisma Kurulu, Olmak uzere iki tiptir. Yuksek Danisma Kurulu, kamu personeli yonetimi ile ilgili genel ko- nularda istisari mutalaa vermek uzere merkezi bir tesekkul olarak kurulur. Kurum danisma kurulu,kurum personeli yonetimi ile ilgili konularda, istisari mutalaa vermek uzere her kurumda kurulur. Bu kurullar esit sayida idare temsilcileri ile personel temsilcile- rinden meydana gelir.


Yuksek Danisma Kurulu :
Madde 227- (Degisik:30/5/1974-KHK/12; Aynen kabul: 15/5/1975-1897/1 md.)
Kamu personeli yonetimi ile ilgili konularda istisari mutalaa vermek uzere kurulacak Yuksek Danisma Kurulu'nun idare temsilcileri sunlardir.
a) Bakanlar Kurulunca gorevlendirilecek uc Bakanlik Mustesari, Dev- let Planlama Teskilati Mustesari, iki Katma Butceli Kurum Genel Muduru, iki Kamu Iktisadi Tesebbusu Genel Muduru,Maliye Bakanligi Butce ve Mali Kontrol Genel Muduru, Icisleri Bakanligi Mahalli Idareler Genel Muduru, Turkiye ve Orta - Dogu Amme Idaresi Enstitusu Genel Muduru, T.C.Emekli Sandigi Genel Muduru,
b) Devlet Personel Baskani,(1)
c) Yuksek Ogretim Kurulu Baskanliginca gorevlendirilecek iki ogre- tim uyesi (Profesor veya Docent),
d) Yargitay, Danistay, Sayistay ve Yuksek Denetleme Kurulu Baskan- liklarinca kendi kuruluslari icinden gorevlendirilecek birer temsilci
---------------------------------------------------------------------------
(1) 8/6/1984 tarihli ve 217 sayili KHK'nin 29 ncu maddesi ile, "Devlet Personel Heyeti Baskani, Heyet Uyeleri ve Genel Sekreter" ibaresi, Devlet Personel Baskani olarak degistirilmistir. Bu kurulun personel temsilcilerinin secimi, meslek kuruluslarinin uye adetleri oraninda, bu kuruluslarin yetkili organlarinca ve 231 nci mad- dede yazili yonetmelikte belirtilecek usul ve sekiller dairesinde secilir. Bu kurul, Devlet Personel Baskanliginin bagli bulundugu Bakanin, yoklugunda Devlet Personel Baskaninin baskanliginda ve Bakanin uygun gore- cegi zamanlarda toplanir.


Kamu Personeli Yuksek Kurulu Karar Verme Usulu:
Madde 228- (Mulga: 30/5/1974-KHK 12/7 md.; aynen kabul: 15/5/1975- 1897/7 md.)


Devlet Memurlari Yuksek Kurulu :
Madde 229-(Mulga: 30/5/1974-KHK 12/7 md.; aynen kabul: 15/5/1975- 1897/7 md.)


Diğer Personel Icin Kurulacak Kurullar :
Madde 230-(Mulga: 30/5/1974-KHK 12/7 md.; aynen kabul: 15/5/1975- 1897/7 md.)


Madde 231-(Degisik: 30/5/1975-KHK 12/7 md.; aynen kabul: 15/51975- 1897/1 md.)
Yuksek Danisma Kurulunun personel temsilcilerinin nasil secile- cegi, bu kurulunun calisma usul ve esaslari Devlet Personel Baskanligi ta- rafindan hazirlanacak bir yonetmelikle tespit edilir. Kurum Danisma Kurullarinin kurulusu, idare temsilcisi uyelerinin kimler olacagi, personel temsilcilerinin nasil secilecegi, bunlarin calis- ma usul ve esaslari ilgili kurumun en ust amirince duzenlenir.


Turk Silahli Kuvvetlerinde Calisan Memurlara Uygulanmayacak Maddeler:
Madde 232-(Degisik : 23/12/1972-KHK 2/1 md.)
Turk Silahli Kuvvetleri Ic Hizmet Kanunu ve Yonetmeliginin, Askeri Mahkemeler Kurulus ve Yargilama Usulu Kanununun ve bunlar hakkinda halen yururlukte bulunan diger mevzuatin uygulanmasini saglama bakimindan Turk Silahli Kuvvetlerinde calisan sivil memurlar, sozlesmeli ve gecici personel ile isciler hakkinda bu kanunun; Calisma saatleri hakkindaki 99 ncu, Gunluk calisma saatlerinin tespiti hakkinda 100 ncu, Gunun 24 saatinde devamlilik gosteren hizmette calisma saat ve usu- lunun tespiti hakkindaki 101 nci, fazla calisma ucreti hakkindaki 178 nci, Gorevden uzaklastirmaya yetkilileri sayan 138 nci, maddeleri hukumleri uygulanmaz.


Turk Silahli Kuvvetlerinde Calisan Memurlara Uygulanmaya Devam Olunacak Hukumler :
Madde 233-
Bu Kanunun 7 nci bolumunde yer alan "Disiplin"e ait 124- 136 nci maddelerindeki hukumlerin Turk Silahli Kuvvetlerinde calisan sivil memurlar ile sozlesmeli ve yevmiyeli personel hakkinda uygulanmasindan,Turk Silahli Kuvvetleri Ic Hizmet Kanun ve Yonetmeligi,Askeri Mahkemeler Kurulus ve Yargilama Usulu Kanunun ve konu ile ilgili diger hukumleri saklidir. İktisadi ve Ticari İlimler Akademileri öğretim üyeleri ve yardımcı larina


Uygulanmayacak Maddeler :
Madde 234- (Mulga: 23/12/1972-KHK 2/5 md.)


Disisleri Bakanliginca Derhal Gerekli Gorulecek Kadrolar :
Madde 235: (Mulga: 31/7/1970-1327/73 md.)


22 Ocak 1962 Tarihli 1 Sayili Kanunun Degistirilmesi :
Madde 236-(22/1/1962-1 sayili kanunun 1 nci yururlukten kaldirilmakla hukmu kalmamistir.)
Ek Maddeler
Ek Madde 1- (29/12/1966-819 sayili ek Kanunun 1 nci maddesi hukmu olup, ek madde haline getirilmistir; Mulga: 25/6/1974-1765/7 gecici md.)
Ek Madde 2- (29/12/1962-819 sayili ek Kanunun 2 nci maddesi hukmu olup, ek madde haline getirilmistir.) 1 nci madde geregince avans olarak odenecek olan miktarlar Genel Muhasebe Kanununun avansa mutaallik hukumle- rine tabi degildir. (1)
Ek Madde 3- (29/12/1966-819 sayili ek Kanunun 3 ncu maddesi hukmu olup, ek madde haline getirilmistir.) Bu odemeler hakkinda 484 sayili Kanu- nun gecici 2nci maddesi hukumleri uygulanir ve her aya ait odemenin vergisi ayri olarak hesaplanir.
Ek Madde 4- (29/12/1966-819 sayili ek Kanunun 4 ncu maddesi hukmu olup, ek madde haline getirilmistir.) Bu Kanuna gore yapilacak avans ode- melerinden 5434 sayili Kanun geregince emekli kesenegi kesilmez ve 223 sa- yili Kanun geregince tasarruf bonosu tevkivati yapilmaz. Avans 5434 sayili Kanun ile Devlet Memurlari Kanununun tatbikatinda muktesep hak sayilmaz.
Ek Madde5- (29/12/1966-819 sayili ek Kanunun 5 nci maddesi hukmu olup, ek madde haline getirilmistir; Mulga:25/6/1977-1765/7 gecici md.
---------------------------------------------------------------------------
(1) Bu hukumde sozu edilen "1 nci madde " kotifikasyon calismalari sirasinda ek maddeye cevrilmis oldugundan, ek 1 nci maddeye bakariz.
Ek Madde 6- (5/12/1968-1069/3md ile gelen Ek 1 nci madde hukmu olup madde numarasi teselsul ettirilmistir.) Il Ozel Idareleri memur ve hizmet- lilerine odenecek avanslar il ozel idareleri butcelerinden,belediyeler me- mur ve hizmetlilerine verilecek avanslar,belediyeler butcelerinden odenir. Il Ozel Idareleri ile belediyelere bagli kuruluslarin 3656 sayili Kanuna tabi memurlar ve hizmetlilerine verilecek avanslar, bu kurumlar but- celerinden odenir.
Ek Madde 7- (5/12/1968-1069/3 md.ile gelen Ek 2nci madde hukmu olup madde numarasi teselsul ettirilmistir.)Bu Kanun geregince il ozel idareleri ve belediyeler memur ve hizmetlilerine verilecek avanslar ilgili saymanlik- larca bu idareler butcelerine gider yazilmak suretiyle odenegine mahsup edilir. Avansin odeme ve mahsup sekilleri, il ozel idare memur ve hizmetli- leri icin il daimi komisyonunca, belediye memur ve hizmetlileri icin bele- diye encumenince tayin ve tespit edilir. 1/3/1968 tarihinden, bu Kanunun yururluge girdigi tarihe kadar mu- terakim avansin odeme sekli ve zamani; il ozel idareleri memur ve hizmetli- leri icin, il daimi komisyonlarinca, belediye memur ve hizmetlileri icin, belediye encumenlerince tayin ve tespit olunur. (1)
Gecici Sureli Gorevlendirme :
Ek Madde 8- (31/7/1970-1327/74 md. ile gelen Ek 1 nci madde hukmu olup madde numarasi teselsul ettirilmistir.) Bu Kanuna tabi memurlara, 13/12/1960 tarih ve 160 sayili kanunun 4 ncu maddesi kapsamina giren kurum- larda gecici sureli olarak gorev verilebilir. (2) Yukaridaki fikraya gore gecici sureli olarak gorevlendirilen memur- larin kadrolari ile iliskileri, kendi sinif ve derecelerindeki terfi ve emeklilik haklari devam eder.
Gecici Sureli Gorevlendirme Sartlari :
Ek Madde 9- (31/7/1970-1327/74 md. ile gelen Ek 2 nci madde hukmu olup madde numarasi teselsul ettirilmistir; Degisik: 15/5/1975-1897/1 md.) Gecici sureli gorevlendirme yoluyla baska bir gorevde calisan murlar hak- kinda asagidaki esaslar uygulanir.
a) Ek madde 1'e gore gorevlendirilen memur, hem kendi sinif ve mes- leginin hem de gecici sureli olarak gorevlendirildigi isin mevzuatina uy- makla yukumludur. (3)
---------------------------------------------------------------------------
(1) Bu maddedeki "bu Kanun" deyimi ile 5/12/1968 tarih ve 1069 sa- yili kanun kastedilmistir.
(2) 29/11/1974 tarih ve 243 sayili KHK'nin 5 nci maddesi uyarinca 13/12/1960 tarih ve 160 sayili kanunun 4 ncu maddesinde yapilan atiflar 8/6/1984 gun ve 217 sayili KHK'nin ilgili maddesine yapilmis sayilmaktadir. Bu bakimdan, bu maddede zikredilen 4 uncu madde 217 sayili KHK'nin 2 nci maddesi olarak dikkate alinmalidir.
(3) Bu hukumde gecen "Ek madde 1"kodifikasyon calismalari sirasinda madde numarasi teselsul ettirilerek "Ek madde 8" olmustur.
b) Gecici sureli olarak gorevlendirilen memurlar ayliklarini gorev- lendirildikleri kadrolarda alirlar ve bu kadronun diger haklarindan yarar- lanirlar.
c) (Degisik: 27/9/1983-2902/1 md.) Gecici gorevlendirme memurun mu- vakati ile olur ve 2 yili gecemez. Ancak, yurtdisina atanan koruma gorevli- leri icin bu sure bir katina kadar uzatilabilir.
d) Gecici sureli gorevlendirme yalniz 7nci ve daha yukari derecele- re tahsis edilmis gorevler hakkinda uygulanir. Gecici sureli gorevlendirme- nin memurun meslegi ile ilgili olmasi sarttir.
e) Gecici sureli gorevlendirme, Devlet Persoenl Baskanliginin uygun gorusu uzerine ilgili Bakanliklarin musterek karariyle yapilir.Gecici sure- li gorevlendirmenin uygulanabilecegi haller, sartlar, suresi, sicil ve sair hususlar yonetmelikle belirtilir.
Ek Madde 10- (31/7/1970-1327/74 md.ile gelen Ek 3 ncu madde hukmu olup madde numarasi teselsul ettirilmistir.)Bu kanun konusu ile ilgili hu- kumler buna ek olarak yapilacak kanunlarda yer alir.
Ek Madde 11- (31/7/1970-1327/74 md. ile gelen Ek 4 uncu madde hukmu olup madde numarasi teselsul ettirilmistir; Mulga: 23/12/1972-KHK 2/5 md.)
Ek Madde 12- (31/7/1970-1327 sayili Kanunun 92 nci maddesi hukmu olup, ek maddeye cevrilerek madde numarasi teselsul ettirilmistir.)Bu Kanu- nun (1) ve diger personel kanunlarinin uygulanmasi icin Maliye Bakanligi ve Devlet Personel Baskanligi bu kanunlar kapsamina giren kurumlarla Devlet butcesinden finanse edilen butun kurumlarda organizasyon ve metot arastir- malari, kadro analizleri ve diger gerekli butun incelemeleri yaparlar.Kadro talepleri ile odenek taleplerinin uzun vadeli plan ve programlara dayanmasi sarttir. Bu fonksiyonlari yurutmek icin Genel Kadro Kanunu ile Maliye Bakan- liginin Devlet Butce Uzmani ve Devlet Personel Basknaligina Devlet Personel Uzmani kadrolari verilir. Devlet Butce Uzmanlari ile Devlet Personel Uzmanlari, kurumlarda, kadro ve odenek talepleri ile iliskili her turlu incelemeleri yapmaya ve evraki tetkik etmeye yetkilidir. Diger hususlar ve calisma metotlarinin ayrintilari gorev ve calisma yonetmelikleri ile duzenlenir.
Ek Madde 13- (31/7/1970-1327 sayili Kanunun 93 ncu maddesi hukmu olup, ek maddeye cevrilerek madde numarasi teselsul ettirilmistir.) 657 sa- yili Devlet Memurlari Kanununun yururluge girmesi: ---------------------------------------------------------------------------
(1) "Bu Kanun" deyimi ile 31/7/1970 tarih ve 1327 sayili kanun kas- tedilmistir.
A) 657 sayili Devlet Memurlari Kanununun halen yururlukte olmayan hukumleri Genel Kadro Kanununun yururluge girdigi tarihi takip eden ay ba- sindan itibaren yururluge girer. (Ayni kanunun gecici 20 nci maddesi hukmu saklidir.)
B) 657 sayili Devlet Memurlari Kanunu aylik odemeleri ile ilgili hukumleri 1/3/1970 tarihinden gecerli olmak uzere Genel Kadro Kanununun yu- rurluge girdigi tarihi takip eden ay basinda itibaren uygulanir. Ancak; 1/3/1970 ile Genel Kadro Kanununun yururluge girdigi tarihi takip eden ay basina kadar gecen sure icin asagidaki sekilde islem yapilir.
1. Her memurun Genel Kadro Kanununun yururluge girdigi tarihdeki du- rumu itibariyle ve bu kanun hukumlerine gore yapilan intibak sonucunda tes- pit edilen yeni derece ve kademe ayligi ile, 1/3/1970 tarihinden bu tarihe kadar,bu kanuna gore yapilacak intibaka esas olan asli gorevinden dolayi ve kaldirilan hukumlere gore odenen aylik ucret, 4/10195 sayili Kararname hu- kumlerine odenen yevmiye, isci yevmiyesi, tazminat, odenek gibi odemeler arasindaki fark tespit edilir ve bu hak Bakanlar Kurulunca belirtilecek su- re icinde ve tespit edilecek usule gore kendilerine odenir.(Ek gorev ucreti vekalet ucreti,fazla mesai ucreti ve 6245 sayili Kanuna gore yapilan odeme- ler bu mahsupta dikkate alinmaz.)
2. 1/3/1970 tarihi ile Genel Kadro Kanununun yururluge girdigi ayi takip eden ay basina kadarki sure zarfinda durumlarinda degisiklik olan me- murlara bu degisiklik dikkate alinarak yapilacak gerekli intibak sonunda tespit edilecek fark 1 inci fikra esaslari dairesinde odenir.
3. 1/3/1970 tarihi ile Genel Kadro Kanununun yururluge girdigi ayi takip eden ay basina kadarki sure icinde her ne sekilde olursa olsun gore- vinden ayrilan veya olenlerin, gorevden ayrildiklari veya oldukleri tarih- teki durumlarina gore yapilacak intibak sonucunda 1 inci fikra hukumlerine gore tespit edilecek fark kendilerine veya kanuni mirascilarina odenir. Bu kanun (1) kapsami disinda kalmakla beraber ek gecici maddelerle aylik ve ucretleri tedvin edilen kurumlar personeline, bu kanun hukumlerine gore yapilacak aylik odemelerinin baslangic tarihi ve odeme sekli hakkinda da yukaridaki (B9 bendi hukumleri uygulanir. (Ek:8/10/1973-KHK 8/23 md.)Su kadarki,3659 ve 2847 sayili Kanunlara tabi personelin 9 aylik maas farklarinin hesabinda 7244 sayili Kanunun 3ncu maddesi esaslari dairesinde 2 aylik ucret tutarinda odenmis bulunan temettu ikramiye ve primler dikkate alinmaz. Bu Kanun (1) kapsamina giren kurumlarla, Ek gecici maddelerle aylik ve ucretleri bu Kanuna tabi tutulan kurumlar personelinden 1/3/1970- 1/12/1970 tarihlerine ait lehlerine net maas farki bulunmayanlarin bu sure icin hesaplanacak emekli artis ve kesenekleri farklari ile Memur Yardimlas- ma Kurumu kesenekleri kurumlarinca odenir.
---------------------------------------------------------------------------
(1) "Bu Kanun" deyimi ile 31.7.1970 tarih ve 1327 sayili kanun kas- tedilmistir.
C) Iptal: Anayasa Mahkemesinin 28/1/1971 tarih ve E.1970/49, K.1971 /11 sayili karari ile
D) 657 sayili Devlet Memurlari Kanununun 188,189 ve 193 ncu madde- leri, bu maddelerde soz konusu kanunlarin yururluge konuldugu tarihte ayni kanunun gecici 3 ve 4 ncu maddeleri ile ek gecici 23 ncu maddesi bu kanunun yayimi tarihinde yururluge girer.
E) 657 sayili Devlet Memurlari Kanununun 195, 199, 202 ve 207 nci maddeleri 1970 mali yilinda uygulanmaz. 2005 sayili Kanunun pansiyon ucret indirimi hakkindaki 2 inci maddesi hukmu ile cocuk zammi odenmesine iliskin 5049 ve dogum yardimi odenmesine iliskin 5504 sayili Kanun hukumlerinin uy- gulanmasina 1970 mali yilinda da devam olunur.
F) Genel Kadro Kanununun yururluge girdigi tarihi takip eden ayba- sina kadar 1108sayili Maas Kanununun degisik 13ncu maddesinde yazili yillik 15 gunluk izin,hizmet suresi 5 yildan az olanlar icin 20 gun ve fazla olan- lar icin 30 gun olarak uygulanir. Yine bu maddede yazili 2 aylik sihhi izin suresi icinde resmi tabipler tarafindan gosterilen luzum uzerine yatarak veya ayakta tedavi edilenlerin tedavi ucretleri ve tedavi edilmekte iken olenlerin cenaze giderleri kurumlarinca karsilanir.
Ek Madde 14- (15/5/1975-1897 sayili Kanunun 3ncu maddesi hukmu olup ek maddeye cevrilerek madde numarasi teselsul ettirilmistir.)Bu kanun uygu- lamasi ile ilgili konularda kurumlar, bagli veya ilgili olduklari Bakanlik eliyle Devlet Personel Baskanligina bu baskanligin bagli bulundugu Devlet Bakanligi kanaliyle basvururlar.Bu basvurmalarla ilgili islemlerin yurutul- me usul ve esaslari Bakanlar Kurulunca tespit edilir.
Ek Madde 15- (15/5/1975-1897 sayili Kanunun 4ncu maddesi hukmu olup ek maddeye cevrilerek madde numarasi teselsul ettirilmistir.) Bu Kanuna ge- cen "Devlet Memuru" deyimi deyimi,belediyeler ve il ozel idareleri ile bun- larin kurduklari birlikler memurlarini da kapsar.
Ek Madde 16- (15/5/1975-1897 sayili Kanunun 5nci maddesi hukmu olup ek maddeye cevrilerek madde numarasi teselsul ettirlmistir.) Hangi kurumla- rin Devlete verilmis asli ve surekli bir kamu hizmetini genel idare esas- larina gore yurutmekle yukumlu olduklari,hangilerinin bu nitelikte bulunma- diklari,bu kanunun yayimi tarihinden itibaren 6 ay icinde Calisma ve Sosyal Guvenlik ve Maliye Bakanliklari ile Devlet Planlama Teskilati temsilcile- rinden olusan komisyonun onerisi uzerine Bakanlar Kurulu Karari ile saptanir. Her bir kurumda,hangi gorevlerde calisanlarin,4 uncu maddede belir- lenen esaslara gore, memur veya isci olduguna, Bakanlar Kurulu Kararinin yayimlanmasi tarihinden itibaren 12 ay icinde, Calisma ve Soyal Guvenlik ve Maliye Bakanliklari ile Devlet Personel Baskanliginin surekli olarak gorev yapmak uzere atayacaklari uzman temsilcilerinden olusan komisyonca kesin olarak karar verilir. Kadro unvanlari incelenen kurumun bagli oldugu bakanlik temsilcisi de bu komisyona katilir. Komisyonun verecegi kararlara karsi ilgililer Danistay'a basvurabi- lirler.
Ek Madde 17- (15/5/1975-1897 sayili Kanunun 6nci maddesi hukmu olup ek maddeye cevrilerek madde numarasi teselsul ettirilmistir.) Halen Turkiye Kizilay'inda ozel statusune dayanarak ucret karsiligi calismakta olanlardan sonradan Devlet memuriyetine girmek isteyenlerin soz konusu kurulusta gecen hizmet surelerini 2/3'nun her yil icin bir kademe ve her uc yili icin bir derece verilmek suretiyle tespit edilecek derece ve kademe uzerinden atan- malari yapilabilir. (Bu sekilde degerlendirilecek sure 12 yili gecemez.)
Ek Madde 18- (20/2/1979-2183 sayili Kanunun 2nci maddesi hukmu olup ek maddeye cevrilerek madde numarasi teselsul ettirilmistir.) 29/6/1978 gun ve 2162 sayili Yasa uygulamalari, bu kanunla getirilen degisiklikler kapsa- mi disinda kalmak uzere 657 sayili Kanunun degisik 43 ncu maddesinin (a) bendinin birinci fikrasinda yazili en yuksek gosterge rakami esas alinarak yurutulur.
Kiyafet Mecburiyeti :
Ek Madde 19- (12/5/1982-2670/42 md. ile gelen Ek 1 nci madde hukmu olup madde numarasi teselsul ettirilmistir.) Devlet memurlari, Kanun, tuzuk ve yonetmelikleri ongordugu kilik ve kiyafet kurallarina uymak mecburiye- tindedirler.
Ikamet Mecburiyeti :
Ek Madde 20- (12/5/1982-2670/42 md.ile gelen Ek 2 nci md.hukmu olup madde numarasi teselsul ettirilmistir.)Devlet memurlarinin gorev yaptiklari kurum ve hizmet birimlerinin bulundugu yerlesme merkezlerinde Mucavir alan- lari dahil belediye ve koy hudutlari icerisinde) ikamet etmeleri esastir. Devlet Memurlarinin gorevini aksatmamak kayit ve sartiyla 1nci fik- rada belirlenen hudutlar disinda ikamet etmelerine mensup olduklari kurumun yetkili amirince izin verilebilir. Devlet Memurlari, ikamet ettikleri il hudutlarini tatillerde ancak yetkili amirin izniyle terkedebilir.
Bazi Gorevlere Atanmalar :
Ek Madde 21- (12/5/1982-2670/42 md.ile gelen Ek 3 ncu md.hukmu olup madde numarasi teslsul ettirilmistir.) Vali, buyukelci, mustesar, mustesar yardimciligi ve genel mudur gorevlerine ve Bakanlar Kurulu Karari ile atan- masi yapilan bu seviyelere uygun diger gorevlere yapilacak atamalara Milli Guvenlik Akademisi ogrenimi gorenlere diger niteliklere uymak kaydiyle on- celik verilir.
Ek Madde 22- (30/12/1982-2771 sayili Kanunun 10 ncu maddesi hukmu olup, ek maddeye cevrilerek madde numarasi teselsul ettirilmistir.) Yasama organi uyeleri ile yasama organi uyeleri disindan atanan bakanliklarin ayakta veya meskende tedavileri halinde kullanilacak ilac bedellerinin % 20 si kendileri tarafindan odenir.Ancak, resmi saglik kurulu raporu ile belir- lenen ve tuberkuloz, kanser, kronik bobrek, akil hastaliklari, organ nakli ve benzeri uzun sureli tedaviye ihtiyac gosteren hastaliklarin ayakta veya meskende tedavileri sirasinda kullanilmasina luzum gosterilen ilaclardan, hayati onemi haiz olduklari Saglik Bakanliginca tespit edilecek olanlarin bedellerinin tamami ilgili butceden karsilanir.
Ek Madde 23- (26/6/1984-241 sayili KHK'nin 35 nci maddesi ile gelen hukmu olup, madde numarasi teselsul ettirilmistir.) (Mulga:12/4/1990-KHK-420 /15 md.)
Ek Madde 24- (26/6/1984-241 sayili KHK'nin 36nci maddesi hukmu olup ek maddeye cevrilerek madde numarasi teselsul ettirilmistir.) Ayliklarini personel kanunlarina gore almakta olanlara muteakip ayin ayligina mahsuben Devlet Bakanligi ve Basbakan Yardimciligi ile Maliye Bakanliginca mustere- ken belirlenecek esaslar dahilinde avans odenebilir. Bu sekilde yapilacak avans odemeleri,ait oldugu aylikla birlikte kanuni kesintilere tabi tutulur ve ilgililerin olumu halinde geri alinmaz.
Ek Madde 25- (26/6/1984-241 sayili KHK'nin 38nci maddesi hukmu olup ek maddeye cevrilerek madde numarasi teselsul ettirilmistir.) (Degisik: 27/6/1989-KHK 375/3 md.) 657 sayili Devlet Memurlari Kanunu,926 sayili Turk Silahli Kuvvetleri Personel Kanunu,2914 sayili Yuksekogretim Personel Kanu- nu,2802 sayili Hakimler ve Savcilar Kanunu ile diger kanunlar uyarinca 1984 yili sonu itibariyle uygulanmakta olan, ayliklarin hesabinda esas alinan ek gosterge rakamlari 1985 ve 1986 yillari ile 1987 ve muteakip yillarda asa- gida karsilarinda gosterilen miktarlara yukseltilerek uygulanir 1984 yili sonu itibariyle 1985 yilinda 1986 yilinda 1987 ve muteakip uygulanmakta uygulanacak uygulanacak yillarda uygulana- olan ek ek gosterge ek gosterge cak ek gosterge(1) gosterge
--------------- ------------ ------------ ------------------
1200 1800 2400 3600
1100 1650 2200 3300
1000 1500 2000 3000
900 1350 1800 2700
800 1200 1600 2400
700 1050 1400 2100
650 975 1300 1950
600 900 1200 1800
550 825 1100 1650
500 750 1000 1500
400 600 800 1200
300 450 600 900
200 300 400 600
150 225 300 450
100 150 200 300
50 75 100 150
---------------------------------------------------------------------------
(1) 29/11/1984 tarih ve 243 sayili KHK'nin 53 ncu maddesi ile degisik sekli
Ek Madde 26- (26/6/1984-241 sayili KHK'nin 39ncu maddesi hukmu olup ek maddeye cevrilerek madde numarasi teselsul ettirilmistir; Degisik: 23/1/1987-KHK-269/1 md.)
a) (Degisik: 9/4/1990-KHK-418/9 md.İptal:Ana.Mah.nin 5.2.1992tarih ve E.1990/22,K.1992/6 sayılı kararı ile;Yeniden düzenleme: 18 / 5 / 1994 - KHK - 527 / 10 md.)Bu Kanuna ekli IV sayili cetvelde unvanları yazılı gö- revlerde bulunanlara hizalarinda gosterilen gosterge rakamlarının memur ayliklarina uygulanan katsayi ile carpimi sonucu bulunan miktarda ma- kam tazminati odenir. Makam tazminati damga vergisi haric herhangi bir vergiye tabi tutulmaz ve odemelerde ayliklara iliskin hukumler uygu- lanir. Bu tazminattan yararlananlara ayrica yuksek hakimlik tazminati odenmez.
b) (Degisik: 18/5/1987-KHK-281/4 md.) Bu görevlerde (...) (1) makam tazminatini almaya mustehak olduklari tarihten itibaren toplam iki yil sure ile calistiktan sonra emekliye ayrilanlara yukaridaki fikraya gore bulunacak miktarin tamami(926 sayili Kanuna tabi profesorlere yarisi) hayatta bulunduklari surece her ay T.C.Emekli Sandiginca odenir. T.C.Emekli Sandigi bu odemeleri uc aylik devreler halinde faturasi karsiliginda Hazine de tahsil eder.(2) 926 sayili Kanuna tabi bulunan profesorlere bu maddenin (a) ve (b) fikralarina gore odenecek tazminatin, rutbelerinin karsiligi makam tazmina- tindan az olmasi halinde, rutbelerinin karsiligi makm tazminati odenir. (Son fıkra mülga:23.2.1995-KHK-547/13 md.) ---------------------------------------------------------------------------
(1) Bu fıkrada yer alan "Valiler için İl Valiliğinde"ibaresi 1.7.1992 tarih ve 3828 sayılı kanunun 1 inci maddesi ile kaldırılmıştır. (2) Bu konuda 23.12.1988 tarih ve 351 sayılı KHK.nin geçici maddesine bakınız. --------------------------------------------------------------------------
Ek Madde 27- (29/11/1984-243 sayili KHK'nin 55 nci maddesi hukmu olup, ek maddeye cevrilerek madde numarasi teselsul ettirilmistir.) 657 sa- yili Kanun ile ek ve degisikliklerinde 13/12/1960 gun ve 160 sayili Kanunun 4 uncu maddesine yapilan atiflar 876/1984 gun ve 217 sayili KHK'nin ilgili maddelerine yapilmis sayilir.
Ek Madde 28- (Mülga: 2/12/1993 - 3920/2 md.)
Ek Madde 29- 18/5/1987- KHK- 281/ 7 md. ile gelen madde hükmü olup, madde numarasi teselsul ettirilmistir.) Milli Istihbarat teşkilatında , 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu ile diger kanunlarin sözleşmeli personel çalıştırılmaısna dair hükümleriyle bagli olmaksızın; Başbakan tarafından belirlenecek uzman- lığı gerektiren alanlarda, Başbakan onayı ile kadro karşılık gösterilmek kaydiyla sozlesmeli personel calıştırılabilir. 68 yasini gecmemek kaydiyla Mustesar sozlesmeli olarak calistirila- bilir ve sosyal guvenlik kurumlarindan almakta olduklari ayliklari kesilmez Bu suretle calistirilacaklarin sozlesme usul ve esaslari, ucret miktari ve her cesit odemeleri ile diger haklari Basbakan tarafindan tespit edilir. Bu sekilde calistirilacak sozlesmeli personel, aksine talepler ol- madigi takdirde T.C. Emekli Sandigi ile ilgilendirilir; bunlar hakkinda 1/11/1983 tarihli ve 2937 sayili Kanun hukumleri uygulanir.
Ek Madde 30- (30/12/1987- KHK -306 /4 md.ile gelen madde hükmü olup , madde numarasi teselsül ettirilmistir.) Bakanlik Mus- tesarlari, Devlet Planlama Teskilati Mustesari, Hazine ve Dis Ticaret Mus- tesari, Basbakan Basmusaviri, Ataturk Kultur, Dil ve Tarih Yuksek Kurumu Baskani, Diyanet Isleri Baskani, Basbakanlik Teftis Kurulu Baskani, Devlet Personel Baskani,Valiler ve Emniyet Genel Muduru,Toplu Konut ve Kamu Ortak- ligi Idaresi Baskani ve Savunma Sanayii Gelistirme ve Destekleme Idaresi Baskaninin ek gostergeleri 2400'den 2700'e yukselmistir.
Ek Madde 31- (17/5/1990-3649/1 md.) Bu Kanun kapsamina giden ve go- revleri sebebiyle haklarinda kamu davasi acilmis olup da beraat edenlerin;
a) Vekalet verdikleri avukata, Avukatlik Asgari Ucret Tarifesine gore odedikleri ucret,
b) Belgelendirilmis olmak kaydiyla dava ile ilgili olarak yaptik- lari masraflar, Kurumlarin butcesine konulacak odenekten karsilanir.
Ek Madde 32- (Ek :4.9.1990 -KHK- 418/12 md.;İptal:Ana.Mah.nin 5/2/ 1992 tarih ve E.1990/22,K.1992/6 sayılı Kararı ile;yeniden düzenleme:18/5/ 1994 - KHK -527/11 md.) (1) Eğitim ve Öğretim Hizmetleri Sınıfına dahil öğretmen ünvanlı kadro- larda görevli olup,fiilen öğretmenlik yapanlara (ilköğretim ve okul müdür - leri ile yardımcıları,cezaevi okullarında çalişan öğretmenler ,yönetici,eği tim uzmanı ve eğitim uzman yardımcıları dahil ilköğretim müfettişleri hariç ) her öğretim yılında bir defaya mahsus olmak üzere ve öğretim yılının baş- ladığı ay içinde Milli Eğitim Bakanı tarafından belirlenecek tarihte Bakan- lar Kurulunca belirlenecek miktarda,öğretim yılına hazırlık ödeneği ödenir. Bu ödenek damga vergisi hariç diğer vergi ve kesintilere tabi tutu- lamaz.
----------------------------------------------------------------------------
(1) Ek 31 inci madde numarası ,18.5.1994 tarih ve 527 sayılı KHK'nin 11 in ci maddesi ile Ek Madde 32 olarak düzeltilmiştir. --------------------------------------------------------------------------- .
Ek Madde 33- (Ek:23.2.1995 -KHK- 547/10 md.) Yataklı tedavi kurumlarında (en az 25 yataklı)normal mesai saatleri dışında,genel tatil günlerinde veya hafta sonu tatillerinde,normal,acil ve- ya branş nöbeti tutarak,bu nöbet karşılığında kurumunca izin kullanmasına müsaade edilmeyen sağlık ve yardımcı sağlık hizmetleri sınıfı personeline; her bir izin suretiyle karşılanamayan nöbet saati için (nöbet süresi kesin- tisiz 8 saatten az olmamak üzere),aşağıda gösterilen gösterge rakkamlarının aylık katsayısı ile çarpılması sonucu bulunacak tutarda nöbet ücreti ödenir Ancak ayda 80 saatten fazlası için ödeme yapılmaz.Bu ücret damga vergisi ha riç herhangi bir vergi ve kesintiye tabi tutulmaz.
Gösterge ---------
a)Klinik şefi,şef yardımcısı,başasistan, uzman tabip 60
b)Tabip,Tababet Uzmanlık Tüzüğünde belir- tilen dallarda,bu tüzük hükümlerine gö- re uzmanlık belgesi alanlarla,aynı dal- larda uzmanlık unvanı doktora aşaması ile kazanmış olanlar 55
c)Diş tabibi 50
d)Mesleki yüksek öğrenim görmüş sağlık personeli 40
e)Lise dengi mesleki öğrenim görmüş sağ- lık personeli 30
f)Ortaokul dengi mesleki öğrenim görmüş sağlık personeli 20 Bu madde hükmü,üniversitelerin yataklı tedavi kurumlarında çalışan ve 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun 50 inci maddesinin (e)bendi kapsamın da bulunanlar hakkında da uygulanır.
Yurtdışı Eğitim Masraflarının Tahsili
Ek Madde 34 - (Ek: 1.8.1996-4160/2 md.) İlgili kanunlarına göre; öğrenim yapmak, yetiştirilmek, bilgilerini artırmak,staj yapmak veya b
enzeri bir nedenle geçici süreli görevlendiril- mek suretiyle,üç ay veya daha fazla süre ile yurtdışına gönderilenkamu per- soneli yurtdışında bulundukları sürenin iki katı kadar mecburi hizmetle yü- kümlüdürler.Bu şekilde yurt dışına gönderilecek personelden, örneği Maliye Bakanlığı tarafından hazırlanmış "Yüklenme Senedi ile Muteber imzalı Müte- selsil Kefalet Senedi" alınır. Anılan personelin mecburi hizmet yükümlülüğünü yerine getirmeden veya tamamlamadan görevinden ayrllması,müstafi sayılması yada bir ceza ile görevine son verilmesi halinde ,kendileri için kurumlarınca fiilen döviz o- larak yapılmış olan her türlü masraflar aynı döviz cins ve miktarı üzerin- den borçlandırılır.Döviz borcu toplamından mecburi hizmetin tamamlanan kıs- mı için hesaplanan miktar indirilir. Hesaplanan borç miktarı,ilgilinin du- rumu ve ödettirilecek meblağ dikkate alınarak beş yıla kadar taksitlendiri- lebilir.Borç miktarı ilgili tarafından Türk Lirası ile ödenir ve yapılan ö- deme miktarı tahsil tarihindeki T.C. Merkez Bankasınca tesbit ve ilan edi- len efektif satış kuru üzerinden dövize çevrilerek yukarıda belirlenen şe- kilde hesaplanan döviz borcundan mahsup edilir. İlgilinin eğitimdeki başarısızlığı veya kendi kusuru nedeniyle yurt dışından geri çağrılması yada verilen süreyi tamamlayıp başarısız olarak dönmesi durumunda da,ilgili için fiilen döviz olarakyapılmış olan her türlü masrafların tamamı aynı esaslara göre ödettirilir. 30.4.1992 tarih ve 3797 sayılı Milli Eğitim Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanunun 19 uncu maddesine 492 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile eklenen (ı) bendi kapsamında bulunanlar hakkında üçüncü fıkra hükmü,8.4.1929 tarih ve 1416 sayılı Ecnebi Memleketlere Gönderilecek Talebe Hakkında Kanun ve diğer kanun hükümleri uyarınca yurtdışına gönderilen öğ- renciler hakkında da bu madde hükümleri uygulanır. Kendi imkanları ile yurtdışında öğrenim gören öğrenciler bu madde hükmünün dışındadır.
Yurt İçinde Okutulan Öğrencilerin Mecburi Hizmet Yükümlülüğü
Ek Madde 35- (Ek: 1.8.1996-4160/2 md.) Kamu kurum ve kuruluşları tarafından personel kanunları ve diğer ö- zel kanunlarda yer alan hükümlere göre bu maddenin yürürlüğe girdiği tarih- ten itibaren okutulacak yeni öğrencilere mecburi hizmet yükümlülüğü getiri- lemez. Bu maddenin yürülüğe girdiği tarihte mecburi hizmet karşılığı oku - tulmakta olan öğrenciler, mezuniyetlerinden veya memuriyete atanmalarından sonra kurumlarından mecburi hizmet yükümlülüğünün kaldırılmasını talep ede- bilirler. Bu takdirde başka hiçbir işleme gerek kalmaksızın, mecburi hizmet yükümlülüğü ve tazminat borçları (1.1.1995 tarihinden önce mecburi hizmet yükümlülüğünü ihlal edenlerin borçları dahil) ortadan kalkar. Yurtdışında okutulanlar ile Türk Silahlı Kuvvetleri ve Emniyet Ge - nel Müdürlüğü tarafından okutulanlar hakkında bu madde hükmü uygulanmaz.

Read More......

Türkiye Cumhuriyeti Anayasası

--------------------------------------------------------------------------------

Türkiye Cumhuriyeti Anayasası

--------------------------------------------------------------------------------

**Anayasa'daki en son değişiklik 23.7.1995 günü TBMM'de kabul edilen 4121 sayılı Yasa ile yapılmıştır. Anayasa değişikliğini gerçekleştiren yasa, 26 Temmuz 1995 günkü Resmi Gazete'de yayımlanarak 75'inci madde değişikliği dışında yürürlüğe girmiştir. Değişen bu maddeler koyu renk yazılmış olarak eklenerek son haline kavuşturulmuştur.

BİRİNCİ KISIM / GENEL ESASLAR

İKİNCİ KISIM / TEMEL HAKLAR VE ÖDEVLER

· · BİRİNCİ BÖLÜM - GENEL HÜKÜMLER

· · İKİNCİ BÖLÜM - KİŞİNİN HAKLARI VE ÖDEVLERI

· · ÜÇÜNCÜ BÖLüM - SOSYAL VE EKONOMİK HAKLAR VE ÖDEVLER

· · DÖRDüNCÜ BÖLÜM - SİYASİ HAKLAR VE ÖDEVLER

ÜÇÜNCÜ KISIM / CUMHURİYETİN TEMEL ORGANLARI

· · BİRİNCİ BÖLÜM - YASAMA

· · İKİNCİ BÖLÜM - YÜRÜTME

· · ÜÇÜNCÜ BÖLÜM - YARGI

DÖRDÜNCÜ KISIM / MALİ VE EKONOMİK HÜKÜMLER

· · BİRİNCİ BÖLÜM - MALİ HÜKÜMLER

· · İKİNCİ BÖLÜM - EKONOMİK HÜKÜMLER

BEŞİNCİ KISIM / ÇEŞİTLİ HÜKÜMLER

ALTINCI KISIM / GEÇİCİ HÜKÜMLER

YEDİNCİ KISIM / SON HÜKÜMLER


--------------------------------------------------------------------------------

BİRİNCİ KISIM /GENEL ESASLAR
ÖDEVLER I. Devletin sekli

Madde 1. - Türkiye Devleti bir Cumhuriyettir.

II. Cumhuriyetin nitelikleri

Madde 2. - Türkiye Cumhuriyeti, toplumun huzuru, milli dayanisma ve adalet anlayisi içinde, insan haklarina saygili, Atatürk milliyetçiligine bagli, baslangiçta belirtilen temel ilkelere dayanan, demokratik, laik ve sosyal bir hukuk devletidir.

III. Devletin bütünlügü, resmi dili, bayragi, milli marsi ve baskenti

Madde 3. - Türkiye Devleti, ülkesi ve milletiyle bölünmez bir bütündür. Dili Türkçedir. Bayragi, sekli kanununda belirtilen, beyaz ay yildizli al bayraktir.

Milli marsi "Istiklal Marsi"dir.

Baskenti Ankara'dir.

IV. Degistirilemeyecek hükümler

Madde 4. - Anayasanin 1inci maddesindeki Devletin seklinin Cumhuriyet oldugu hakkindaki hüküm ile, 2nci maddesindeki Cumhuriyetin nitelikleri ve 3üncü maddesi hükümleri degistirilemez ve degistirilmesi teklif edilemez.

V. Devletin temel amaç ve görevleri

Madde 5. - Devletin temel amaç ve görevleri, Türk Milletinin bagimsizligini ve bütünlügünü, ülkenin bölünmezligini, Cumhuriyeti ve demokrasiyi korumak, kisilerin ve toplumun refah, huzur ve mtlulugunu saglamak; kisinin temel hak ve hürriyetlerini, sosyal hukuk devleti ve adalet ilkeleriyle bagdasmayacak surette sinirlayan siyasal, ekonomik ve sosyal engelleri kaldirmaya, insanin maddi ve manevi varliginin gelismesi için gerekli sartlari hazirlamaya çalismaktir.

VI. Egemenlik

Madde 6. - Egemenlik kayitsiz sartsiz Milletindir.

Türk Milleti, egemenligini, Anayasanin koydugu esaslara göre, yetkili organlari eliyle kullanir.

Egemenligin kullanilmasi, hiç bir surette hiçbir kisiye, zümreye veya sinifa birakilamaz. Hiçbir kimse veya organ kaynagini Anayasadan almayan bir Devlet yetkisi kullanamaz.

VII. Yasama yetkisi

Madde 7. - Yasama yetkisi Türk Milleti adina Türkiye Büyük Millet Meclisinindir. Bu yetki devredilemez.

VIII. Yürütme yetkisi ve görevi

Madde 8. - Yürütme yetkisi ve görevi, Cumhurbaskani ve Bakanlar Kurulu tarafindan, Anayasaya ve kanunlara uygun olarak kullanilir ve yerine getirilir.

IX. Yargi yetkisi

Madde 9. - Yargi yetkisi, Türk Milleti adina bagimsiz mahkemelerce kullanilir.

X. Kanun önünde esittlik

Madde 10. - Herkes, dil, irk, renk, cinsiyet, siyasi düsünce, felsefi inanç, din, mezhep ve benzeri sebeplerle ayirim gözetilmeksizin kanun önünde esittir.

Hiçbir kisiye, aileye, zümreye veya sinifa imtiyaz taninamaz.

Devlet organlari ve idare makamlari bütün islemlerinde kanun önünde esitlik ilkesine uygun olarak hareket etmek zorundadirlar.

XI. Anayasanin baglayiciligi ve üstünlügü

Madde 11. - Anayasa hükümleri, yasama, yürütme ve yargi organlarini, idare makamlarini ve diger kurulus ve kisileri baglayan temel hukuk kurallaridir.

Kanunlar Anayasaya aykiri olamaz.


--------------------------------------------------------------------------------

IKINCI KISIM / TEMEL HAKLAR VE ÖDEVLER
BIRINCI BÖLüM

GENEL HüKüMLER

I. Temel hak ve hürriyetlerin özelligi

Madde 12. - Herkes, kisiligine bagli, dokunulmaz, devredilmez, vazgeçilmez temel hak ve hürriyetlere sahiptir.

Temel hak ve hürriyetler, kisinin topluma, ailesine ve diger kisilere karsi ödev ve sorumluluklarini da ihtiva eder.

II. Temel hak ve hürriyetlerin sinirlanmasi

Madde 13. - Temel hak ve hürriyetler, Devletin ülkesi ve milletiyle bölünmez bütünlügünün, milli egemenliginin, Cumhuriyetin, milli güvenligin, kamu düzeninin, genel asayisin, kamu yararinin, genel ahlakin ve genel sagligin korunmasi amaci ile ve ayrica Anayasanin ilgili maddelerinde öngörülen özel sebeplerle, Anayasanin sözüne ve ruhuna uygun olarak kanunlarla sinirlanabilir.

Temel hak ve hürriyetlerle ilgili genel ve özel sinirlamalar demokratik toplum düzeninin gereklerine aykiri olamaz ve öngörüldükleri amaç disinda kullanilamaz.

Bu maddede yer alan genel sinirlama sebepleri temel hak ve hürriyetlerin tümü için geçerlidir.

III. Temel hak ve hürriyetlerin kötüye kullanilamamasi

Madde 14. - Anayasada yer alan hak ve hürriyetlerden hiçbiri, Devletin ülkesi ve milletiyle bölünmez bütünlüg&u uml;nü bozmak, Türk Devletinin ve Cumhuriyetin varligini tehlikeye düsürmek, temel hak ve hürriyetleri yok etmek, Devletin bir kisi veya zümre tarafindan yönetilmesini veya sosyal bir sinifin diger sosyal siniflar üzerinde egemenligini saglamak veya dil, irk, din ve mezhep ayirimi yaratmak veya sair herhangi bir yoldan bu kavram ve görüslere dayanan bir devlet düzenini kurmak amaciyla kullanilamazlar.

Bu yasaklara aykiri hareket eden veya baskalarini bu yolda tesvik veya tahrik edenler hakkinda uygulanacak müeyyideler kanunla düzenlenir.

Anayasanin hiçbir hükmü, Anayasada yer alan hak ve hürriyetleri yok etmeye yönelik bir faaliyette bulunma hakkini verir sekilde yorumlanamaz.

IV. Temel hak ve hürriyetlerin kullanilmasinin durdurulmasi

Madde 15. - Savas, seferberlik, sikiyönetim veya olaganüstü hallerde, milletlerarasi hukuktan dogan yükümlülükler ihlal edilmemek kaydiyla, durumun gerektirdigi ölçüde temel hak ve hürriyetlerin kullanilmasi kismen veya tamamen durdurulabilir veya bunlar için Anayasada öngörülen güvencelere aykiri tedbirler alinabilir.

Birinci fikrada belirlenen durumlarda da, savas hukukuna uygun fiiller sonucu meydana gelen ölümler ile, ölüm cezalarinin infazi disinda, kisinin yasama hakkina, maddi ve manevi varliginin bütünlügüne dokunulamaz; kimse din, vicdan, düsünce ve kanaatlerini açiklamaya zorlanamaz; suç ve cezalar geçmise yürütülemez; suçlulugu mahkeme karari ile saptanincaya kadar kimse suçlu sayilamaz.

IKINCI BÖLüM

KISININ HAKLARI VE ÖDEVLERI

1. Kisinin dokunulmazligi, maddî ve manevî varligi

MADDE 17 - Herkes, yasama, maddî ve manevî varligini koruma ve gelistirme hakkina sahiptir.

Tabbî zorunluluklar ve kanunda yazili haller disinda, kisinin vücut bütünlügüne dokunulamaz, rizasi olmadan bilimsel ve tibbî deneylere tâbi tutulamaz.

Kimseye iskence ve eziyet yapilamaz; kimse insan haysiyetiyle bagdasmayan bir cezaya veya muameleye tâbi tutulamaz.

Mahkemelerce verilen ölüm cezalarinin yerine getirilmesi hali ile mesrû müdafaa hali, yakalama ve tutuklama kararlarinin yerine getirilmesi, bir tutuklu veya hükümlünü n kaçmasinin önlenmesi, bir ayaklanma veya isyanin bastirilmasi, sikiyönetim veya olaganüstü hallerde yetkili merciin verdigi emirlerin uygulanmasi sirasinda silah kullanilmasina kanunun cevaz verdigi zorunlu durumlarda meydana gelen öldürme fiilleri, birinci fikra hükmü disindadir.

IKINCI BÖLüM

KISININ HAKLARI VE ÖDEVLERI

I. Kisi dokunulmazligi

II. Zorla Çalistirma yasagi

MADDE 18 - Hiç kimse zorla çalistirilamaz. Angarya yasaktir.

Sekil ve sartlari kanunla düzenlenmek üzere hükümlül&u uml;k veya tutukluluk süreleri içindeki çalistirmalar; olaganüstü hallerde vatandaslardan istenecek hizmetler; ülke ihtiyaçlarinin zorunlu kildigi alanlarda öngörü len vatandaslik ödevi niteligindeki beden ve fikir çalismalari, zorla çalistirma sayilmaz.

III. Kisi hürriyeti ve güvenligi

MADDE 19 - Herkes, kisi hürriyeti ve güvenligine sahiptir.

Sekil ve sartlari kanunda gösterilen:

Mahkemelerce verilmis hürriyeti kisitlayici cezalarin ve güvenlik tedbirlerinin yerine getirilmesi; bir mahkeme kararinin veya kanunda öngörülen bir yükümlülügün geregi olarak ilgilinin yakalanmasi veya tutuklanmasi; bir küçü ;gün gözetim altinda islah veya yetkili merci önüne çikarilmasi için verilen kararin yerine getirilmesi; toplum için tehlike teskil eden bir akil hastasi, uyusturucu madde veya alkol tutkunu, bir serseri veya hastalik yayabilecek bir kisinin bir müessesede tedavi, egitim veya islahi için kanunda belirtilen esaslara uygun olarak alinan tedbirlerin yerine getirilmesi; usulüne aykiri sekilde ülkeye girmek isteyen veya giren, ya da hakkinda sinir disi etme yahut geri verme karari verilen bir kisinin yakalanmasi veya tutuklanmasi; halleri disinda kimse hürriyetinden yoksun birakilamaz.

Suçlulugu hakkinda kuvvetli belirti bulunan kisiler, ancak kaçmalarini, delillerin yokedilmesini ve degistirilmesini önlemek maksadiyla veya bunlar gibi tutuklamayi zorunlu kilan ve kanunda gösterilen diger hallerde hâkim karariyla tutuklanabilir. Hâkim karari olmadan yakalama, ancak suçüst&u uml; halinde veya gecikmesinde sakinca bulunan hallerde yapilabilir; bunun sartlarini kanun gösterir.

Yakalanan veya tutuklanan kisilere, yakalama veya tutuklama sebepleri ve haklarindaki iddialar herhalde yazili ve bunun hemen mümkün olmamasi halinde sözlü olarak derhal, toplu suçlarda en geç hâkim huzuruna çikarilincaya kadar bildirilir.

Yakalanan veya tutuklanan kisi, tutulma yerine en yakin mahkemeye gönderilmesi için gerekli süre hariç en geç kirksekiz saat ve toplu olarak islenen suçlarda en çok onbes gün içinde hâkim önüne çikarilir. Kimse, bu süreler geçtikten sonra hâkim karari olmaksizin hürriyetinden yoksun birakilamaz. Bu süreler olaganüstü hal, sikiyönetim ve savas hallerinde uzatilabilir.

Yakalanan veya tutaklanan kisinin durumu, sorusturmanin kapsam ve konusunun açiga çikmasinin sakincalarinin gerektirdigi kesin zorunluluk disinda, yakinlarina derhal bildirilir.

Tutuklanan kisilerin, makul süre içinde yargilanmayi ve sorusturma veya kovusturma sirasinda serbest birakilmayi isteme haklari vardir. Serbest birakilma ilgilinin yargilama sürecine durusmada hazir bulunmasini veya hükmün yerine getirilmesini saglamak için bir güvenceye baglanabilir.

Her ne sebeple olursa olsun, hürriyeti kisitlanan kisi, kisa sürede durumu hakkinda karar verilmesini ve bu kisitlamanin kanuna aykiriligi halinde hemen serbest birakilmasini saglamak amaciyla yetkili bir yargi merciine basvurma hakkina sahiptir.

Bu esaslar disinda bir isleme tâbi tutulan kisilerin ugradiklari zarar, kanuna göre, Devletçe ödenir.

VII Haklarin korunmasi ile ilgili hükümler

IV Özel hayatin gizliligi ve korunmasi

A. Özel hayatin gizliligi

MADDE 20 - Herkes, özel hayatina ve aile hayatina saygi gösterilmesin i isteme hakkina sahiptir. Özel hayatin ve aile hayatinin gizliligine dokunulamaz. Adli sorusturma ve kovusturmanin gerektirdigi istisnalar saklidir.

Kanunun açikça gösterdigi hallerde, usulüne göre verilmis hakim karari olmadikça; geçikmesinde sakinca bulunan hallerde de kanunla yetkili kilinan merciin emri bulunmadikça, kimsenin üstü, özel kagitlari ve esyasi aranamaz ve bunlara el konulamaz.

II. Özel hayatin korunmasi

B. Konut dokunulmazligi

MADDE 21 - Kimsenin konutuna dokunulamaz. Kanunun açikça gösterdigi hallerde, usulüne göre verilmis hakim karari olmadikça; gecikmesinde sakinca bulunan hallerdede kanunla yetkili kilinan merciin

emri bulunmadikça kimsenin konutuna girilemez, arama yapilamaz ve buradaki esyaya el konulamaz.

C. Haberlesme hürriyeti

MADDE 22 - Herkes, haberlesme hürriyetine sahiptir.

Haberlesmenin gizliligi esasdir.

Kanunun açikça gösterdigi hallerde, usulüne göre verilmis hakim karari olmadikça; gecikmesinde sakinca bulunan hallerdede kanunla yetkili kilinan merciin emri bulunmadikça; haberlesme engellenemez ve gizlilige dokunulamaz.

Istisnalarin ulgulanacagi kamu kurum ve kuruluslari kanununda belirtilir.

V. Yerlesme ve seyahat hürriyeti

MADDE 23 - Herkes, yerlesme ve seyahat hürriyetine sahiptir.

Yerlesme hürriyeti, suç islemesini önlemek, sosyal ve ekonomik gelismeyi saglamak, saglikli ve düzenli kentlesmeyi gerçeklestirmek ve kamu mallarini korumak;

Seyahat hürriyeti, suç sorusturma ve kovusturmasi sebebiyle ve suç islemesini önlemek;

Amaçlariyla kanunla sinirlanabilir.

Vatandasin yurt disina çikma hürriyeti, ülkenin ekonomik durumu, vatandaslik ödevi yada ceza sorusturmasi veya kovusturmasi sebebiyle sinirlanabilir.

Vatandas sinirdisi edilemez ve yurda girme hakkindan yoksun birakilamaz.

VI. Din ve vicdan hürriyeti

MADDE 24 - Herkes, vicdan, dini inanç ve kanaat hürriyetine sahiptir.

14 üncü madde hükümlerine ayriki olmamak sartiyla ibadet, dini ain ve törenler serbesttir.

Kimse, ibadete, dini ayin ve törenlere katilmaya, dini inanç ve kanaatlerini açiklamaya zorlanamaz; dini inanç ve kanaatlerinden dolayi kinanamaz ve suçlanamaz.

Din ve ahlak egitim ve ögretimi devletin gözetim ve denetimi altinda yapilir. Din kültürü ve ahlak ögretimi ilk ve orta ögretim kurumlarinda okutulan zorunlu dersler arasinda yer alir. Bunun disindaki din egitim ve ögretimi ancak, kisilerin kendi istegine, küçüklerinde kanuni temsilcisinin talebine baglidir.

Kimse, devletin sosyal, ekonomik, siyasi veya hukuki temel düzenini kismende olsa, din kurallarina dayandirma veya siyasi veya kisisel çikar yahut nüfuz saglama amaciyla her ne suretle olursa olsun, dini veya din duygularini yahut dince kutsal sayilan seyleri istismar edemez ve kötüye kullanamaz.

VI. Düsünce ve inanç hak ve hürriyetleri

a) Vicdan ve din hürriyeti

VII. Düsünce ve kanaat hürriyeti

MADDE 25 - Herkes düsünce ve kanaat hürriyetine sahiptir.

Herne sebep ve amaçla olursa olsun kimse, düsünce ve kanaatlerini açiklamaya zorlanamaz; Düsünce ve kanaatleri sebebiyle kinanamaz ve suçlanamaz.

VIII. Düsünceyi açiklama ve yayma hürriyeti

MADDE 26 - Herkes, düsünce ve kanaatlerini söz, yazi, resim veya baska yollarla tekbasina veya toplu olarak açiklama ve yayma hakkina sahiptir. Bu hürriyet resmi makamlarin müdahalesi olmaksizin haber veya fikir almak yada vermek serbestliginide kapsar. Bu fikra hükmü, radyo, televizyon, sinema veya benzeri yollarla yapilan yayimlarin izin sistemine baglanmasina engel degildir.

Bu hürriyetlerin kullanilmasi, suçlarin önlenmesi, suçlularin cezalandirilmasi, Devlet sirri olarak usulünce belirtilmis bilgilerin açiklanmamasi, baskalarinin söhret veya haklarinin özel ve aile hayatlarinin yahut kanunun öngörd&u uml;gü meslek sirlarinin korunmasi veya yargilama görevinin geregine uygun olarak yerine getirilmesi amaçlariyla sinirlanabilir.

Düsüncelerin açiklanmasi ve yayilmasinda kanunla yasaklanmis olan herhangi bir dil kullanilamaz. Bu yasaga aykiri yazili veya basili kagitlar, plaklar, ses ve görüntü bantlari ile diger anlatim araç ve gereçleri usulüne göre verilmis hakim karari üzerine veya gecikmesinde sakinca bulunan hallerde kanunla yetkili kilinan mercii bu kararini, yirmidört saat içinde yetkili hakime bildirir. Hakim bu uygulamayi üç gün içinde karara baglar.

Haber ve düsünceleri yayma araçlarinin kullanilmasina iliskin düzenleyici hükümler, bunlarin yayimini engellememek kaydiyla, düsünceyi açiklama ve yayma hürriyetinin sinirlanmasi sayilmaz.

b) Düsünce hürriyeti

IX. Bilim ve sanat hürriyeti

MADDE 27 - Herkes, bilim ve sanati serbestçe ögrenme ve ögretme, açiklama, yayma ve bu alanlarda her türlü arastirma hakkina sahiptir.

Yayma hakki, Anayasanin 1 inci, 2 inci ve 3 üncü maddeleri hükümlerinin degistirilmesini saglamak amaciyla kullanilamaz.

Bu madde hükme yabanci yayinlarin ülkeye girmesi ve dagitiminin kanunla düzenlenmesine engel degildir.

X. Basin ve yayimla ilgili hükümler

A. Basin hürriyeti

MADDE 28 - Basin hürdür, sansür edilemez. Basimevi kurmak izin alma ve mali teminat yatirma sartina baglanamaz.

Kanunla yasaklanmis olan herhangi bir dilde yayim yapilamaz.

Devlet, basin ve haber alma hürriyetlerini saglayacak tedbirleri alir.

Basin hürriyetinin sinirlanmasinda, Anayasanin 26 ve 27 inci maddeleri hükümleri uygulanir.

Devletin iç ve dis güvenligini, ülkesi ve milletiyle bölünmez bütünlügünü tehdit eden veya suç islemeye yada ayaklanma veya isyana tesvik eder nitelikte olan veya devlete ait gizli bilgilere iliskin bulunan her türlü haber veya yaziyi, yazanlar veya bastiranlar veya ayni amaçla, basanlar, baskasina verenler, bu suçlara ait kanun hükümleri uyarinca sorumlu olurlar. Tedbir yolu ile dagitim hakim karariyla; gecikmesinde sakinca bulunan hallerde de kanunun açikça yetkili kildigi merciin emriyle önlenebilir. Dagitimi önleyen yetkili mercii, bu kararini en geç yirmidört saat içinde yetkili hakime bildirir. Yetkili hakim bu karari en geç kirksekiz saat içinde onaylamazsa, dagitimi önlemek karari hüküms&u uml;z sayilir.

Yargilama görevinin amacina uygun olarak yerine getirilmesi için, kanunla belirtilecek sinirlar içinde, hakim tarafindan verilen kararlar sakli kalmak üzere olaylar hakkinda yayim yasagi konulamaz.

Süreli veya süresiz yayinlar, kanunun gösterdigi suçlarin sorusturma veya kovusturmasina geçilmis olmasi hallerinde hakim karariyla; Devletin ülkesi veya milletiyle bölünmez bütünlügünün, milli güvenligin, kamu düzeninin, genel ahlakin korunmasi ve suçlarin önlenmesi bakimindan gecikmesinde sakinca bulunan hallerde de kanunun açikça yetkili kildigi merciin emriyle toplatilabilir. Toplatma karari veren yetkili mercii bu kararini en geç yirmidört saat içinde yetkili hakime bildirir; hakim bu karari en geç kirksekiz saat içinde onaylamazsa, toplatma karari hükümsüz sayilir.

Süreli veya süresiz yayinlarin suç sorusturma veya kovusturmasi sebebiyle zapt ve müsaderesinde genel hükümler uygulanir.

Türkiye'de yayimlanan süreli yayinlar, Devletin ülkesi ve milletiyle bölünmez bütünlügüne, Cumhuriyetin temel ilkelerine, milli güvenlige ve genel ahlaka aykiri yayimlardan mahkum olma halinde, mahkeme karariyla geçici olarak kapatilabilir. Kapatilan süreli yayinin açikça devami niteligini tasiyan her türlü yayin yasaktir; bunlar hakim karariyla toplanir.

VI. Basin ve yayimla ilgili hükümler

B. Süreli ve süresiz yayin hakki

MADDE 29 - Süreli veya süresiz yayin önceden izin alma ve mali teminat yatirma sartina baglanamaz.

Süreli yayin çikarabilmek için kanunun gösterdigi bilgi ve belgelerin, kanunda belirtilen yetkili mercie verilmesi yeterlidir. Bu bilgi ve belgelerin kanuna aykiriliginin tesbiti halinde yetkili mercii, yayinin durdurulmasi için mahkemeye basvurur.

Süreli yayinlarin çikarilmasi, yayim sartlari, mali kaynaklari ve gazetecilik meslegi ile ilgili esaslar kanunla düzenlenir. Kanun, haber, düsünce ve kanaatlerin serbestçe yayimlanmasi engelleyici veya zorlastirici siyasal, ekonomik, mali ve teknik sartlar koyamaz.

Süreli yayinlar, Devletin ve diger kamu tüzelkisilerinin veya bunlara bagli kurumlarin araç ve imkanlarindan esitlik esasina göre yararlanir.

C. Basin araçlarinin korunmasi

MADDE 30 - Kanuna uygun sekilde basin isletmesi olarak kurulan basimevi ve eklentileri, devletin ülkesi ve milletiyle bölünmez

bütünlügü, Cumhuriyetin temel ilkeleri ve milli güvenlik aleyhinde islenmis bir suçtan mahkum olma hali hariç, suç aleti oldugu gerekçesiyle zapt ve müsadere ve isletilmekten alikonulamaz.

D. Kamu tüzelkisilerinin elindeki basin disi kitle haberlesme araçlarindan yararlanma hakki.

MADDE 31 - Kisiler ve siyasi partiler, kamu tüzelkisilerinin elindeki basin disi kitle haberlesme ve yayim araçlarindan yararlanma hakkina sahiptir. Bu yararlanmanin sartlari ve usulleri kanunla düzenlenir.

Kanun, 13 üncü maddede yeralan genel sinirlamalar disinda bir sebebe dayanarak halkin bu araçlarla haber almasini, düsünce ve kanaatlere ulasmasini ve kamuoyunun serbestçe olusmasini engelleyici kayitlar koyamaz.

E. Düzeltme ve cevap hakki

MADDE 32 - Düzeltme ve cevap hakki, ancak kisilerin haysiyet ve sereflerine dokunulmasi veya kendileriyle ilgili gerçege aykiri yayinlar yapilmasi hallerinde taninir ve kanunla düzenlenir.

Düzeltme ve cevap yayimlanmazsa, yayimlanmasinin gerekip gerekmedigine hakim tarafindan ilginin müracaat tarihinden itibaren en geç yedi gün içerisinde karar verilir.

XI. Toplanti hak ve hürriyetleri

A. Dernek kurma hürriyeti

MADDE 33 - Herkes, önceden izin almaksizin dernek kurma hakkina sahiptir.

Dernek kurabilmek için kanunun gösterdigi bilgi ve belgelerin, kanunda belirtilen yetkili mercie verilmesi yeterlidir. Bu bilgi ve belgelerin kanuna aykiriliginin tesbiti halinde yetkili merci, dernegin faaliyetinin durdurulmasi veya kapatilmasi için mahkemeye basvurur.

Hiç kimse bir dernege üye olmaya ve dernekte üye kalmaya zorlanamaz. Dernek kurma hürriyetinin kullanilmasinda uygulanacak sekil, sart ve usuller kanunda gösterilir.

Dernekler, kanunun öngördügü hallerde hakim karariyla kapatilabilir veya faaliyetten alikonulabilir. Ancak, milli güvenligin, kamu düzeninin, suc islenmesini veya sucun devamini önlemenin yahut yakalamanin gerektirdigi hallerde gecikmede sakinca varsa, kanunla bir merci, dernegi faaliyetten men ile yetkilendirilebilir. Bu merciin karari, yirmi dört saat icerisinde görevli hakimin onayina sunulur. Hakim, kararini kirk seki saat icinde aciklar; aksi halde, bu idari karar kendiliginden yürürlükten kalkar.

Birinci fikra hükmü, Silahli Kuvvetler ve kolluk kuvvetleri mensuplarina ve görevlerinin gerektirdigi ölçü de Devlet memurlarina kanunla sinirlamalar getirilmesine engel degildir.

Bu madde hükümleri vakiflarla ilgili olarak da uygulanir.

B. Toplanti ve gösteri yürüyüsü düzenleme hakki

MADDE 34 - Herkes, önceden izin almadan, silahsiz ve saldirisiz toplanti ve gösteri yürüyüsü düzenleme hakkina sahiptir.

Sehir düzeninin bozulmasini önlemek amaciyla yetkili idarî merci, gösteri yürüyüsünün yapilacagi yer ve güzergâhi tespit edebilir.

Toplanti ve gösteri yürüyüsü düzenleme hakkinin kullanilmasinda uygulanacak sekil, sart ve usuller kanunda gösterilir.

Kanunun gösterdigi yetkili merci, kamu düzenini ciddi sekilde bozacak olaylarin çikmasi veya milli güvenlik gereklerinin ihlâl edilmesi veya Cumhuriyetin ana niteliklerini yoketme amacini güden fiillerin islenmesinin kuvvetle muhtemel bulunmasi halinde belirli bir toplanti ve gösteri yürüyüs&u uml;nü yasaklayabilir veya iki ayi asmamak üzere erteleyebilir. Kanun, ayni sebeplere dayali olarak bir il'e bagli ilçelerde bütün toplanti ve gösteri yürüyüslerinin yasaklanmasini öngördügü hallerde bu süre üç ayi geçemez.

Dernekler, vakiflar, sendikalar ve kamu kurumu niteligindeki meslek kuruluslari kendi konu ve amaçlari disinda toplanti ve gösteri yürüyüsü düzenleyemezler.

VII. Toplanti hak ve hürriyetleri

a) Toplanti ve gösteri yürüyüsü hakki

XII. Mülkiyet hakki

MADDE 35 - Herkes, mülkiyet ve miras haklarina sahiptir. Bu haklar, ancak kamu yarari amaciyla, kanunla sinirlanabilir. Mülkiyet hakkinin kullanilmasi toplum yararina aykiri olamaz.

II. Mülkiyet hakki

a) Mülkiyete ait genel kurul

XIII. Haklarin korunmasiyla ilgili hükümler

A. Hak arama hürriyeti

MADDE 36 - Herkes, mesru vasita ve yollardan faydalanmak süretiyle yargi mercileri önünde davaci veya davali olarak iddia ve savunma hakkina sahiptir.

Hiçbir mahkeme, görev ve yetkisi içindeki davaya bakmaktan kaçinamaz.

B. Kanuni hakim güvencesi

MADDE 37 - Hiç kimse kanunen tabi oldugu mahkemeden baska bir merci önüne çikarilamaz.

Bir kimseye kanunen tabi oldugu mahkemeden baska bir merci önüne çikarma sonucunu doguran yargi yetkisine sahip olaganüstü merciler kurulamaz.

b) Hak arama hürriyeti

c) Kanuni yargi yolu

C. Suç ve cezalara iliskin esaslar

MADDE 38 - Kimse, islendigi zaman yürürlükte bulunan kanunun suç saymadigi bir fiilden dolayi cezalandirilamaz; kimseye suçu isledigi zaman kanunda o suç için konulmus olan cezadan daha agir bir ceza verilemez.

Suç ve ceza zaman asami ile ceza mahkumiyetinin sonuçlari konusunda da yukaridaki fikra uygulanir.

Ceza ve ceza yerine geçen güvenlik tedbirleri ancak kanunla konulur.

Suçlulugu hükmen sabit oluncaya kadar, kimse suçlu sayilamaz.

Hiçkimse kendisini ve kanunda gösterilen yakinlarini suçlayan bir beyanda bulunmaya veya bu yolda delil göstermeye zorlanamaz.

Ceza sorumlulugu sahsidir.

Genel müsadere cezasi verilemez.

Idare, kisi hürriyetinin kisitlanmasi sonucunu doguran bir müeyyide uygulayamaz. Silahli Kuvvetlerin iç düzeni bakimindan bu hükme kanunla istisnalar getirilebilir.

Vatandas, suç sebebiyle yabanci bir ülkeye geri verilemez.

d) Cezalarin kanuni veya sahsi olmasi; zorlama yasagi

XIV. Ispat hakki

MADDE 34 (1961)- Kamu görev ve hizmetinde bulunanlara karsi, bu görev ve hizmetin yerine getirilmesiyle ilgili olarak yapilan isnatlardan dolayi açilan hakaret davalarinda, sanik, isnadin

dogrulugunu ispat hakkina sahiptir. Bunun disirdaki hallerde ispat isteminin kabulü, ancak isnat olunan fiilin dogru olup olmadiginin anlasilmasinda kamu yarari bulunmasina veya sikayetçinin ispata razi olmasina baglidir.

XV. Temel hak ve hürriyetlerin korunmasi

MADDE 40 - Anayasa ile taninmis hak ve hürriyetleri ihlal edilen herkes, yetkili makama geciktirilmeden basvurma imkaninin saglanmasini isteme hakkina sahiptir.

Kisinin, resmi görevliler tarafindan vaki haksiz islemler sonucu ugradigi zarar da, kanuna göre, Devletçe tazmin edilir.

Devletin sorumlu olan ilgili görevliye rücu hakki saklidir.

üÇüNCü BÖLüM

SOSYAL VE EKONOMIK HAKLAR VE ÖDEVLER

I. Ailenin korunmasi

MADDE 41 - Aile Türk toplumunun temelidir.

Devlet, ailenin huzur ve refahi ile özellikle ananin ve çocuklarin korunmasi ve aile planlamasinin ögretimi ve uygulanmesini saglamak için gerekli tedbirleri alir, teskilati kurar.

II. Egitim ve ögrenim hakki ve ödevi

MADDE 42 - Kimse, egitim ve ögretim haklarindan yoksun birakilamaz.

Ögrenim hakkinin kapsami kanunla tespit edilir ve düzenlenir.

Egitim ve ögretim, Atatürk ilkeleri ve Inkilaplari dogrultusunda, çagdas bilim ve egitim esaslarina göre, Devletin gözetim ve denetimi altinda yapilir. Bu esaslara aykiri egitim ve ögretim yerleri açilamaz.

Egitim ve ögretim hürriyeti, Anayasaya sadakat borvunu ortadan kaldirmaz.

Ilkögretim, kiz ve erkek bütün vatandaslar için zorunludur (*) ve Devlet okullarinda parasizdir.

Özel ilk ve orta dereceli okullarin bagli oldugu esaslar, Devlet okullari ile erisilmek istenen seviyeye uygun olarak, kanunla düzenlenir.

Devlet, maddi imkanlardan yoksun basarili ögrencilerin, ögrenimlerini sürdürebilmeleri amaci ile burslar ve baska yollarla gerekli yardimlari yapar. Devlet, durumlari sebebiyle özel egitime ihtiyaci olanlari topluma yararli kilacak tedbirleri alir.

Egitim ve ögretim kurumlarinda sadece egitim, ögretim, arastirma ve inceleme ile ilgili faaliyetler yürütülür. Bu faaliyetler her ne suretle olursa olsun engellenemez.

Türkçeden baska hiçbir dil, egitim ve ögretim kurumlarinda Türk vatandaslarina ana dilleri olarak okutulamaz ve ögretilemez. Egitim ve

ögretim kurumlarinda okutulacak yabanci diller ile yabanci dille egitim ve ögretim yapan okullarin tabi olacagi esaslar kanunla düzenlenir. Milletlerarasi andlasma hükümleri saklidir.(**)

------------------------

(*) 222 sayili Ilkögretim Kanunu.

(**) Bkz. 19 Ekim 1983 tarih ve 2932 sayili Kanun.

II. Ögrenimin saglanmasi

III. Kamu yarari

A. Kiyilardan yararlanma

MADDE 43 - Kiyilar, Devletin hüküm ve tasarrufu altindadir.

Deniz, göl ve akarsu kiyilarinda, deniz ve göllerin kiyilarini çevreleyen sahil seritlerinden yararlanmada öncelikle kamu yarari gözetilir(*).

Kiyilarla sahil seritlerinin, kullanis amaçlarinagöre derinligi ve kisilerin bu yerlerden yararlanma imkan ve sartlari kanunla düzenlenir.

B. Toprak mülkiyeti

MADDE 44 - Devlet, topragin verimli olarak isletilmesini korumak ve gelistirmek, erozyonla kaybedilmesini önlemek ve topraksiz olan veya yeter topragi bulunmayan çiftçilikle ugrasan köylüye toprak saglamak amaciyla gerekli tedbirleri alir. Kanun, bu amaçla, degisik tarim bölgeleri ve çesitlerine göre topragin genisligini tespit edebilir. Topraksiz olan veya yeter topragi bulunmayan çiftçiye toprak saglanmasi, üretimin düsürülmesi, ormanlarin küçülmesi ve diger toprak ve yeralti servetlerinin azalmasi sonucunu doguramaz.

Bu amaçla dagitilan toprak bölünemez, miras hükümler i disinda baskalarina devredilemez ve ancak dagitilan çiftçilerle mirasçilari tarafindan isletilebilir. Bu sartlarin kaybi halinde, dagitilan topragin Devletçe geri alinmasina iliskin esaslar kanunla düzenlenir.

b) Toprak mülkiyeti

C. Tarim, hayvancilik ve bu üretim dallarinda çalisanlarin korunmasi

MADDE 45 - Devlet, tarim arazileri ile çayir ve mer'alarin amaç disi kullanilmasini ve tahribini önlemek, tarimsal üretim planlamasi ilkelerine uygun olarak bitkisel ve hayvansal üretimi

artirmak maksadiyla, tarim ve hayvancilikta ugrasanlarin isletme araç ve gereçlerinin ve diger girdilerinin saglanmasini kolaylastirir.

Devlet, bitkisel ve hayvansal ürünlerin degerlendirilmesi ve gerçek degerlerinin üreticinin eline geçmesi için gereken tedbirleri alir.

X. Tarimin ve çiftçinin korunmasi

D. Kamulastirma (*)

MADDE 46 - Devlet ve kamu tüzelkisileri;kamu yararinin gerektirdigi hallerde, karsiliklarini pesin ödemek sartiyla, özel mülkiyette bulunan tasinmaz mallarin tamamini veya bir kismini, kanunla gsöterilen esas ve usullere göre, kamulastirmaya ve bunlar üzerinde idari irtifaklar kurmaya yetkilidir.

Kamulastirma bedelinin hesaplanma tarz ve usulleri kanunla belirlenir. Kanun kamulastirma bedelinin tespitinde vergi beyanini, kamulastirma tarihindeki resmi makamlarca yapilmis kiymet takdirlerini, tasinmaz mallarin birim fiyatlarini ve yapi maliyet hesaplarini ve diger objektif ölçüleri dikkate alir. Bu bedel ile vergi beyanindaki kiymet arasindaki farkin nasil vergilendirilecegi kanunla gösterilir.

Kamulastirma bedeli, nakden ve pesin olarak ödenir. Ancak tarim reformunun uygulanmasi, büyük enerji ve sulama projeleri ile iskân projelerinin gerçeklestirilmesi, yeni ormanlarin yetistirilmesi, kiyilarin korunmasi ve turizm amaciyla kamulastirilan topraklarin bedellerinin ödenme sekli kanunla gösterilir. Kanunun taksitle ödemeyi öngörebilecegi bu hallerde, taksitlendirme süresi bes yili asamaz; bu takdirde taksitler esit olarak ödenir ve pesin ödenmeyen kisim Devlet borçlari için öngörülen en yüksek faiz haddine baglanir.

(*) 4 Kasim 1983 tarih ve 2942 sayili Kamulastirma Kanunu (RG, 8 Kasim 1983, Sayi: 18215).

Kamulastirilan topraktan, o topragi dogrudan dogruya isleten küç&uu ml;k çiftçiye ait olanlarinin bedeli, her halde pesin ödenir.

c) Kamulastirma

E. Devletlestirme

MADDE 47 - Kamu hizmeti niteligi tasiyan özel tesebbüsler, kamu yararinin zorunlu kildigi hallerde devletlestirilebilir.

Devletlestirme gerçek karsiligi üzerinden yapilir. Gerçek karsiligin hesaplanma tarzi ve usulleri kanunla düzenlenir.

IV. Çalisma ve sözlesme hürriyeti

MADDE 48 - Herkes, diledigi alanda çalisma ve sözlesme hürriyetlerine sahiptir. Özel tesebbüsler kurmak serbesttir.

Devlet, özel tesebbüslerin milli ekonominin gereklerine ve sosyal amaçlara uygun yürümesini, güvenlik ve kararlilik içinde çalismasini saglayacak tedbirleri alir.

III. Çalisma ve sözlesme hürriyeti

IV. Iktisadi ve sosyal hayatin düzeni

V. Çalisma ile ilgili hükümler

A. Çalisma hakki ve ödevi

MADDE 49 - Çalisma, herkesin hakki ve ödevidir.

Devlet, çalisanlarin hayat seviyesini yükseltmek, çalisma hayatini gelistirmek için çalisanlari korumak, çalismayi desteklemek ve issizligi önlemeye elverisli ekinimik bir ortam yaratmak için gerekli tedbirleri alir.

Devlet, isçi-isveren iliskilerinde çalisma barisinin saglanmasini kolaylastirici ve koruyucu tedbirler alir.

V. Çalisma ile ilgili hükümler

a) Çalisma hakki ve ödevi

B. Çalisma sartlari ve dinlenme hakki

MADDE 50 - Kimse, yasina, cinsiyetine ve gücüne uymayan islerde çalistirilamaz.

Küçükler ve kadinlar ile bedeni ve ruhi yetersizligi olanlar çalisma sartlari bakimindan özel olarak korunurlar.

Dinlenmek, çalisanlarin hakkidir.

ücretli hafta ve bayram tatili ile ücretli yillik izin haklari ve sartlari kanunla düzenlenir.

b) Çalisma sartlari

c) Dinlenme hakki

d) ücrette adaletin saglanmasi

C. Sendika kurma hakki (*)

MADDE 51 - Isçiler ve isverenler, üyelerinin çalisma iliskilerinde, ekonomik ve sosyal hak ve menfaatlerini korumak ve gelistirmek için önceden izin almaksizin sendikalar ve üst kuruluslar kurma hakkina sahiptirler.

Sendikalar veya üst kuruluslarini kurabilmek için kanunun gösterdigi bilgi ve belgelerin, kanunda belirtilen yetkili mercie verilmesi yeterlidir. Bu bilgi ve belgelerin kanuna aykiriliginin tespiti halinde yetkili merci, sendika veya üst kurulusun faaliyetinin durdurulmasi veya kapatilmasi için mahkemeye basvurur.

Sendikalara üye olmak ve üyelikten ayrilmak serbesttir.

Hiç kimse sendikaya üye olmaya, üye kalmaya, üyelikten ayrilmaya zorlanamaz.

Isçiler ve isverenler anyi zamanda birden fazla sendikaya üye olamazlar.

Herhangi bir is yerinde çalisabilmek, isçi sendikasina üye olmak veya olmamak sartina baglanamaz.

Isçi sendikasi ve üst kuruluslarinda yönetici olabilmek için, en az on yil bilfiil isçi olarak çalismis olam sarti aranir.

Sendika ve üst kuruluslarin tüzükleri, yönetim ve isleyislere, Anayasada belirlenen Cumhuriyetin niteliklerine ve demokratik esaslara aykiri olamaz.

C. Sendika kurma hakki

D. Sendikal faaliyet

MADDE 52 - (23.7.1995 gün ve 4121 sayili yasayla yürürlü kten kaldirilmistir.)

VI. Toplu is sözlesmesi, grev hakki ve lokavt

A. Toplu is sözlesmesi hakki

MADDE 53 - Isçiler ve isverenler, karsilikli olarak ekonomik ve sosyal durumlarini ve çalisma sartlarini düzenlemek amaciyla toplu is sözlesmesi yapma hakkina sahiptirler.

Toplu is sözlesmesinin nasil yapilacagi kanunla düzenlenir.128'inc i maddenin ilk fikrasi kapsamina giren kamu görevlilerinin kanunla kendi aralarinda kurmalarina cevaz verilecek olan ve bu maddenin birinci ve ikinci fikralari ile 54'ncü madde hükümlerin e tabi olmayan sendikalar ve üst kuruluslari, üyeleri adina yargi mercilerine basvurabilir ve Idareyle amaclari dogrultusunda görüsme yapabilirler. Toplu Görüsme sonunda anlasmaya varilirsa düzenlenecek mutabakat metni taraflarca imzalanir. Bu mutabakat metni, uygun idari veya kanuni düzenlemenin yapilabilmesi icin Bakanlar Kurulu'nun takdirine sunulur. Toplu görüsme sonunda mutabakat metni imzalanmamissa anlasma ve anlasmazlik noktalari da taraflarca imzalanacak bir tuanakla Bakanlar Krurulu'nun takdirine sunulur. Bu fikranin uygulanmasina iliskin usuller kanunla düzenlenir.

Ayni isyerinde, ayni dönem için, birden fazla toplu is sözlesmesi yapilamaz ve uygulanamaz.

B. Grev hakki ve lokavt

MADDE 54 - Toplu is sözlesmesinin yapilmasi sirasinda, uyusmazlik çikmasi halinde isçiler grev hakkina sahiptirler. Bu hakkin kullanilmasinin ve isverenin lokavta basvurmasinin usul ve sartlari ile kapsam ve istisnalari kanunla düzenlenir.

Grev hakki ve lokavt iyiniyet kurallarina aykiri tarzda, toplum zararina ve milli serveti tahrip edecek sekilde kullanilamaz.

Grev esnasinda greve katilan isçilerin ve sendikanin kasitli veya kusurlu hareketleri sonucu, grev uygulanan isyerinde sebep olduklari maddi zarardan sendika sorumludur.

Grev ve lokavtin yasaklanabilecegi veya ertelenebilecegi haller ve isyerleri kanunla düzenlenir.

Grev ve lokavtin yasaklandigi hallerde veya ertelendigi durumlarda ertelemenin sonunda, uyusmazlik Yüksek Hakem Kurulunca çöz&uum l;lür. Uyusmazligin her safhasinda taraflarda anlasarak Yüksek Hakem Kuruluna basvurabilir. Yüksek Hakem Kurulunun kararlari kesindir ve toplu is sözlesmesi hükmündedir.

Yüksek Hakem Kurulunun kurulus ve görevleri kanunla düzenlenir.

Siyasi amaçli grev ve lokavt, dayanisma grev ve lokavti, genel grev ve lokavt, isyeri isgali, verim düsürme ve diger direnisler yapilamaz.

Greve katilmayanlarin isyerinde çalismalari, greve katilanlar tarafindan hiçbir sekilde engellenemez.

f) Toplu sözlesme ve grev hakki

VII. ücrette adalet saglanmasi

MADDE 55 - ücret emegin karsiligidir.

Devlet, çalisanlarin yaptiklari ise uygun adaletli bir ücret elde etmeleri ve diger sosyal yardimlardan yararlanmalari için gerekli tedbirleri alir.

Asgari ücretin tespitinde ülkenin ekonomik ve sosyal durumu gözönünde bulundurulur.

VIII. Saglik, çevre ve konut

A. Saglik Hizmetleri ve Çevrenin Korunmasi

MADDE 56 - Herkes, saglikli ve dengeli bir çevrede yasama hakkina sahiptir.

Çevreyi gelistirmek, çevre sagligini korumak ve çevre kirlenmesini önlemek Devletin ve vatandaslarin ödevidir.

Devlet, herkesin hayatini, beden ve ruh sagligi içinde sürdürmesini saglamak; insan ve madde gücünde tasarruf ve verimi artirarak, isbirligini gerçeklestirmek amaciyla saglik kuruluslarini tek elden planlayip hizmet vermesini düzenler.

Devlet, bu görevini kamu ve özel kesimlerdeki saglik ve sosyal kurumlarindan yararlanarak, onlari denetleyerek yerine getirir.

Saglik hizmetlerinin yaygin bir sekilde yerine getirilmesi için kanunla genel saglik sigortasi kurulabilir.

VII. Saglik hakki

B. Konut hakki

MADDE 57 - Devlet, sehirlerin özelliklerini ve çevre sartlarini gözeten bir planlama çerçevesinde, konut ihtiyacini karsilayacak tedbirleri alir, ayrica toplu konut tesebbüslerini destekler.

IX. Gençlik ve spor

A. Gençligin korunmasi

MADDE 58 - Devlet, istiklal ve Cumhuriyetimizin emanet edildigi gençlerin müsbet ilmin isiginda, Atatürk Ilke ve Inkilaplari dogrultusunda ve Devletin ülkesi ve milletiyle bölünmez bütünlügünü ortadan kaldirmayi amaç edinen görüslere karsi yetisme ve gelismelerini saglayici tedbirler alir.

Devlet, gençleri alkol düskünlügünden, uyusturucu maddelerden, suçluluk, kumar ve benzeri kötü aliskanliklardan ve cehaletten korumak için gerekli tedbirleri alir.

B. Sporun gelistirilmesi

MADDE 59 - Devlet, her yastaki Türk vatandaslarinin beden ve ruh sagligini gelistirecek tedbirleri alir, sporun kitlelere yayilmasini tesvik eder.

Devlet basarili sporcuyu korur.

X. Sosyal güvenlik haklari

A. Sosyal güvenlik hakki

MADDE 60 - Herkes, sosyal güvenlik hakkina sahiptir.

Devlet, bu güvenligi saglayacak gerekli tedbirleri alir ve teskilati kurar.

B. Sosyal güvenlik bakimindan özel olarak korunmasi gerekenler

MADDE 61 - Devlet, harp ve vazife sehitlerinin dul ve yetimleriyle, malul ve gazileri korur ve toplumda kendilerine yarasir bur hayat seviyesi saglar.

Devlet, sakatlarin korunmalarini ve toplum hayatina intibaklarini saglayici tedbirleri alir.

Yaslilar, Devletçe korunur. Yaslilara Devlet yardimi ve saglayacak diger haklar ve kolayliklar kanunla düzenlenir.

Devlet, korunmaya muhtaç çocuklarin topluma kazandirilmasi için her türlü tedbiri alir.

Bu amaçlarla gerekli teskilat ve tesisleri kurar veya kurdurur.

C. Yabanci ülkelerde çalisan türk vatandaslari

MADDE 62 - Devlet, yabanci ülkelerde çalisan Türk vatandaslarinin aile birliginin, çocuklarinin egitiminin, kültürel ihtiyaçlarinin ve sosyal güvenliklerinin saglanmasi, anavatanla baglarinin korunmasi ve yurda dönüslerinde yardimci olunmasi için gereken tedbirleri alir.

XI. Tarih, kültür ve tabiat varliklarinin korunmasi

MADDE 63 - Devlet, tarih, kültür ve tabiat varliklarinin ve degerlerinin korunmasini saglar, bu amaçla destekleyici ve tesvik edici tedbirleri alir.

Bu varliklar ve degerlerden özel mülkiyet konusu olanlara getirecek sinirlamalar ve bu nedenle hak sahiplerine yapilacak yardimlar ve taninicak muafiyetler kanunla düzenlenir.

XII. Sanatin ve sanatçinin korunmasi

MADDE 64 - Devlet, sanat faaliyetlerini ve sanatçiyi korur. Sanat eserlerinin ve sanatçinin korunmasi, degerlendirilmesi, desteklenmesi ve sanat sevgisinin yayilmasi için gereken tedbirleri alir.

XIII. Sosyal ve ekonomik haklarin siniri

MADDE 65 - Devlet, sosyal ve ekonomik alanlarda Anayasa ile belirlenen görevlerini, ekonomik istikrarin korunmasini gözeterek, mali kaynaklarinin yeterliligi ölçüsünde yerine getirir.

XI. Devletin iktisadi ve sosyal ödevlerinin siniri

DÖRDüNCü BÖLüM

SIYASI HAKLAR VE ÖDEVLER

I. Türk vatandasligi

MADDE 66 - Türk Devletine vatandaslik bagi ile bagli olan herkes Türktür.

Türk babanin veya Türk ananin çocugu Türktür. Yabanci babadan ve Türk anadan olan çocugun vatandasligi kanunla düzenlenir.

Vatandaslik, kanunun gösterdigi sartlarla kazanilir ve ancak kanunda belirtilen hallerde kaybedilir.

Hiçbir Türk, vatana baglilikla bagdasmayan bir eylemde bulunmadikça vatandasliktan çikarilamaz.

Vatandasliktan çikarma ile ilgili karar ve islemlere karsi yargi yolu kapatilamaz.

II. Seçme, seçilme ve siyasi faaliyette bulunma haklari

MADDE 67 - Vatandaslar, kanunda gösterilen sartlara uygun olarak, seçme, seçilme ve bagimsiz olarak veya bir siyasi parti içinde siyasi faaliyette bulunma ve halk oylamasina katilma hakkina sahiptir.

Seçimler ve halkoylamasi serbest, esit, gizli, tek dereceli, genel oy, açik sayim ve döküm esaslarina göre, yargi yönetim ve denetimi altinda yapilir. Ancak, yurt disinda bulunan Türk vatandaslarinin oy hakkini kullanabilmelri amaciyla kanun, uygulanabilir tedbirleri belirler.

Onsekiz yasini dolduran her Türk vatandasi secme ve halkoylamasina katilma haklarina sahiptir.

Bu haklarin kullanilmasi kanunla düzenlenir.

Silah altinda bulunan er ve rebaslar ile askeri ögrenciler, ceza infaz kurumlarinda bulunan hükümlüler oy kullanamazlar. Ceza infaz kurumlari ve tutukevlerinde bulunan tutuklularin secme haklarini kullanmalarinda, oylarin sayim ve dökümünde secim emniyeti acisindan alinmasi gerekli tedbirler Yüksek Secim Kurumu tarafindan tespit edilir ve görevli hakimin yerinde yönetim ve denetimi altinda yapilir.

Secim kanunlari, temsilde adalet ve yönetimde istikrar ilkelerini bagdastiracak sekilde düzenlenir.

III. Siyasi partilerle ilgili hükümler

A. Parti kurma, partilere girme ve partilerden ayrilma

MADDE 68 - Vatandaslar, siyasi parti kurma ve usulüne göre partilere girme ve partilerden ayrilma hakkina sahiptir. Parti üyesi olabilmek için on sekiz yasini doldurmus olmak gerekir.

Siyasi partiler, demokratik siyasi hayatin vazgeçilmez unsurlaridir.

Siyasi partiler, önceden izin almadan kurulurlar ve Anayasa ve Kanun hükümleri içinde faaliyetlerini sürdürü ;rler.

Siyasi partilerin tüzük ve programlari ile eylemleri, Devletin bagimsizligina, ülkesi ve milletiyle bölünmez bütünlügüne, insan haklarina, esitlik ve hukuk devleti ilkelerine, millet egemenligine, demokratik ve laik Cumhuriyet ilkelerine aykiri olamaz. Sinif veya zümre diktatörlügün&uu ml; veya herhangi bir tür diktatörlügü savunmayi ve yerlestirmeyi amaçlayamaz; suc islenmesini tesvik edemez.

Hakimler ve savcilar, sayistay dahil yüksek yargi organlari mensuplari, kamu kurum ve kuruluslarinin memur statüsündeki görevlileri, yaptiklari hizmet bakimindan isci niteligi tasimayan diger kamu görevlileri, Silahli Kuvvetler mensuplari ile yüksekögretim öncesi ögrencileri siyasi partilere üye olamazlar.

Yüksek ögrtim elemanlarinin siyasi partilere üye olmalari anck kanunla düzenlenebilir. Kanun, bu elemanlarin, siyasi partilerin merkez organlari disinda kalan parti görevi almalarina cevaz veremez vepartiüyesi yüksekögretim elemanlarinin yüksek ögretim kurumlarinda uyacaklari esaslari belirler.

Yüksek ögretim ögrencilerinin siyasi partilere üye olabilmelerine iliskin esaslar kanunla düzenlenir.

Siyasi partilere, Devlet yeterli düzeyde ve hakça mali yardim yapar. Partilere yapilacak yardimin, alacaklari üye aidatinin ve bagislarin tabi oldugu esaslar kanunla düzenlenir.

B. Siyasi partilerin uyacaklari esaslar

MADDE 69 - Siyasi partilerin faaliyetleri, parti içi düzenlemeleri ve çalismalari demokrasi ilkelerine uygun olur. Bu ilkelerin uygulanmasi kanunla düzenlenir.

Siyasi partiler, ticari faaliyetlere girisemezler.

Siyasi partilerin gelir ve giderlerinin amaçlarina uygun olmasi gereklidir. Bu kuralin uygulanmasi kanunla düzenlenir. Anayasa mahkemesi'nce siyasi partilerin mal edinimleri ile gelir ve giderlerinin knuna uygunlugunun tespiti, bu hususun denetim yöntemleri ve aykirilik halinde uygulanacak yaptirimlar kanunda gösterilir. Anayasa makemesi, bu denetim görevini yerine getirirken Sayistay'dan yardim saglar. Anayasa Mahkemesi'nin bu denetim sonunda verecegi kararlar kesindir.

Siyasi partilerin kapatilmasi, Yargitay Cumhuriyet Bassavcisinin açacagi dava üzerine Anayasa Mahkemesi'nce kesin olarak karara baglanir.

Bir siyasi partinin tüzügü ve programinin 68'inci maddenin dördüncü fikrasi hükümlerine aykiri bulunmasi halinde temelli kapatma karari verilir.

Bir siyasi partinin 68'inci maddenin dördüncü fikrasi hükümlerine aykiri eylemlerinden ötürü tmelli kapatilmasina, ancak, onun bu nitelikteki fiillerin islendigi bir odak halinde geldiginin Anayasa Mahkemesi'nce tespit dilmesi halinde karar verilir.

Temelli kapatilan bir parti bir baska ad altinda kurulamaz.

Bir siyasi partinin temelli kapatilmasina beyan veya faaliyetleriyle sebep olan kuruculari dahil üyeleri, Anayasa Mahkemesi'nin temelli kapatmaya iliskin kesin kararinin Resmi Gazete'de gerekceli olarak yayimlanmasindan baslayarak bes yil süreyle bir baska partinin kurucusu, üyesi yöneticisi ve debeticisi olamazlar.

Yabanci devletlerden, uluslararasi kuruluslardan ve Türk uyruklugunda olmayan gerçek ve tüzel kisilerden maddi yardim alan siyasi partiler temelli olarak kapatilir.

Siyasi partilerin kurulrs ve çalismalari, denetlenme ve kapatilmalari ile siyasi partilerin ve adaylarin seçim harcamalari ve usulleri yukaridaki esaslar çerçevesinde kanunla düzenlenir.

IV. Kamu hizmetlerine girme hakki

A. Hizmete girme

MADDE 70 - Her Türk, kamu hizmetlerine girme hakkina sahiptir.

Hizmete alinmada, görevin gerektirdigi niteliklerden baska hiçbir ayirim gözetilemez.

B. Mal bildirimi

MADDE 71 - Kamu hizmetine girenlerin mal bildiriminde bulunmalari ve bu bildirimlerin tekrarlanma süreleri kanunla düzenlenir. Yasama ve yürütme organlarinda görev alanlar, bundan istisna edilemez

V. Vatan hizmeti

MADDE 72 - Vatan hizmeti, her Türk'ün hakki ve ödevidir. Bu hizmetin Silahli Kuvvetlerde veya kamu kesiminde ne sekilde yerine getirilecegi veya getirilmis sayilacagi kanunla düzenlenir.

VI. Vergi ödevi

MADDE 73 - Herkes, kamu giderlerini karsilamak üzere, mali gücüne göre, vergi ödemekle yükümlüdür.

Vergi yükünün adaletli ve dengeli dagilimi, maliye politikasinin sosyal amacidir.

Vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümlülükler kanunla konulur, degistirilir veya kaldirilir.

Vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümlülüklerin muaflik, istisnalar ve indirimleriyle oranlarina iliskin hükümlerinde kanunun belirttigi yukari ve asagi sinirlar içinde degisiklik yapmak yetkisi Bakanlar Kuruluna verilebilir.

VII. Dilekçe hakki

MADDE 74 - Vatandaslar, kendileriyle veya kamu ile ilgili dilek ve sikayetleri hakkinda, yetkili makamlara ve Türkiye Büyük Millet Meclisine yazi ile basvurma hakkina sahiptir.

Kendileriyle ilgili basvurmalarin sonucu, dilekçe sahiplerine yazili olarak bildirilir.

Bu hakkin kullanilma biçimi kanunla düzenlenir.


--------------------------------------------------------------------------------

üÇüNCü KISIM / CUMHURIYETIN TEMEL ORGANLARI
BIRINCI BÖLüM

YASAMA

I. Türkiye Büyük Millet Meclisi

A.Kurulusu

MADDE 75 - Türkiye Büyük Millet Meclisi genel oyla seçilen bes yüz elli milletvekilinden olusur.

B. Milletvekili seçilme yeterliligi

MADDE 76 - Otuz yasini dolduran her Türk milletvekili seçilebilir.

En az ilkokul mezunu olmayanlar, kisitlilar, yükümlü oldugu askerlik hizmetini yapmamis olanlar, kamu hizmetinden yasaklilar, taksirli suçlar hariç toplam bir yil veya daha fazla hapis ile agir hapis cezasina hüküm giymis olanlar; zimmet, ihtilas, irtikap, rüsvet, hirsizlik, dolandiricilik, sahtecilik, inanci kötüye kullanma, dolanli iflas gibi yüz kizartici suçlarla, kaçakçilik, resmi ihale ve alim satimlara fesat karistirma, Devlet sirlarini açiga vurma, ideolojik veya anarsik eylemlere katilma ve bu gibi eylemleri tahrik ve tesvik suçlarindan biriyle hüküm giymis olanlar, affa ugramis olsalar bile milletvekili seçilemezler.

Hakimler ve savcilar, yüksek yargi organlari mensuplari, yüksek-ögretim kurumlarindaki ögretim elemanlari, Yüksekögretim Kurulu üyeleri, kamu kurum ve kuruluslarinin memur statüsündeki görevlileri ile yaptiklari hizmet bakimindan isçi niteligi tasimayan diger kamu görevlileri ve Silahli Kuvvetler mensuplari, görevlerinden çekilmedikçe aday olamazlar ve milletvekili seçilemezler.

C. Türkiye Büyük Millet MEclisinin seçim dönemi

MADDE 77 - Türkiye Büyük Millet Meclisinin seçimleri bes yilda bur yapilir.

Meclis, bu süre dolmadan seçimin yenilenmesine karar verebilecegi gibi, Anayasa'da belirtilen sartlar altinda Cumhurbaskaninca verilecek karara göre de seçimler yenilenir. Süresi biten milletvekili yeniden seçilebilir.

Yenilenmesine karar verilen Meclisin yetkileri, yeni Meclisin seçilmesine kadar sürer.

D. Türkiye Büyük Millet Meclisi seçimlerinin geriye birakilmasi ve ara seçimleri

MADDE 78 - Savas sebebiyle yeni seçimlerin yapilmasina imkan görülmezse, Türkiye Büyük Millet Meclisi, seçimlerin bir yil geriye birakilmasina karar verebilir.

Geri birakma sebebi ortadan kalkmamissa, erteleme kararindaki usule göre bu islem tekrarlanabilir.

Türkiye Büyük Millet Meclisi üyelerinden bosalma olmasi halinde, ara seçime gidilir. Ara seçim (*), her seçim döneminde bir defa yapilir ve genel seçimden otuz ay geçmedikçe ara seçime gidilemez. Ancak, bosalan üyeliklerin sayisi, üye tam sayisinin yüzde basini buldugu hallerde, ara seçimlerinin üç ay içinde yapilmasina karar verilir.

Genel seçimlere bir yil kala, ara seçimi yapilamaz.

E. Seçimlerin genel yönetim ve denetim

MADDE 79 - Seçimler, yargi organlarinin genel yönetim ve denetimi altinda yapilir.

Seçimlerin baslamasindan bitimine kadar, seçimin düzen içinde yönetimi ve dürüstlügü ile ilgili bütün islemleri yapma ve yaptirma, seçim süresince ve seçimden sonra seçim konulariyla ilgili bütün yolsuzluklari, sikayet ve itirazlari inceleme ve kesin karara baglama ve Türkiye Büyük Millet Meclisi üyelerinin seçim tutanaklarini kabul etme görevi Yüksek Seçim Kurulunundur.Yüksek Seçim Kurulunun kararlari aleyhine baska bir mercie basvurulamaz.

Yüksek Seçim Kurulunun ve diger seçim kurullarinin görev ve yetkileri kanunla düzenlenir(*).

Yüksek Seçim Kurulu yedi asil ve dört yedek üyeden olusur. üyelerin altisi Yargitay, besi Danistay Genel Kurullarinca kendi üyeleri arasindan üye tamsayilarinin salt çogunlugunun gizli oyu ile seçilir. Bu üyeler, salt çogunluk ve gizli oyla aralarindan bir baskan ve bir baskanvekili seçerler.

Yüksek Seçim Kuruluna Yargitay ve Danistaydan seçilmis üyeler arasindan ad çekme ile ikiser yedek üye ayrilir. Yüksek Seçim Kurulu Baskani ve Baskanvekili ad çekmeye girmezler.

Anayasa degisikliklerine iliskin kanunlarin halkoyuna sunulmasi islemlerinin genel yönetim ve denetimi de milletvekili seçimlerinde n uygulanan hükümlere göre olur.

F. üyelikle ilgili hükümler

1. Milletin temsili

MADDE 80 - Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeleri seçildikleri bölgeyi veya kendilerini seçenleri degil, bütün milleti temsil ederler.

2. And Içme

MADDE 81 - Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeleri, göreve baslarken asagidaki sekilde andiçerler:

"Devletin varligi ve bagimsizligini, vatanin ve milletin bölünmez bütünlügünü, milletin kayitsiz ve sartsiz egemenligini koruyacagima; hukukun üstünlüg& uuml;ne, demokratik ve laik Cumhuriyete ve Atatürk ilke ve inkilaplarina bagli kalacagima; toplumun huzur ve refahi, milli dayanisma ve adalet anlayisi içinde herkesin insan haklarindan ve temel hürriyetlerinden yararlanmasi ülküsünden ve Anayasaya sadakattan ayrilmayacagima; büyük Türk milleti önünde namusum ve serefim üzerine andiçerim." ;

3. üyelikle bagdasmayan isler

MADDE 82 - Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeleri, Devlet ve diger kamu tüzelkisilerinin dogrudan dogruya ya da dolayli olarak katildigi tesebbüs ve ortakliklarda; özel gelir kaynaklari ve özel imkanlari kanunla saglanmis kamu yararina çalisan derneklerin ve Devletten yardim saglayan ve vergi muafiyeti olan vakiflarin, kamu kurumu niteligindeki meslek kuruluslari ile sendikalar ve bunlarin üst kuruluslarinin ve katildiklari tesebbüs veya ortakliklarin yönetim ve denetim kurullarinda görev alamazlar, vekili olamazlar, herhangi bir taahhüt isini dogrudan veya dolayli olarak kabul edemezler, temsilcilik ve hakemlik yapamazlar.

Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeleri, yürütme organinin teklif, inha, atama veya onamasina bagli resmi veya özel herhangi bir isle görevlendirilemezler. Bir üyenin belli konuda ve alti ayi asmamak üzere Bakanlar Kurulunca verilecek geçici bir görevi kabul etmesi, Meclisin kararina baglidir.

Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeligi ile bagdasmayan diger görev ve isler kanunla düzenlenir .

4. Yasama dokunulmazligi

MADDE 83 - Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeleri, Meclis çalismalarindaki oy ve sözlerinden, Mecliste ileri sürdükleri

düsüncelerden, o oturumdaki Baskanlik Divani'nin teklifi üzerine Meclisca baska bir karar alinmadikça bunlari Meclis disinda tekrarlamak ve açiga vurmaktan sorumlu tutulamazlar.

Seçimden önce veya sonra bir suç isledigi ileri sürülen milletvekili, Meclis'in karari olmadikça tutulamaz, sorguya çekilemez, tutuklanamaz ve yargilanamaz. Agir cezayi gerektiren suçüstü hali ve seçimden önce sorusturmasina baslanilmis olmak kaydiyla Anayasanin 14 üncü maddesindeki durumlar bu hükmün disindadir. Ancak, bu halde yetkili makam, durumu hemen ve dogrudan dogruya Türkiye Büyük Millet Meclisine bildirmek zorundadir.

Türkiye Büyük Millet Meclisi üyesi hakkinda, seçimden önce veya sonra verilmis bir ceza hükmünün yerine getirilmesi, üyelik sifatinin sona ermesine birakilir; üyelik süresince zamanasimini islemez.

Tekrar seçilen milletvekili hakkinda sorusturma ve kovusturma, Meclisin yeniden dokunulmazligini kaldirmasina baglidir.

Türkiye Büyük Millet Meclisindeki siyasi parti gruplarinca, yasama dokunulmazligi ile ilgili görüsme yapilamaz ve karar alinamaz.

5. Milletvekilliginin düsmesi

MADDE 84 -Istifa eden milletvekilinin milletvekiliginin düsmesi, istifanin geçerli oldugu Türkiye Büyük Millet Meclisi Baskanlik Divani'nca tespit edildikten sonra, Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulu'nca kararlastirilir.

Milletvekiliginin kesin hüküm giyme veya kisitlama halinde düsmesi, bu husustaki kesin mahkeme kararinin Genel Kurula bildirilmesiyle olur.

82'inci maddeye göre milletvekilligi ile bagdasmayan bir görev veya hizmeti sürdürmekte israr eden milletvekilinin milletvekilliginin düsmesine, yetkili komisyonun bu durumu tespit eden raporu üzerine Genel Kurul gizli oyla karar verir.

Meclis çalismalarina özürsüz veya izinsiz olarak bir ay içerisinde toplam bes biresim günü katilmayan milletvekilinin milletvekilliginin düsmesine, durmun Meclis Baskanlik Divani'nca tespit edilmesi üzerine, genel kurulca üye tamsayisinin salt çogunlugunun oyuyla karar verilebilir.

Partisinin temelli kapatilmasina beyan veeylemleriyle sebep oldugu Anayasa Mahkemesi'nin temelli kapatmaya ilskin kesin kararinda belirtilen milletvekilinin milletvekilligi, bu kararin Resmi Gazete'de gerekçeli olarakyayimlandigi tarihte sona erer. Türkiye Büyük Millet Meclisi Baskanligi bu kararin geregini derhal yerine getirip Genel Kurula bilgi sunar.

6. Iptal istemi

MADDE 85 - Yasama dokunulmazliginin kaldirilmasina veya milletvekilliginin düsmesine 84'üncü maddenin birinci, üçüncü veya dördüncü fikralarina göre karar verilmis olmasi halinde, Meclis Genel Kurulu kararinin alindigi tarihten baslayarak yedi gün içerisinde ilgili milletvekili veya bir diger milletvekili, kararin, Anayasaya, kanuna veya içtüz& uuml;ge aykiriligi iddiasiyla iptali için Anayasa Mahkemesi'ne basvurabilir. Anayasa Mahkemesi, iptal istemini onbes gün içerisinde kesin karara baglar.

7. Ödenek ve yolluklar

MADDE 86 - Türkiye Büyük Millet Meclisi üyelerinin ödenek ve yolluklari kanunla düzenlenir. Ödenegin aylik tutari en yüksek Devlet memurunun almakta oldugu miktari, yolluk da ödenek miktarinin yarisini asamaz.

Türkiye Büyük Millet Meclisi üyelerine ödenecek ödenek ve yolluklar, kendilerine sosyal güvenlik kuruluslari tarafindan baglanan emekli ayligi ve benzeri ödemelerin kesilmesini gerektirmez.

Ödenek ve yolluklarin en çok üç ayligi önceden ödenebilir.

II. Türkiye Büyük Millet Meclisinin görev ve yetkileri

A. Genel olarak

MADDE 87 - Türkiye Büyük Millet Meclisinin görev ve yetkileri, kanun koymak, degistirmek ve kaldirmak; Bakanlar Kurulu ve bakanlari denetlemek; Bakanlar Kuruluna belli konularda kanun hükmünde kararname çikarma yetkisi vermek; bütçe ve kesinhesap kanun tasarilarini görüsmek ve kabul etmek; para basilmasina ve savas ilanina karar vermek; milletlerarasi andlasmalarin onaylanmasini uygun bulmak, Anayasanin 14 üncü maddesindeki fiilerden dolayi hüküm giyenler hariç olmak üzere, genel ve özel af ilanina, mahkemelerce verilip kesinlesen ölüm cazalarinin yerine getirilmesine karar vermek ve Anayasanin diger maddelerinde öngörülen yetkileri kullanmak ve görevleri yerine getirmektir.

B. Kanunlarin teklif edilmesi ve görüsülmesi

MADDE 88 - Kanun teklif etmeye Bakanlar Kurulu ve milletvekilleri yetkilidir.

Kanun tasari ve tekliflerinin Türkiye Büyük Millet Meclisinde görüsülme usul ve esaslari içtüzükle düzenlenir.

C. Kanunlarin Cumhurbaskaninca yayimlanmasi

MADDE 89 - Cumhurbaskani, Türkiye Büyük Millet Meclisince kabul edilen kanunlari onbes gün içinde yayimlar.

Yayimlanmasini uygun bulmadigi kanunlari, bir daha görüsülmek üzere, bu hususta gösterdigi gerekçe ile birlikte ayni süre içinde, Türkiye Büyük Millet Meclisine geri gönderir. Bütçe kanunlari bu hükme tabi degildir.

Türkiye Büyük Millet Meclisi, geri gönderilen kanunu aynen kabul ederse, kanun Cumhurbaskaninca yayimlanir; Meclis, geri gönderilen kanunda yeni bir degisiklik yaparsa, Cumhurbaskani degistirilen kanunu tekrar Meclise geri gönderebilir.

Anayasa degisikliklerine iliskin hükümler saklidir.

D. Milletlerarasi andlasmalari uygun bulma

MADDE 90 - Türkiye Cumhuriyeti adina yabanci devletlerle ve milletlerarasi kuruluslarla yapilacak andlasmalarin onaylanmasi, Türkiye

Büyük Millet Meclisinin onaylanmasi bir kanunla uygun bulmasina baglidir.

Ekonomik, ticari veya teknik iliskileri düzenleyen ve süresi bir yili asmayan andlasmalar, Devlet Maliyesi bakimindan bir yüklenme getirmemek, kisi hallerine ve Türklerin yabanci memleketlerdeki mülkiyet haklarina dokunmamak sartiyla, yayimlanma ile yürürl&uu ml;ge konabilir. Bu takdirde bu andlasmalar, yayimlarindan baslayarak iki ay içinde Türkiye Büyük Millet Meclisinin bilgisine sunulur.

Milletlerarasi bir andlasmaya dayanan uygulama andlasmalari ile kanunun verdigi yetkiye dayanilarak yapilan ekonomik, ticari, teknik veya idari andlasmalarin Türkiye Büyük Millet Meclisince uygun bulunmasi zorunlulugu yoktur; ancak, bu fikraya göre yapilan ekonomik, ticari veya özel kisilerin haklarini ilgilendiren andlasmalarin, yayimlanmadan yürürlüge konulamaz.

Türk kanunlarina degisiklik getiren her türlü andlasmalarin yapilmasinda birinci fikra hükmü uygulanir.

Usulüne göre yürürlüge konulmus milletlerarasi andlasmalar kanun hükmündedir. Bunlar hakkinda Anayasaya aykirilik iddiasi ile Anayasa Mahkemesine basvurulamaz.

E. Kanun hükmünde kararname çikarma yetkisi verme

MADDE 91 - Türkiye Büyük Millet Meclisi, Bakanlar Kuruluna kanun hükmünde kararname çikarma yetkisi verebilir.Ancak sikiyönetim ve olaganüstü haller sakli kalmak üzere, Anayasanin ikinci kisminin birinci ve ikinci bölümlerinde yer alan temel haklar, kisi haklari ve ödevleri ile dördüncü bölümünde yer alan siyasi haklar ve ödevler kanun hükmünde kararnamelerle düzenlenemez.

Yetki kanunu, çikarilacak kanun hükmünde kararnamenin, amacini, kapsamini, ilkelerini, kullanma süresini ve saresi içinde birden fazla kararname çikarilip çikarilamayacagini gösterir.

Bakanlar Kurulunun istifasi, düsürülmesi veya yasama döneminin bitmesi, belli süre için verilmis olan yetkinin sonaermesine sebep olmaz.

Kanun hükmünde kararnamenin, Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafindan süre bitiminden önce onaylanmasi sirasinda, yetkinin son buldugu veya süre bitimine kadar devam ettigi de belirtilir.

Sikiyönetim ve olaganüstü hallerde, Cumhurbaskaninin Baskanliginda toplanan Bakanlar Kurulunun kanun hükmünde kararname çikarmasina iliskin hükümler saklidir.

Kanun hükmünde kararnameler, Resmi Gazetede yayimlandiklari gün yürürlüge girerler. Ancak, kararnamede yürürlük tarihi olarak daha sonraki bir tarih de gösterilebilir.

Kararnameler, Resmi Gazetede yayimlandiklari gün Türkiye Büyük Millet Meclisine sunulur.

Yetki kanunlari ve bunlara dayanan kanun hükmünde kararnameler, Türkiye Büyük Millet Meclisi komisyonlari ve Genel Kurulunda öncelikle ve ivedilikle görüsülür.

Yayimlandiklari gün Türkiye Büyük Millet Meclisine sunulmayan kararnameler bu tarihte, Türkiye Büyük Millet Meclisince reddedilen kararnameler bu kararin Resmi Gazetede yayimlandigi tarihte, yürürlükten kalkar. Degistirilerek kabul edilen kararnamelerin degistirilmis hükümleri, bu degisikliklerin Resmi Gazetede yayimlandigi gün yürürlüg e girer.

F. Savas hali ilani ve silahli kuvvet kullanilmasina izin verme.

MADDE 92 - Milletlerarasi hukukun mesru saydigi hallerde savas hali ilanina ve Türkiye'nin taraf oldugu milletlerarasi andlasmalarin veya milletlerarasi nezaket kurallarinin gerektirdigi haller disinda, Türk Silahli Kuvvetlerinin yabanci ülkelere gönderilmesine veya yabanci silahli kuvvetlerin Türkiye'de bulunmasina izin verme yetkisi Türkiye Büyük Millet Meclisinindir (*).

Türkiye Büyük Millet Meclisi tatilde veya ara vermede iken ülkenin ani bir silahli saldiriya ugramasi ve bu sebeple silahli kuvvet kullanilmasina derhal karar verilmesinin kaçinilmaz olmasi halinde Cumhurbaskanida, Türk Silahli Kuvvetlerinin kullanilmasina karar verebilir.

III. Türkiye Büyük Millet Meclisinin faaliyetleri ile ilgili hükümler.(**)

A. Toplanma ve tatil

MADDE 93 - Türkiye Büyük Millet Meclisi, heryil Eylül ayinin ilk günü kendiliginden toplanir.

---------

(*) Anayasanin 92. maddesi uyarinca hükümete izin verilmesine dair 107 ve 108 sayili TBMM kararlari (RG, 14 Agustos 1990, sayi: 20606); (RG, 7 Eylül 1990, sayi: 20628)

(**) 2919 sayili TBMM genel sekreterligi teskilat kanununun degistirilmesi hakkinda 3594 sayili kanun. (RG, 5 Ocak 1990, Sayi: 20393)

Meclis, bir yasama yilinda ençok üç ay tatil yapibilir; ara verme veya tatil sirasinda, dogrudan dogruya veya bakanlar kurulunun istemi üzerine, Cumhurbaskaninca toplantiya çagirilir.

Meclis Baskanida dogrudan dogruya veya üyelerin beste birinin yazili istemi üzerine Meclisi toplantiya çagirir.

Ara verme veya tatil sirasinda toplanan Türkiye Büyük Millet Meclisinde, öncelikle bu toplantiyi gerektiren konu görüsülmeden ara verme veya tatil devam edilemez.

B. Baskanlik Divani

MADDE 94 - Türkiye Büyük Millet Meclisinin Baskanlik Divani, Meclis üyeleri arasinda seçilen Meclis Baskani, Baskanvekilleri, Katip üyeleri ve Idari Amirlerinden olusur.

Baskanlik Divani, Meclisteki siyasi parti gruplarinin üye sayisi oraninda Divana katilmalarini saglayacak sekilde kurulur. Siyasi parti gruplari Baskanlik için aday gösteremezler.

Türkiye Büyük Millet Meclisi Baskanlik Divani için, bir yasama döneminde iki seçim yapilir. Ilk seçilenlerin görev süresi iki, ikinci devre için seçilenlerin görev süresi üç yildir.

Türkiye Büyük Millet Meclisi Baskan adaylari, Meclis üyeleri içinden, Meclisin toplandigi günden itibaren on gün içinde, Baskanlik Divanina bildirilir, Baskan seçimi gizli oyla yapilir. Ilk iki oylamada üye tam sayisinin üçte iki ve üçüncü oylamadada üye tam sayisinin salt çogunlugu aranir. üçüncü oylamada salt çogunluk saglanamazsa, bu oylamada en çok oy alan iki aday için dördüncü oylama yapilir; dördüncü oylamada en fazla oy alan üye, Baskan seçilmis olur. Baskan seçimi aday gösterme süresinin bitiminden itibaren, on gün içinde tamamlanir.

Türkiye Büyük Millet Meclisi Baskanvekillerinin, Katip üyelerinin ve Idari Amirlerinin adedi, seçim nisabi, oylama sayisi ve usülleri Meclis Içtüzügünde belirlenir.

Türkiye Büyük Millet Meclisi Baskani, Baskanvekilleri, üyesi bulunduklari siyasi partinin veya parti grubunun Meclis içinde veya disindaki faaliyetlerine; görevlerinin geregi olan haller disinda, Meclis tartismalarina katilamazlar; Baskan ve oturumu yöneten Baskanvekili oy kullanamazlar.

C. Içtüzük, siyasi parti gruplari ve kolluk isleri

MADDE 95 - Türkiye Büyük Millet Meclisi, çalismalarini, kendi yaptigi içtüzük hükümlerine göre yürütülür.(*)

Içtüzük hükümleri, siyasi parti gruplarinin, Meclisin bütün faaliyetlerine üye sayisi oraninda katilmalarini saglayacak yolda düzenlenir. Siyasi parti gruplari, en az yirmi üyeden meydana gelir.

Türkiye Büyük Millet Meclisinin bütün bina, tesis, eklenti ve arazisinde kolluk ve yönetim hizmetleri Meclis Baskanligi eliyle düzenlenir ve yürütülür. Emniyet ve diger kolluk hizmetleri için yeteri kadar kuvvet ilgili makamlarca Meclis Baskanligina tahsis edilir.

----------

(*) Bakiniz 1982 AY, geçici 6. madde

Iç tüzük hükümleri, siyasi parti gruplarinin, Meclislerin bütün faaliyetlerine kuvvetleri oraninda katilmalarini sagliyacak yolda düzenlenir. Siyasi parti gruplari, en az on üyeden meydana gelir.

Meclisler, kendi kolluk islerini Baskanlari eliyle düzenler ve yürütürler.

D. Toplanti ve karar yeter sayisi

MADDE 96 - Anayasada, baskaca bir hüküm yoksa, Türkiye Büyük Millet Meclisi üye tam sayisinin en az üçte biri ile toplanir ve toplantiya katilanlarin salt çogunlugu ile karar verir; ancak karar yeter sayisi hiç bir sekilde üye tam sayisinin dörtte birinin bir fazlasindan az olamaz.

Bakanlar Kurulu üyeleri, Türkiye Büyük Millet Meclisinin katilamadiklari oturumlarinda, kendileri yerine oy kullanmak üzere bir bakana yetki verebilirler. Ancak bir bakan kendi oyu ile birlikte en çok iki oy kullanabilir.

E. Görüsmelerin açikligi ve yayimlanmasi

MADDE 97 - Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulundaki görüsmeler açiktir ve tutanak dergisinde tam olarak yayimlanir.

Türkiye Büyük Millet Meclisi içtüzük hükümlerine göre kapali oturumlar yapabilir, bu oturumlardaki görüsmelerin yayimi Türkiye Büyük Millet Meclisi kararina baglidir.

Meclisteki açik görüsmelerin, o oturumdaki Baskanlik Divaninin teklifi üzerine Meclisce baskaca bir karar alinmadikça, her türlü vasita ile yayimi serbesttir.

IV. Türkiye Büyük Millet Meclisinin bilgi edinme ve denetim yollari

A. Genel olarak

MADDE 98 - Türkiye Büyük Millet Meclisi soru, Meclis arastirmasi, genel görüsme, gensoru ve Meclis sorusturmasi yollariyla denetleme yetkisini kullanir.

Soru, Bakanlar Kurulu adina, sözlü veya yazili olarak cevaplandirmak üzere Basbakan veya Bakanlardan bilgi istemekten ibarettir.

Meclis arastirmasi, belli bir konuda bilgi edinilmek için yapilan incelemeden ibarettir.

Genel görüsme, toplumu ve Devlet faaliyetlerini ilgilendiren belli bir konunun, Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulunda görüsülmesidir.

Soru, Meclis arastirmasi ve genel görüsmeyle ilgili önergelerin verilme sekli, içerigi ve kapsami ile cevaplandirilma, görüsme ve arastirma yöntemleri Meclis içtüzügü ile düzenlenir.

B. Gensoru

MADDE 99 - Gensoru önergesi, bir siyasi parti grubu adina veya enaz yirmi milletvekilinin imzasiyla verilir.

Gensoru önergesi, verilisinden sonraki üç gün içinde bastirilarak üyelere dagitilir; dagitilmasindan itibaren on gün içinde gündeme alinip alinmayacagi görüsülür. Bu görüsmede, ancak önerge sahiplerinden biri, siyasi parti gruplari adina birer milletvekili, Bakanlar Kurulu adina Basbakan veya bir bakan konusabilir.

Gündeme alma karariyla birlikte, gensorunun görüsülme günüde belli edilir; ancak, gensorunun görüsülmesi, gündeme alma kararinin verildigi tarihten basliyarak iki gün geçmedikçe yapilamaz ve yedi günden sonraya birakilamaz.

Gensoru görüsmeleri sirasinda üyelerin veya gruplarin verecekleri gerekçeli güvensizlik önergeleri veya Bakanlar Kurulunun güven istegi, bir tam gün geçtikten sonra oylanir.

Bakanlar Kurulunun veya bir bakanin düsürülebilmesi, üye tam sayisinin salt çogunluguyla olur; oylamada yalniz güvensizlik oylari sayilir.

Meclis çalismalarinin dengeli olarak yürütülmesi amacina ve yukardaki ilkelere uygun olmak kaydiyla gensoru ile ilgili diger hususlar içtüzükle belirlenir.

C. Meclis Sorusturmasi

MADDE 100 - Basbakan veya bakanlar hakkinda, Türkiye Büyük Millet Meclisi üye tam sayisinin en az onda birinin verecegi önerge ile sorusturma açilmasi istenebilir. Meclis, bu istemi engeç bir ay içinde görüsür ve karara baglar.

Sorusturma açilmasina karar verilmesi halinde, Meclisteki siyasi partilerin güçleri oraninda komisyona verebilecekleri üye sayisinin üç kati olarak gösterecekleri adaylar arasinda her parti için ayri ayri ad çekme suretiyle kurulacak onbes kisilik bir komisyon tarafindan sorusturma yapilir. Komisyon, sorusturma sonucunu belirten raporunu iki ay içinde Meclise sunar. Sorusturmanin bu sürede bitirilememesi halinde, komisyona iki aylik yeni ve kesin bir süre verilir.

Meclis, raporu öncelikle görüsür ve gerek gördügü takdirde ilgilinin Yüce Divana sevkine karar verir. Yüce Divana sevk karari ancak üye tam sayisinin salt çogunlugu ile alinir.

Meclisteki siyasi parti gruplarinda, Meclis sorusturmasiyla ilgili görüsme yapilamaz ve karar alinamaz.

IKINCI BÖLüM

YüRüTME

I. Cumhurbaskani

A. Nitelikleri ve tarafsizligi

MADDE 101 - Cumhurbaskani, Türkiye Büyük Millet Meclisince kirk yasini doldurmus ve yüksek ögrenim yapmis kendi üyeleri veya bu niteliklere ve milletvekili seçilme yeterliligine sahip Türk vatandaslari arasindan yedi yillik bir süre için seçilir. (*)

---------

(*) Not: Bu süre kisiseldir. (DurYe Personelle) Cumhurbaskanligi, bu süre dolmadan önce bosalirsa, yeni seçilen Cumhurbaskani yedi yil için seçilmis olur.

Cumhurbaskanligina Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeleri disindan aday gösterilebilmesi, Meclis üye tam sayisinin en az beste birinin yazili önerisi ile mümkünd&uum l;r.

Bir kimse, iki defa Cumhurbaskani seçilemez.

Cumhurbaskani seçilenin, varsa partisi ile ilisigi kesilir ve Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeligi sona erer.

IKINCI BÖLüM

YüRüTME

I. Cumhurbaskani

B. Seçimi

MADDE 102 - Cumhurbaskani, Türkiye Büyük Millet Meclisi üye tam sayisinin üçte iki çogunlugu ile ve gizli oyla seçilir. Türkiye Büyük Millet Meclisi toplanti halinde degilse hemen toplantiya çagirilir.

Cumhurbaskaninin görev süresinin dolmasindan otuz gün önce veya Cumhurbaskanligi makaminin bosalmasindan on gün sonra Cumhurbaskanligi seçimine baslanir ve seçime baslama tarihinden itibaren otuz gün içinde sonuslandirilir. Bu sürenin ilk on günü içinde adaylarin Meclis Baskanlik Divanina bildirilmesi ve kalan yirmi gün içinde de seçimin tamamlanmasi gerekir.

Enaz üçer gün ara ile yapilacak oylamalarin ilk ikisinde üye tam sayisinin üçte iki çogunluk oyu saglanamazsa üçüncü oylamaya geçilir, üçüncü oylamada üye tamsayisinin salt çogunlugunu saglayan aday Cumhurbaskani seçilmis olur. Bu oylamada üye tamsayisinin salt çogunlugu saglanamadigi takdirde üçüncü oylamada en çok oy almis bulunan iki aday arasinda dördüncü oylama yapilir, bu oylamada da üye tamsayisinin salt çogunlugu ile Cumhurbaskani seçilemedigi takdirde derhal Türkiye Büyük Millet Meclisi seçimleri yenilenir.

Seçilen yeni Cumhurbaskani göreve baslayincaya kadar görev süresi dolan Cumhurbaskaninin görevi devam eder.

C. Andiçmesi

MADDE 103 - Cumhurbaskani, görevine baslarken Türkiye Büyük Millet Meclisi önünde asagidaki sekilde andiçer:

"Cumhurbaskani sifatiyla, Devletin varligi ve bagimsizligini, vatanin ve milletin bölünmez bütünlügünü, milletin kayitsiz ve sartsiz egemenligini koruyacagima, Anayasaya, hukukun üstünlügüne, demokrasiye, Atatürk Ilke ve Inkilaplarina ve Laik Cumhuriyet ilkesine bagli kalacagima, milletin huzur ve refahi, milli dayanisma ve adalet anlayisi içinde herkesin insan haklarindan ve temel hürriyetlerinden yararlanmasi ülküsünden ayrilmayacagima, Türkiye Cumhuriyetinin san ve serefini korumak, yüceltmek ve üzerime aldigim görevi tarafsizlikla yerine getirmek için bütün gücümle çalisacagima Büyük Türk Milleti ve tarih huzurunda, namusum ve serefim üzerine andiçerim&qu ot;.

D. Görev ve yetkileri

MADDE 104 - Cumhurbaskani Devletin basidir. Bu sifatla Türkiye Cumhuriyetini ve Türk Milletinin birligini temsil eder; Anayasanin uygulanmasini, Devlet organlarinin düzenli ve uyumlu çalismasini gözetir.

Bu amaçlarla Anayasanin ilgili maddelerinde gösterilen sartlara uyarak yapacagi görev ve kullanacagi yetkiler sunlardir;

a) Yasama ile ilgili olanlar:

Gerekli gördügü takdirde, yasama yilinin ilk günü Türkiye Büyük Millet Meclisinde açilis konusmasini yapmak,

Türkiye Büyük Millet Meclisini gerektiginde toplantiya çagirmak,

Kanunlari yayimlamak,

Kanunlari tekrar görüsülmek üzere Türkiye Büyük Millet Meclisine geri göndermek,

Anayasa degisikliklerine iliskin kanunlari gerekli gördügü takdirde halkoyuna sunmak,

Kanunlarin, kanun hükmündeki kararnamelerin, Türkiye Büyük Millet Meclisi içtüzügünün, tümünün veya belirli hükümlerinin Anayasaya sekil

veya esas bakimindan aykiri olduklari gerekçesi ile Anayasa Mahkemesinde iptal davasi açmak,

Türkiye Büyük Millet Meclisi seçimlerinin yenilenmesine karar vermek,

b) Yürütme alanina iliskin olanlar:

Basbakan atamak ve istifasini kabul etmek,

Basbakanin teklifi üzerine bakanlari atamak ve görevlerine son vermek,

Gerekli gördügü hallerde Bakanlar Kuruluna baskanlik etmek veya Bakanlar Kurulunu baskanligi altinda toplantiya çagirmak,

Yabanci Devletlere Türk Devletinin temsilcilerini göndermek, Türkiye Cumhuriyetine gönderilecek yabanci devlet temsilcilerini kabul etmek,

Milletlerarasi andlasmalari onaylamak ve yayimlamak,

Türkiye Büyük Millet Meclisi adina Türk Silahli Kuvvetlerinin Baskomutanligini temsil etmek,

Türk Silahli Kuvvetlerinin kullanilmasina karar vermek,

Genelkurmay Baskanini atamak,

Milli Güvenlik Kurulunu toplantiya çagirmak,

Milli Güvenlik Kuruluna Baskanlik etmek,

Baskanliginda toplanan Bakanlar Kurulu karariyla siki yönetim veya olaganüstü hal ilan etmek ve kanun hükmünde kararname çikarmak,

Kararnameleri imzalamak,

Sürekli hastalik, sakatlik ve kocama sebebiyle belirli kisilerin cezalarini hafifletmek veya kaldirmak.

Devlet Denetleme Kurulunun üyelerini ve Baskanini atamak,

Devlet Denetleme Kuruluna inceleme, arastirma ve denetleme yaptirmak,

Yüksekögretim Kurulu üyelerini seçmek,

üniversite Rektörlerini seçmek,

c) Yargi ile ilgili olanlar:

Anayasa Mahkemesi üyelerini, Danistay üyelerinin dörtte birini Yargitay Cumhuriyet Bassavcisi ve Yargitay Cumhuriyet Bassavcivekilini, Askeri Yargitay üyelerini, Askeri Yüksek Idare Mahkemesi üyelerini, Hakimler ve Savcilar Yüksek Kurulu üyelerini seçmek.

Cumhurbaskani, ayrica Anayasada ve kanunlarda verilen seçme ve atama görevleri ile diger görevleri yerine getirir ve yetkileri kullanir.

III. Görev ve yetkileri

E. Sorumluluk ve sorumsuzluk hali

MADDE 105 - Cumhurbaskaninin, Anayasa ve diger kanunlarda Basbakan ve ilgili bakanin imzalarina gerek olmaksizin tek basina yapabilecegi belirtilen islemleri disindaki bütün kararlari, Basbakan ve ilgili bakanlarca imzalanir; bu kararlardan Basbakan ve ilgili bakan sorumludur.

Cumhurbaskaninin resen imzaladigi kararlar ve emirler aleyhine Anayasa Mahkemesi dahil, yargi merciilerine basvurulamaz.

Cumhurbaskani, vatani ihanetten dolayi, Türkiye Büyük Millet Meclisi üye tam sayisinin en az üçte birinin teklifi üzerine, üye tam sayisinin en az dörtte üçünün verecegi kararla suçlandirilir.

F. Cumhurbaskanina vekillik etmek

MADDE 106 - Cumhurbaskaninin hastalik ve yurtdisina çikmak gibi sebeplerle geçici olarak görevinden ayrilmasi hallerinde görevine dönmesine kadar; ölüm, çekilme veya baska bir sebeple Cumhurbaskanligi makaminin bosalmasi halinde de yenisi seçilinceye kadar, Türkiye Büyük Millet Meclisi Baskani Cumhurbaskanligina vekillik eder ve Cumhurbaskanina ait yetkileri kullanir.

V

G. Cumhurbaskani Genel Sekreterligi

MADDE 107 - Cumhurbaskanligi Genel Sekreterliginin kurulusu, teskilat ve çalisma esaslari, personel atama islemleri Cumhurbaskanligi kararnamesi ile düzenlenir. (*)

----------

(*) 2897 sayili Cumhurbaskanligi Genel Sekreterligi Teskilat Kanunu (RG, 19 Agustos 1983, sayi: 18140)

H. Devlet Denetleme Kurulu

MADDE 108 - Idarenin hukuka uygunlugunun, düzenli ve verimli sekilde yürütülmesinin ve gelistirilmesinin saglanmasi amaciyla Cumhurbaskanligina bagli olarak kurulan Devlet Denetleme Kurulu, Cumhurbaskaninin istegi üzerine, tüm kamu kurum ve kuruluslarinda ve sermayesinin yarisindan fazlasina bu kurum ve kuruluslarin katildigi her türlü kurulusta, kamu kurumu niteliginde olan meslek kuruluslarinda, kamuya yararli derneklerle vakiflarda, her türlü inceleme, arastirma ve denetlemeleri yapar.

Silahli Kuvvetler ve yargi organlari, Devlet Denetleme Kurulunun görev alani disindadir.

Devlet Denetleme Kurulunun üyeleri ve üyeleri içinden baskani, kanunda belirlenen nitelikteki kisiler arasindan, Cumhurbaskaninca atanir.

Devlet Denetleme Kurulunun isleyisi, üyelerinin görev süresi ve diger özlük isleri, kanunla düzenlenir. (*)

II. Bakanlar Kurulu

A. Kurulus

MADDE 109 - Bakanlar Kurulu, Basbakan ve bakanlardan kurulur.

Basbakan, Cumhurbaskaninca, Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeleri arasindan atanir.

Bakanlar, Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeleri veya milletvekili seçilme yeterligine sahip olanlar arasindan Basbakanca seçilir ve Cumhurbaskaninca atanir; gerektiginde Basbakanin önerisi üzerine Cumhurbaskaninca görevlerine son verilir.

---------

(*) 2443 sayili Devlet Denetleme Kurulu Kurulmasi hakkinda kanun (RG, 3 Nisan 1981 sayi: 17299)

B. Göreve baslama ve güvenoyu

MADDE 110 - Bakanlar Kurulunun listesi tam olarak Türkiye Büyük Millet Meclisine sunulur. Türkiye Büyük Millet Meclisi tatilde ise toplantiya çagirilir.

Bakanlar Kurulunun programi, kurulusundan engeç bir hafta içinde Basbakan veya bir bakan tarafindan Türkiye Büyük Millet Meclisinde okunur ve güvenoyuna basvurulur. Güvenoyu için görüsmeler programin okunmasindan iki tam gün geçtikten sonra baslar ve görüsmelerin bitiminden bir tam gün geçtikten sonra oylama yapilir.

C. Görev sirasinda güvenoyu

MADDE 111 - Basbakan, gerekli görürse, Bakanlar Kurulunda görüstükten sonra, Türkiye Büyük Millet Meclisinden güven isteyebilir.

Güven istemi, Türkiye Büyük Millet Meclisine bildirilmesinden bir tam gün geçmedikçe görüsü ;lemez ve görüsmelerin bitiminden bir tam gün geçmedikçe oya konulamaz.

Güven istemi, ancak üye tam sayisinin salt çogunluguyla reddedilebilir.

D. Görev ve siyasi sorumluluk

MADDE 112 - Basbakan, Bakanlar Kurulunun Baskani olarak, bakanliklar arasinda isbirligini saglar ve hükümetin genel siyasetinin yürütülmesini gözetir. Bakanlar Kurulu bu siyasetin yürütülmesinden birlikte sorumludur.

Her bakan, Basbakana karsi sorumlu olup ayrica kendi yetkisi içindeki islerden ve emri altindakilerin eylem ve islemlerinden de sorumludur.

Basbakan, bakanlarin görevlerinin Anayasa ve kanunlara uygun olarak yerine getirilmesini gözetmek ve düzeltici önlemleri almakla yükümlüdür.

Bakanlar Kurulu üyelerinden milletvekili olmayanlar; 81 inci maddede yazili sekilde Millet Meclisi önünde and içerler ve bakan sifatini tasidiklari sürece milletvekillerinin tabi olduklari kayit ve sartlara uyarlar ve yasama dokunulmazligina sahip bulunurlar. Bunlar Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeleri gibi ödenek ve yolluk alirlar. (*)

III. Görev ve siyasi sorumluluk

E. Bakanliklarin kurulmasi ve bakanlar

MADDE 113 - Bakanliklarin kurulmasi, kaldirilmasi, görevleri, yetkileri ve teskilati kanunla düzenlenir. (**)

Açik olan bakanliklara izinli veya özürlü olan bir bakana, diger bir bakan geçici olarak vekillik eder. Ancak, bir bakan birden fazlasina vekillik edemez.

Türkiye Büyük Millet Meclisi karari ile Yüce Divana verilen bir bakan bakanliktan düser. Basbakanin Yüce Divana sevki halinde Hükümet istifa etmis sayilir.

Herhangi bir sebeple bosalan bakanliga en geç onbes gün içinde atama yapilir.

----------

(*) 3055 sayili Basbakan ve bakanlarin temsil ödenekleri ile disaridan atanan bakanlarin ödenek ve yolluklari hakkinda kanun (RG, 16 Ekim 1984 sayi: 18547)

(**) Bakiniz 27 Eylül 1984 tarih ve 3046 sayili Kanun (RG, 9 Ekim 1984, Sayi: 18540) Bu kanun ile bakanliklarin kurulus ve görevleri hakkindaki 174 ve 202 sayili Kanun Hükmünde Kararnameler degistirilerek kabul edilmistir.

F. Seçimlerde geçici Bakanlar Kurulu

MADDE 114 - Türkiye Büyük Millet Meclisi genel seçimlerden önce, Adalet, Içisleri ve Ulastirma Bakanlari çekilir. Seçimin baslangiç tarihinden üç gün önce; seçim dönemi bitmeden seçimin yenilenmesine karar verilmesi halinde ise, bu karardan baslayarak bes gün içinde, bu bakanliklara Türkiye Büyük Millet Meclisi içinden veya disaridan bagimsizlar Basbakanca atanir.

116inci madde geregince seçimlerin yenilenmesine karar verildiginde Bakanlar Kurulu çekilir ve Cumhurbaskani geçici Bakanlar Kurulunu kurmak üzere bir Basbakan atanir.

Geçici Bakanlar Kuruluna, Adalet, Içisleri ve Ulastirma Bakanlari Türkiye Büyük Millet Meclisindeki veya Meclis disindaki bagimsizlardan olmak üzere, siyasi parti gruplarindan, oranlarina göre üye alinir.

Siyasi parti gruplarindan alinacak üye sayisini Türkiye Büyük Millet Meclis Baskani tespit ederek Basbakana bildirir. Teklif edilen bakanligi kabul etmeyen veya sonradan çekilen partililer yerine, Türkiye Büyük Millet Meclisi içinden veya disaridan bagimsizlar atanir.

Geçici Bakanlar Kurulu, yenilenme kararinin Resmi Gazete'de ilanindan itibaren bes gün içinde kurulur.

Geçici Bakanlar Kurulu için güvenoyuna basvurulamaz.

Geçici Bakanlar Kurulu seçim süresince ve yeni Meclis toplanincaya kadar vazife görür.

G. Tüzükler

MADDE 115 - Bakanlar Kurulu, kanunun uygulanmasini göstermek veya emrettigi isleri belirtmek üzere, kanunlara aykiri olmamak ve Danistayin incelenmesinden geçirilmek sartiyla tüzükler çikarabilir.

Tüzükler, Cumhurbaskaninca imzalanir ve kanunlar gibi yayimlanir.

H. Türkiye Büyük Millet Meclisi seçimlerinin Cumhurbaskaninca yenilenmesi

MADDE 116 - Bakanlar Kurulunun, 110 uncu maddede belirtilen güvenoyunun alamamasi ve 99 uncu veya 111 inci maddeler uyarinca güvensizlik oyuyla düsürülmesi hallerinde; kirkbes gün içinde yeni Bakanlar Kurulu kurulamadigi veya kuruldugu halde güvenoyu alamadigi takdirde Cumhurbaskani, Türkiye Büyük Millet Meclisi Baskanina danisarak, seçimlerin yenilenmesine karar verebilir.

Basbakanin güvensizlik oyu ile düsürülmeden istifa etmesi üzerine kirkbes gün içinde veya yeni seçilen Türkiye Büyük Millet Meclisinde Baskanlik Divani seçiminden sonra yeni kirkbes gün içinde Bakanlar Kurulunun kurulamamasi hallerinde de Cumhurbaskani Türkiye Büyük Millet Meclisi Baskanina danisarak seçimlerin yenilenmesine karar verebilir.

Yenilenme karari Resmi Gazetede yayimlanir ve seçime gidilir.

I. Milli Savunma

1. Baskomutanlik ve Genelkurmay Baskanligi

MADDE 117 - Baskomutanlik, Türkiye Büyük Millet Meclisinin Manevi varligindan ayrilamaz ve Cumhurbaskani tarafindan temsil olunur.

Milli Güvenligin saglanmasindan ve Silahli Kuvvetlerin yurt savunmasina hazirlanmasindan Türkiye Büyük Millet Meclisine Karsi, Bakanlar Kurulu sorumludur.

Genelkurmay Baskani: Silahli Kuvvetlerin komutani olup, savasta Baskomutanlik görevlerini Cumhurbaskanligi namina yerine getirir.

Genelkurmay Baskani, Bakanlar Kurulunun teklifi üzerine, Cumhurbaskaninca atanir; görev ve yetkileri kanunla düzenlenir. Genelkurmay Baskani, bu görev ve yetkilerinden dolayi Basbakana karsi sorumludur.

Milli Savunma Bakanliginin, Genelkurmay Baskanligi ve Kuvvet Komutanliklari ile görev iliskileri ve yetki alani kanunla düzenlenir.

2. Milli Güvenlik Kurulu

MADDE 118 - Milli Güvenlik Kurulu Cumhurbaskaninin Baskanliginda, Basbakan, Genelkurmay Baskani, Milli Savunma, Içisleri, Disisleri Bakanlari, Kara, Deniz ve Hava Kuvvetleri Komutanlari ve Jandarma Genel Komutanindan kurulur.

Gündemin özelligine göre kurul toplantilarina ilgili bakan ve kisiler çagirilip görüsleri alinabilir.

Milli Güvenlik Kurulu; Devletin Milli Güvenlik siyasetinin tayini, tesbiti ve uygulanmasi ile ilgili kararlarin alinmasi ve gerekli koordinasyonun saglanmasi konusundaki görüsleri Bakanlar Kuruluna bildirir. Kurulun, Devletin varligi ve bagimsizligi, ülkenin bütünlügü ve bölünmezligi, toplumun huzur ve güvenliginin korunmasi hususunda alinmasini zorunlu gördügü tedbirlere ait kararlar Bakanlar Kurulunca öncelikle dikkate alinir.

Milli Güvenlik Kurulunun gündemi; Basbakan ve Genelkurmay Baskaninin önerileri dikkate alinarak Cumhurbaskaninca düzenlenir.

Cumhurbaskani katilamadigi zamanlar Milli Güvenlik Kurulu Baskaninin Baskanliginda toplanir.

Milli Güvenlik Kurulu Genel Sekreterliginin teskilati ve görevleri kanunla düzenlenir. (*)

--------

(*) 2945 sayili Milli Güvenlik Kurulu ve Milli Güvenlik Sekreterligi Kanunu (RG, 11 Kasim 1983 sayi:18218)

III. Olaganüstü yönetim halleri

A. Olaganüstü haller

1. Tabii afet ve agir ekonomik bunalim sebebiyle olaganüstü hal ilani

MADDE 119 - Tabii afet, tehlikeli salgin hastaliklar veya agir ekonomik bunalim hallerinde, Cumhurbaskani baskanliginda toplanan Bakanlar Kurulu, yurdun bir veya birden fazla bölgesinde veya bütününde süresi alti ayi geçmemek üzere olaganüstü hal ilan edebilir.

VI. Olaganüstü yönetim usulleri

a) Olaganüstü haller

2. Siddet olaylarini yayginlasmasi ve kamu düzeninin ciddi sekilde bozulmasi sebebiyle olaganüstü hal ilani

MADDE 120 - Anayasa ile kurulan hür demokrasi düzenini veya temel hak ve hürriyetleri ortadan kaldirmaya yönelik yaygin siddet hareketlerine ait ciddi belirtilerin ortaya çikmasi veya siddet olaylari sebebiyle kamu düzeninin ciddi sekilde bozulmasi hallerinde, Cumhurbaskani baskanliginda toplanan Bakanlar Kurulu, Milli Güvenlik Kurulunun da görüsünü aldiktan sonra yurdun bir veya birden fazla bölgesinde veya bütününde, süresi alti ayi geçmemek üzere olaganüstü hal ilan edebilir.

3. Olaganüstü hallerle ilgili düzenleme

MADDE 121 - Anayasanin 119 ve 120 nci maddeleri uyarinca olaganüstü hal ilanina karar verilmesi durumunda, bu karar Resmi Gazetede yayimlanir ve hemen Türkiye Büyük Millet Meclisinin onayina sunulur. Türkiye Büyük Millet Meclisi tatilde ise derhal toplantiya çagrilir. Meclis, olaganüstü hal süresini degistirebilir, Bakanlar Kurulunun istemi üzerine, her defasinda dört ayi geçmemek üzere, süreyi uzatabilir veya olaganüstü hali kaldirabilir.

119 uncu madde uyarinca ilan edilen olaganüstü hallerde vatandaslar için getirilecek para, mal ve çalisma yükümlülükleri ile olaganüstü hallerin her türlü için ayri ayri geçerli olmak üzere, Anayasanin 15 inci maddesindeki ilkeler dogrultusunda temel hak ve hürriyetlerin nasil sinirlanacagi veya nasil durdurulacagi, halin gerektirdigi tedbirlerin nasil ve ne surette alinacagi, kamu hizmeti görevlilerine ne gibi yetkiler verilecegi, görevlilerin durumlarinda ne gibi degisiklik yapilacagi ve olaganüstü yönetim usulleri, Olaganüstü Hal Kanununda düzenlenir (*).

Olaganüstü hal süresince, Cumhurbaskaninin baskanliginda toplanan Bakanlar Kurulu, olaganüstü halin gerekli kildigi konularda, kanun hükmünde kararnameler çikarabilir. Bu kararnameler, resmi gazetede yayimlanir ve ayni gün Türkiye Büyük Millet Meclisinin onayina sunulur; bunlarin Meclisce onaylanmasina iliskin süre ve usul içtüzükte belirlenir.

-------

(*) 2935 sayili olaganüstü hal kanunu (RG, 27 Ekim 1983 sayi:18204) degisiklik için bakiniz 3076 sayili kanun (RG, 21 Kasim 1984 sayi:18582) olaganüstü hal bölge valiliginin görev ve yetkilerini düzenleyen 285 sayili kanun hükmünde kararname (RG, 14 Temmuz 1987)

B. Sikiyönetim, seferberlik ve savas ilani

MADDE 122 - Anayasanin tanidigi hür demokrasi düzenini veya temel hak ve hürriyetleri ortadan kaldirmaya yönelen ve olaganüstü hal

ilanini gerektiren hallerde daha vahim siddet hareketlerinin yayginlasmasi veya savas hali, savasi gerektirecek bir durumun basgöstermesi, ayaklanma olmasi veya vatan veya Cumhuriyete karsi kuvvetli ve eylemli bir kalkismanin veya ülkenin ve milletin bölünmezligini içten veya distan tehlikeye düsüren siddet hareketlerinin yayginlasmasi sebepleriyle, Cumhurbaskani baskanliginda toplanan Bakanlar Kurulu, Milli Güvenlik Kurulununda görüsünü aldiktan sonra, süresi alti ayi asmamak üzere yurdun bir veya birden fazla bölgesinde veya bütününde siki yönetim ilân edebilir. Bu karar, derhal Resmi Gazetede yayimlanir ve ayni gün Türkiye Büyük Millet Meclisinin onayina sunulur. Türkiye Büyük Millet Meclisi toplanti halinde degilse hemen toplantiya çagirilir. Türkiye Büyük Millet Meclisi gerekli gördügü takdirde sikiyönetim süresini kisaltabilir, uzatabilir veya sikiyönetimi kaldirabilir.

Sikiyönetim süresinde, Cumhurbaskaninin baskanliginda toplanan Bakanlar Kurulu sikiyönetim halinin gerekli kildigi konularda kanun hükmünde kararname çikarabilir.

Bu kararnameler Resmi Gazetede yayimlanir ve ayni gün Türkiye Büyük Millet Meclisinin onayina sunulur. Bunlarin Meclisce onaylanmasina iliskin süre ve usul içtüzükte belirlenir.

Sikiyönetimin her defasinda dört ayi asmamak üzere uzatilmasi, Türkiye Büyük Millet Meclisinin kararina baglidir. Savas hallerinde bu dört aylik süre aranmaz.

Sikiyönetim, seferberlik ve savas hallerinde hangi hükümlerin uygulanacagi ve islemlerin nasil yürütülecegi, idare ile olan iliskileri, hürriyetlerin nasil kisitlanacagi veya durdurulacagi ve savas veya savasi gerektirecek bir durumun basgöstermesi halinde vatandaslar için getirilecek yükümlülükler kanunla düzenlenir.(*)

Siki yönetim komutanlari Genelkurmay Baskanligina bagli olarak görev yaparlar.

-----------

(*) 13 Mayis 1971 tarih ve 1402 sayili Sikiyönetim Kanunu. Bu yasa bes ay içinde (Eylül 1980-Ocak 1981) arasinda 6 kez degistirilmistir: 2301 sayili Kanun (RG, 21 Eylül 1980, Sayi: 17112); 2310 siyili Kanun (RG, 8 Kasim 1980 Sayi: 17154); 2342 sayili Kanun (RG, 15 Kasim 1980, Sayi: 17161); 2354 sayili Kanun (RG, 11 Aralik 1980, Sayi: 17187); 2371 sayili Kanun (RG, 13 Ocak 1981, Sayi: 17219); 2941 siyili Seferberlik ve Savas Hali Kanunu (RG, 8 Kasim 1983, Sayi: 18215).

IV. Idare

A. Idarenin esaslari

1. Idarenin bütünlügü ve kamu tüzelkisiligi

MADDE 123 - Idare, kurulus ve görevleriyle bir bütündür ve kanunla düzenlenir.

Idarenin kurulus ve görevleri merkezden yönetim ve yerinden yönetim esaslarina dayanir.

Kamu tüzelkisiligi, ancak kanunla veya kanunun açikça verdigi yetkiye dayanilarak kurulur.

2. Yönetmelikler

MADDE 124 - Basbakanlik, bakanliklar ve kamu tüzelkisileri, kendi görev alanlarini ilgilendiren kanunlarin ve tüzüklerin uygulanmasini saglamak üzere ve bunlara aykiri olmamak sartiyla, yönetmelikler çikarabilirler.

Hangi yönetmeliklerin Resmi Gazetede yayimlanacagi kanunla belirtilir. (*)

B. Yargi yolu

MADDE 125 - Idarenin her türlü eylem ve islemlerine karsi yargi yolu açiktir. (**)

-------

(*) 3011 sayili Resmi Gazetede Yayimlanacak Olan Yönetmelikler Hakkinda Kanun (RG, 1 Haziran 1984, Sayi: 18418).

(**) 2577 sayili Idarî Yargilama Usulü Kanunu (RG, 20 Ocak 1982, sayi: 17580).

Cumhurbaskaninin tek basina yapacagi islemler ile Yüksek Askeri Sûranin kararlari yargi denetimi disindadir.

Idari islemlere karsi açilacak dâvalarda süre, yazili bildirim harihinden baslar.

Yargi yetkisi, idari eylem ve islemlerin hukuka uygunlugunun denetimi ile sinirlidir. Yürütme görevinin kanunlarda gösterilen sekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesini kisitlayacak, idari eylem ve islem niteliginde veya takdir yetkisini kaldiracak biçimde yargi karari verilemez.

Idari islemin uygulanmasi halinde telafisi güç veya imkansiz zararlarin dogmasina ve idari islemin açikça hakuka aykiri olmasi sartlarinin birlikte gerçeklesmesi durumunda gerekçe gösterilerek yürütmenin durdurulmasina karar verilebilir.

Kanun, olaganüstü hallerde, sikiyönetim, seferberlik ve savas halinde ayrica milli güvenlik, kamu düzeni, genel saglik nedenleri ile yürütmenin durdurulmasi karari verilmesini sinirlayabilir.

Idari kendi eylem ve islemlerinden dogan zarari ödemekle yükümlüdür.

C. Idarenin kurulusu

1. Merkezi idare

MADDE 126 - Türkiye, merkezi idare kurulusu bakimindan, cografya durumuna, ekonomik sartlara ve kamu hizmetlerinin gereklerine göre, illere (*); iller de diger kademeli bölümlere ayrilir.

---------

(*) 13 Mart 1913 tarihli Idarei Umumiyei Vilâyat Kanunu Muvakkatinin Adinin ve Bazi Maddelerinin Degistirilmesine Dair 3360 sayili Kanun (RG, 26 Mayis 1987, sayi:19471)

Illerin idaresi yetki genisligi esasina dayanir.

Kamu hizmetlerinin görülmesinde verim ve uyum saglamak amaciyla, birden çok ili içine alan merkezi idare teskilati kurulabilir. Bu teskilatin görev ve yetkileri kanunla düzenlenir.

II. Idarenin kurulusu

2. Mahalli idareler

MADDE 127 - Mahalli idareler; il, belediye veya köy halkinin mahalli müsterek ihtiyaçlarini karsilamak üzere kurulus esaslari kanunla belirtilen ve karar organlari, gene kanunda gösterilen, seçmenler tarafindan seçilerek olusturulan kamu tüzelkisileridir.

Mahalli idarelerin kurulus ve görevleri ile yetkileri, yerinden yönetim ilkesine uygun olarak kanunla düzenlenir.

Mahalli idarelerin seçimleri, Anayasanin 67 nci maddesindeki esaslara göre bes yilda bir yapilir. Ancak, milletvekili genel veya ara seçiminden önceki veya sonraki bir yil içinde yapilmasi gereken mahalli idareler organlarina veya bu organlarin üyelerine iliskin genel veya ara seçimler, milletvekili genel veya ara seçimleriyle birlikte yapilir. Kanun, büyük yerlesim merkezleri için özel yönetim biçimleri getirebilir.

Mahalli idarelerin seçilmis organlarinin, organlik sifatini kazanmalarina iliskin itirazlarin çözümü ve kaybetmeleri konusundaki denetim yargi yolu ile olur. Ancak, görevleri ile ilgili bir suç sebebi ile hakkinda sorusturma veya kovusturma açilan mahalli idare organlari veya bu organlarin üyelerini, Içisleri Bakani, geçici bir tedbir olarak, kesin hükme kadar uzaklastirabilir.

Merkezi idare, mahalli idareler üzerinde, mahalli hizmetlerin idarenin bütünlügü ilkesine uygun sekilde yürütülmesi, kamu görevlerinde birligin saglanmasi, toplum yararinin korunmasi ve mahalli ihtiyaçlarin

geregi gibi karsilanmasi amaciyla, kanunda belirtilen esas ve usuller dairesinde idari vesayet yetkisine sahiptir.

---------

(*) 2972 sayili Mahalli Idareler ile Mahalle Muhtarliklari ve Ihtiyar Heyetinin Seçimi Hakkinda Kanun (RG, 18 Ocak 1984, Sayi: 18284). 442 sayili Köy Kanununa 7 Ek Madde Eklenmesi Hakkinda 3367 sayili Kanun (RG, 26 Mayis 1987, Sayi:19471)

Mahalli idarelerin belirli bir kamu hizmetinin görülmesi amaci ile, kendi aralarinda Bakanlar Kurulunun izni ile birlik kurmalari, görevleri, yetkileri, maliye ve kolluk isleri ve merkezi idare ile karsilikli bag ve ilgileri kanunla düzenlenir. Bu idarelere, görevleri ile orantili gelir kaynaklari saglanir.

D. Kamu hizmeti görevlileriyle ilgili hükümler

1. Genel ilkeler

MADDE 128 - Devletin, kamu iktisadi tesebbüsleri ve diger kamu tüzelkisilerinin genel idare esaslarina göre yürütmekl e yükümlü olduklari kamu hizmetlerinin gerektirdigi asli ve süreli görevler, memurlar ve diger kamu görevlileri eliyle görülür.

Memurlarin ve diger kamu görevlilerin nitelikleri, atanmalari, görev ve yetkileri, haklari ve yükümlülükleri, aylik ve ödenekleri ve diger özlük isleri kanunla düzenlenir.

üst kademe yöneticilerinin yetistirilme usul ve esaslari, kanunla özel olarak düzenlenir.

III. Memurlarla ilgili hükümler

2. Görev ve sorumluluklari, disiplin kovusturulmasinda güvence

MADDE 129 - Memurlar ve diger kamu görevlileri Anayasa ve kanunlara sadik kalarak faaliyette bulunmakla yükümlüdürler .

Memurlar ve diger kamu görevlileri ile kamu kurumu niteligindeki meslek kuruluslari ve bunlarin üst kuruluslari mensuplarina savunma hakki taninmadikça disiplin cezasi verilmez.

Uyarma ve kinama cezalariyla ilgili olanlar hariç, disiplin kararlari yargi denetimi disinda birakilamaz.

Silahli Kuvvetler mensuplari ile hâkimler ve savcilar hakkindaki hükümler saklidir.

Memurlar ve diger kamu görevlilerinin yetkilerini kullanirken isledikleri kusurlardan dogan tazminat davalari, kendilerine rücu edilmek kaydiyla ve kanunun gösterdigi sekil ve sartlara uygun olarak, ancak idare aleyhine açilabilir.

Memurlar ve diger kamu görevlileri hakkinda isledikleri iddia edilen suçlardan ötürü ceza kovusturmasi açilmasi, kanunla belirlenen istisnalar disinda, kanunun gösterdigi idari merciin iznine baglidir.

E. Yüksekögretim kurumlari ve üst kuruluslari

1. Yüksekögretim kurumlari

MADDE 130 - Çagdas egitim-ögretim esaslarina dayanan bir düzen içinde milletin ve ülkenin ihtiyaçlarina uygun insan gücü yetistirmek amaci ile; ortaögretime dayali çesitli düzeylerde egitim-ögretim, bilimsel arastirma, yayin ve danismanlik yapmak, ülkeye ve insanliga hizmet etmek üzere çesitli birimlerden olusan kamu tüzelkisiligine ve bilimsel özerklige salip üniversiteler Devlet tarafindan kanunla kurulur.

Kanunda gösterilen usul ve esaslara göre, kazanç amacina yönelik olmamak sarti ile vakiflar tarafindan, Devletin gözetim ve denetimine tabi yüksekögretim kurumlari kurulabilir.

Kanun, üniversitelerin ülke sathina dengeli bir biçimde yayilmasini gözetir.

üniversiteler ile ögretim üyeleri ve yardimcilari serbestce her türlü bilimsel arastirma ve yayinda bulunabilirler. Ancak, bu yetki, Devletin varligi ve bagimsizligi ve milletin ve ülkenin bütünlügü ve bölünmezligi aleyhinde faaliyette bulunma serbestligi vermez.

üniversiteler ve bunlara bagli birimler, Devletin gözetimi ve denetimi altinda olup, güvenlik hizmetleri Devletçe saglanir.

Kanunun belirledigi usul ve esaslara göre; rektörler Cumhurbaskaninca, dekanlar ise Yüksekögretim Kurulunca seçilir ve atanir.

üniversite yönetim ve denetim organlari ile ögretim elemanlari; Yüksekögretim Kurulunun veya üniversitelerin yetkili organlarinin disinda kalan makamlarca her ne suretle olursa olsun görevlerinden uzaklastirilamazlar.

üniversitelerin hazirladigi bütçeler; Yüksekögretim Kurulunca tetkik ve onaylandiktan sonra Milli Egitim Bakanligina sunulur ve genel ve katma bütçelerin bagli oldugu esaslara uygun olarak isleme tabi tutularak yürürlüge konulur ve denetlenir.

Yüksekögretim kurumlarinin kurulus ve organlari ile isleyisleri ve bunlarin seçimleri, görev, yetki ve sorumluluklari üniversiteler üzerinde Devletin gözetim ve denetim hakkini kullanma usulleri, ögretim elemanlarinin görevleri, ünvanlari, atama, yükselme ve emeklilikleri, ögretim elemani yetistirme, üniversitelerin ve ögretim elemanlarinin kamu kuruluslari ve diger kurumlari ile iliskileri, ögretim düzeyleri ve süreleri, yüksekögretime giris, devam ve alinacak harçlar, Devletin yapacagi yardimlar ile ilgili ilkeler, disiplin ve ceza isleri, mali isler, özlük haklari, ögretim elemanlarinin uyacaklari kosullar, üniversiteleraras i ihtiyaçlara göre ögretim elemanlarinin görevlendirilmesi, ögrenimin ve ögretimin hürriyet ve teminat içinde çagdas bilim ve teknoloji gereklerine göre yürütülme si, Yüksekögretim Kuruluna ve üniversitelere Devletin sagladigi mali kaynaklarin kullanilmasi kanunla düzenlenir (*).

--------

(*) 2547 sayili Yüksek Ögretim Kanunu (RG, 6 Kasim 1981, Sayi: 17506); 2914 sayili Yüksek Ögretim Personel Kanunu (RG, 13 Ekim 1983, Sayi: 18190).

Vakiflar tarafindan kurulan yüksekögretim kurumlari, mali ve idari konulari disindaki akademik çalismalari, ögretim elemanlarinin saglanmasi ve güvenlik yönlerinden, Devlet eliyle kurulan yüksekögretim kurumlari için Anayasada belirtilen hükümlere tabidir.

IV. Özerk üniversite, tarafsiz radyo-televizyon, haber ajanslari

2. Yüksekögretim üst kuruluslari

MADDE 131 - Yüksekögretim kurumlarinin ögretimini planlamak, düzenlemek, yönetmek, denetlemek, yüksekögretim kurumlarindaki egitim-ögretim ve bilimsel arastirma faaliyetlerini yönlendirmek bu

kurumlarin kanunda belirtilen amaç ve ilkeler dogrultusunda kurulmasini, gelistirilmesini ve üniversitelere tahsis edilen kaynaklarin etkili bir biçimde kullanilmasini saglamak ve ögretim elemanlarinin yetistirilmesi için planlama maksadi ile Yüksekögretim Kurulu kurulur.

Yüksekögretim Kurulu, üniversiteler, Bakanlar Kurulu ve Genelkurmay Baskanliginca seçilen ve sayilari, nitelikleri ve seçilme usulleri kanunla belirlenen adaylar arasindan rektörlük ve ögretim üyeliginde basarili hizmet yapmis profesörlere öncelik vermek sureti ile Cumhurbaskaninca atanan üyeler ve Cumhurbaskaninca dogrudan dogruya seçilen üyelerden kurulur.

Kurulun teskilâti, görev, yetki, sorumlulugu ve çalisma esaslari kanunla düzenlenir.

3. Yüksekögretim kurumlarindan özel hükümlere tâbi olanlar

MADDE 132 - Türk Silahli Kuvvetleri ve emniyet teskilâtina bagli yüksekögretim kurumlari özel kanunlarinin hükümlerine tâbidir.

F. Radyo ve televizyon kuruluslari ve kamuyla iliskili haber ajanslari (*)

----------

(*) 2954 sayili Türkiye Radyo ve Televizyon Kanunu (RG, 14 Kasim 1983, Sayi: 18221, Mükerrer).

MADDE 113 -(8.7.1993-3913) Radyo ve televizyon istasyonlari kurmak ve isletmek kanunla düzenlenecek sartlar çerçevesinde serbesttir.

Devletçe kamu tüzelkisiligi olarak kurulan tek radyo ve televizyon kurumu ile kamu tüzelkisilerinden yardim gören haber ajanslarinin özerkligi ve yayinlarinin tarafsizligi esastir.

G. Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu

MADDE 134 - Atatürkçü düsünceyi, Atatürk ilke ve inkilâplarini, Türk kültürünü, Türk tarihini ve Türk dilini bilimsel yoldan arastirmak, tanitmak ve yaymak ve yayinlar yapmak amaciyla; Atatürk'ün manevi himayelerinde, Cumhurbaskaninin gözetim ve desteginde, Basbakanliga bagli; Atatürk Arastirma Merkezi, Türk Dil Kurumu, Türk Tarih Kurumu ve Atatürk Kültür Merkezinde olusan, kamu tüzelkisiligine sahip "Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu" kurulur.

Türk Dil Kurumu ile Türk Tarih Kurumu için Atatürk'ü n vasiyetnamesinde belirtilen mali menfaatler sakli olup kendilerine tahsis edilir.

Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumunun; kurulusu organlari, çalisma usulleri ve özlük isleri ile kurulusuna dahil kurumlar üzerindeki yetkileri kanunla düzenlenir (*).

----------

(*) 2876 sayili Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu Kanunu (RG, 17 Agustos 1983, Sayi: 18138) Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu Tüzügü (RG, 16 Kasim 1986, 19283)

H. Kamu kurumu niteligindeki meslek kuruluslari

MADDE 135 - Kamu kurumu niteligindeki meslek kuruluslari ve üst kuruluslari; belli bir meslege mensup olanlarin müsterek ihtiyaçlarini karsilamak, mesleki faaliyetlerini kolaylastirmak, meslegin genel menfaatlere uygun olarak gelismesini saglamak, meslek mensuplarinin birbirleri ile ve halk ile olan iliskilerinde dürüstlügü ve güveni hakim kilmak üzere meslek disiplini ve ahlâkini korumak maksadi ile kanunla kurulan ve organlari kendi üyeleri tarafindan kanunda gösterilen usullere göre yargi gözetimi altinda, gizli oyla seçilen kamu tüzelkisilikleridir.

Kamu Kurum ve kuruluslari ile kamu iktisadi tesebbüslerinde asli ve sürekli görevlerde çalisanlarin meslek kuruluslarina girme mecburiyeti aranmaz.

Bu meslek kuruluslari, kurulus amaçlari disinda faaliyette bulunamazlar.

Bu meslek kuruluslari ve üst kuruluslari organlarinin seçimlerinde siyasi partiler aday gösteremezler.

Bu meslek kuruluslari üzerinde Devletin idari ve mali denetimine iliskin kurallar kanunla düzenlenir.

Amaçlari disinda faaliyet gösteren meslek kuruluslarinin sorumlu organlarinin görevine, kanunun belirledigi merciin veya cumhuriyet savcisinin istemi üzerine mahkeme karariyla son verilir ve yerlerine yenileri seçtirilir.

Ancak, milli güvenligin, kamu düzeninin, suç islenmesi veya suçun devamini önlemenin yahut yakalamanin gerektirdigi hallerde gecikmede sakinca varsa, kanunla bir merci, meslek kuruluslarini veya üst kuruluslarini faaliyetten men ile yetkilendirilebilir. Bu merciin karari, yirmi dört saat içerisinde görevli hakimin onayina sunulur. Hakim, kararini kirk sekiz saat içinde açiklar; aksi halde, bu idari karar kendiliginden yürülükten kalkar.

I. Dinayet Isleri Baskanligi

MADDE 136 - Genel idare içinde yer alan Dinayet Isleri Baskanligi, lâiklik ilkesi dogrultusunda, bütün siyasi görüs ve düsüncelerin disinda kalarak ve milletçe dayanisma ve bütünlesmeyi amaç edinerek, özel kanunda gösterilen görevleri yerine getirir (*).

(*) Bkz. 633 sayili Kanun.

J. Kanunsuz Emir

MADDE 137 - Kamu hizmetlerinde herhangi bir sifat ve suretle çalismakta olan kimse, üstünden aldigi emri, yönetmelik, tüzük, kanun veya Anayasa hükümlerine aykiri görürse, yerine getirmez ve bu aykiriligi o emri verene bildirir. Ancak, üstü emrinde israr eder ve bu emrini yazi ile yenilerse, emir yerine getirilir; bu halde, emri yerine getiren sorumlu olmaz.

Konusu suç teskil eden emir, hiçbir suretle yerine getirilmez; yerine getiren kimse sorumluluktan kurtulamaz.

Askeri hizmetlerin görülmesi ve acele hallerde kamu düzeni ve kamu güvenliginin korunmasi için kanunla gösterilen istisnalar saklidir.

üÇüNCü BÖLüM

YARGI

I. Genel hükümler

A. Mahkemelerin bagimsizligi

MADDE 138 - Hâkimler, görevlerinde bagimsizdirlar; Anayasaya, kanuna ve hukuka uygun olarak vicdani kanaatlerine göre hüküm verirler.

Hiçbir organ, makam, merci ve kisi, yargi yetkisinin kullanilmasinda mahkemelere ve hâkimlere emir ve talimat veremez; genelge gönderemez; tavsiye ve telkinde bulunamaz.

Görülmekte olan bir dâva hakkinda Yasama Meclisinde yargi yetkisinin kullanilmasi ile ilgili soru sorulamaz, görüsme yapilamaz veya herhangi bir beyanda bulunulamaz.

Yasama ve yürütme organlari ile idare, mahkeme kararlarina uymak zorundadir; bu organlar ve idare, mahkeme kararlarini hiçbir suretle degistiremez ve bunlarin yerine getirilmesini geciktiremez.

B. Hâkimlik ve Savcilik teminati

MADDE 139 - Hakimler ve savcilar azlolunamazlar, kendileri istemedikçe Anayasada gösterilen yastan önce emekliye ayrilamaz; bir

mahkemenin veya kadronun kaldirilmasi sebebiylede olsa, aylik, ödenek ve diger özlük haklarindan yoksun kilinamaz.

Meslekten çikarilmayi gerektiren bir suçtan dolayi hüküm giymis olanlar, görevini saglik bakimindan yerine getiremeyecegi kesin olarak anlasilanlar veya meslekte kalmalarinin uygun olmadigina karar verilenler hakkinda kanundaki istisnalar saklidir.

C. Hakimlik ve savcilik meslegi

MADDE 140 - Hakimler ve savcilar adli ve idari yargi hakim ve savcilari olarak görev yaparlar. Bu görevler meslekten hakim ve savcilar eliyle yürütülür.

Hakimler, mahkemelerin bagimsizligi ve hakimlik teminati esaslarina göre görev ifa ederler.

Hakim ve savcilarin nitelikleri, atanmalari, haklari ve ödevleri, aylik ve ödenekleri, meslekte ilerlemeleri, görevlerinin ve görev yerlerinin geçici veya sürekli olarak degistirilmesi, haklarinda disiplin kovusturmasi ve disiplin cezasi verilmesi, görevleriyle ilgili veya görevleri sirasinda isledikleri suçlardan dolayi sorusturma yapilmasi ve yargilanmalarina karar verilmesi, meslekten çikarmayi gerektiren suçluluk veya yetersizlik halleri ve meslek içi egitimleri ile diger özlük isleri mahkemelerin bagimsizligi ve hakimlik teminati esaslarina göre kanunla düzenlenir.

Hakimler ve savcilar altmisbes yasini bitirinceye kadar hizmet görürler; askeri hakimlerin yas haddi, yükselme ve emeklilikleri kanunda gösterilir.

Hakimler ve savcilar, kanunda belirtilenlerden baska, resmi ve özel hiç bir görev alamazlar.

Hakimler ve savcilar idari görevleri yönünden Adalet Bakanligina baglidirlar.

Hakim ve savci olup da adalet hizmetindeki idari görevlerde çalisanlar, hakimler ve savcilar hakkindaki hükümlere tabidirler. Bunlar, hakimler ve savcilara ait esaslar dairesinde siniflandirilir ve derecelendirilir, hakimlere ve savcilara taninan her türlü haklardan yararlanirlar.

D. Durusmalarin açik ve kararlarin gerekçeli olmasi

MADDE 141 - Mahkemelerde durusmalar herkese açiktir. Durusmalarin bir kisminin veya tamaminin kapali yapilmasina ancak genel ahlakin veya kamu güvenliginin kesin olarak gerekli kildigi hallerde karar verilebilir.

Küçüklerin yargilanmasi hakkinda kanunla özel hükümler konulur.

Bütün mahkemelerin her türlü kararlari gerekçeli olarak yazilir.

Davalarin en az giderle ve mümkün olan süratle sonuçlandirilmasi, yarginin görevidir.

E. Mahkemelerin kurulusu

MADDE 142 - Mahkemelerin kurulusu, görev ve yetkileri, isleyisi, yargilama usulleri kanunla düzenlenir.

F. Devlet Güvenlik Mahkemeleri (*)

MADDE 143 - Devletin ülkesi ve milletiyle bölünmez bütünlügü, hür demokratik düzen ve nitelikleri Anayasada belirtilen Cumhuriyet aleyhine islenen ve dogrudan dogruya devletin iç ve dis güvenligini ilgilendiren suçlara bakmakla görevli Devlet Güvenlik Mahkemeleri Kurulur.

Devlet Güvenlik Mahkemesinde bir baskan, iki asil ve iki yedek üye ile savci ve yeteri kadar savci yardimcisi bulunur.

Baskan, bir asil ve bir yedek üye ile savci, birinci sinifa ayrilmis hakim ve Cumhuriyet savcilari arasindan; bir asil ve bir yedek üye, birinci sinif askeri hakimler arasindan; savci yardimcilari ise Cumhuriyet savcilari ve askeri hakimler arasindan özel kanunlarinda gösterilen usule göre atanir.

----------

(*) 2845 sayili Devlet Güvenlik Mahkemelerinin kurulus ve yargilama usulleri hakkinda kanun (RG, 18 Haziran 1983 sayi: 18018)

Devlet Güvenlik Mahkemesi Baskani, üye ve yedek üyeleriyle savci ve savci yardimcilari dört yil için atanirlar, süresi bitenler yeniden atanabilirler.

Devlet Güvenlik Mahkemeleri kararlarinin temyiz mercii Yargitaydir.

Devlet Güvenlik Mahkemelerinin isleyisi, görev ve yetkileri ve yargilama usulleri ile ilgili diger hükümler, kanunda gösterilir.

Devlet Güvenlik Mahkemesinin yargi çevresine giren bölgelerde sikiyönetim ilan edilmesi halinde, bu bölgelerle sinirli olmak üzere kanunla belirlenen esaslara göre Devlet Güvenlik Mahkemesi Sikiyönetim Askeri Mahkemesine dönüstürülebilir.

G. Hakim ve savcilarin denetimi

MADDE 144 - Hakim ve savcilarin görevlerini; kanun, tüzük, yönetmeliklere ve genelgelere (hakimler için idari nitelikteki genelgelere) uygun olarak yapip yapmadiklarini denetleme; görevlerinden dolayi veya görevleri sirasinda suç isleyip islemediklerini, hal ve eylemlerinin sifat ve görevleri icaplarina uyup uymadigini arastirma ve gerektiginde haklarinda inceleme ve sorusturma, Adalet Bakanliginin izniyle Adalet Müfettisleri tarafindan yapilir. Adalet Bakani sorusturma ve inceleme islemlerini, hakkinda sorusturma ve inceleme yapilacak olandan daha kidemli hakim veya savci eliylede yaptirabilir.

H. Askeri yargi

MADDE 145 - Askeri yargi, askeri mahkemeler ve disiplin mahkemeleri tarafindan yürütülür. Bu mahkemeler, asker kisilerin; askeri olan suçlari ile bunlarin asker kisiler aleyhine veya askeri mahallerde yahut askerlik hizmet ve görevleri ile ilgili olarak isledikleri suçlara ait davalara bakmakla görevlidirler.

Askeri mahkemeler, asker olmayan kisilerin özel kanunda belirtilen askeri suçlari ile kanunda gösterilen görevlerini ifa ettikleri sirada veya kanunda gösterilen askeri mahallerde askerlere karsi isledikleri suçlarada bakmakla görevlidirler.

Askeri mahkemelerin savas veya sikiyönetim hallerinde hangi suçlar ve hangi kisiler bakimindan yetkili olduklari; kuruluslari ve gerektiginde bu mahkemelerde adli yargi hakim ve savcilarinin görevlendirilmeleri kanunla düzenlenir.

Askeri yargi organlarinin kurulusu, isleyisi, askeri hakimlerin özlük isleri, askeri savcilik görevlerini yapan askeri hakimlerin mahkemesinde görevli bulunduklari komutanlik ile iliskileri, mahkemelerin bagimsizligi, hakimlik teminati, askerlik hizmetinin gereklerine göre kanunla düzenlenir. Kanun, ayrica askeri hakimlerin yargi hizmeti disindaki askeri hizmetler yönünden askeri hizmetlerin gereklerine göre teskilatinda görevli bulunduklari komutanlik ile olan iliskilerinide gösterir.

II. Yüksek Mahkemeler

A. Anayasa mahkemesi

1. Kurulusu

MADDE 146 - Anayasa mahkemesi onbir asil ve dört yedek üyeden kurulur.

Cumhurbaskani, iki asil ve iki yedek üyeyi Yargitay, iki asil ve bir yedek üyeyi Danistay, birer asil üyeyi Askeri Yargitay, Askeri Yüksek Idare Mahkemesi ve Sayistay genel kurullarinca kendi Baskan ve üyeler arasinda üye tam sayilarinin salt çogunlugu ile her bos yer için gösterecekleri üçer aday içinden; bir asil üyeyi ise Yüksekögretim Kurulunun kendi üyesi olmayan Yüksekögretim Kurumlari ögretim üyeleri içinden gösterecegi üç aday arasindan; üç asil ve bir yedek üyeyi üst kademe yöneticileri ile avukatlar arasindan seçer.

--------

(*) Bu fikra 1699 sayili kanunla konmustur. Bu cümle Anayasa Mahkemesinin 15.4.1975 gün ve E.73119, K.75/87 sayili karari ile iptal edilmistir. Bkz. RG, 26.2.1976 sayi: 1551

Yüksekögretim Kurumlari ögretim üyeleri ile üst kademe yöneticileri ve avukatlarin Anayasa mahkemesine asil ve yedek üye seçilebilmeleri için, kirk yasini doldurmus, yüksek ögrenim görmüs veya ögrenim kurumlarinda en az onbes yil ögretim üyeligi veya kamu hizmetinde en az onbes yil fiilen çalismis veya en az onbes yil avukatlik yapmis olmak sarttir.

Anayasa Mahkemesi, asil üyeleri arasindan gizli oyla ve üye tam sayisinin salt çogunlugu ile dört yil için bir baskan ve bir baskanvekili seçer. Süresi bitenler yeniden seçilebilirler.

Anayasa Mahkemesi üyeleri, asli görevleri disinda resmi veya özel hiç bir görev alamazlar.

2. üyeligin sona ermesi

MADDE 147 - Anayasa Mahkemesi üyeleri altmisbes yasini doldurunca emekliye ayrilirlar.

Anayasa Mahkemesi üyeligi, bir üyenin hakimlik mesleginden çikarilmayi gerektiren bir suçtan dolayi hüküm giymesi halinde kendiliginden; görevini saglik bakimdan yerine getiremeyeceginin kesin olarak anlasilmasi halinde de, Anayasa Mahkemesi üye tam sayisinin salt çogunlugunun karari ile sona erer.

3. Görev ve yetkileri

MADDE 148 - Anayasa Mahkemesi, kanunlarin, kanun hükmünde kararnamelerin ve Türkiye Büyük Millet Meclisi Içtüzügünün Anayasaya sekil ve esas bakimlarindan uygunlugunu denetler. Anayasa degisikliklerini ise sadece sekil bakimindan inceler ve denetler. Ancak, olagan üstü hallerde, sikiyönetim ve savas hallerinde çikarilan kanun hükmünde kararnamelerin sekil ve esas bakimindan Anayasaya aykiriligi iddasiyla, Anayasa Mahkemesinde dava açilamaz.

Kanunlarin sekil bakimindan denetlenmesi, son oylamanin, öngörül en çogunlukta yapilip yapilmadigi; Anayasa degisikliklerinde ise, teklif ve oylama çogunluguna ve ivedilikle görüsülem eyecegi sartina uyulup uyulmadigi hususlari ile sinirlidir. Sekil bakimindan denetleme, Cumhurbaskaninca veya Türkiye Büyük Millet Meclisi üyelerinin beste biri tarafindan istenebilir. Kanunun yayimlandigi tarihten itibaren on gün geçtikten sonra, sekil bozukluguna dayali iptal davasi açilamaz; def'i yoluylada ileri sürülemez.

Anayasa Mahkemesi, Cumhurbaskanini, Bakanlar Kurulu üyelerini, Anayasa Mahkemesi, Yargitay, Danistay, Askeri Yargitay, Askeri Yüksek Idare Mahkemesi Baskan ve üyeleri, Bassavcilarini, Cumhuriyet Bassavcivekilini, Hakimler ve Savcilar Yüksek Kurulunu ve Sayistay Baskan ve üyelerini görevleriyle ilgili suçlardan dolayi Yüce Divan sifatiyla yargilar.

Yüce Divanda, savcilik görevini Cumhuriyet Bassavcisi veya Cumhuriyet Bassavcivekili yapar.

Yüce Divan kararlari kesindir.

Anayasa Mahkemesi, Anayasa ile verilen diger görevleride yerine getirir.

4. Çalisma ve yargilama usulü

MADDE 149 - Anayasa Mahkemesi, Baskan ve on üye ile toplanir, salt çogunluk ile karar verilir. Anayasa degisikliklerinde iptale karar verebilmesi için üçte iki oy çoklugu sarttir.

Sekil bozukluklarina dayali iptal davalari Anayasa Mahkemesince öncelikle incelenip karara baglanir.

Anayasa Mahkemesi'nin kurulusu ve yargilama usulleri kanunla; Mahkemenin çalisma esaslari ve üyeleri arasindaki is bölümü kendi yapacagi içtüzükle düzenlenir.

Anayasa Mahkemesi Yüce Divan sifatiyla baktigi davalar disinda kalan isleri dosya üzerinde inceler. Ancak, gerekli gördügü hallerde sözlü açiklamalarini dinlemek üzere ilgilileri ve konu üzerinde bilgisi olanlari çagirabilir ve siyasi partilerin temelli kapatilmasi veya kapatilmasina iliskin davalarda, Yargitay Cumhuriyet Bassavcisi'ndan sonra kapatilmasi istenen siyasi partinin genel baskanliginin veya tayin edecegi bir vekilin savunmasini dinler.

5. Iptal davasi

MADDE 150 - Kanunlarin, kanun hükmündeki kararnamelerin, Türkiye Büyük Millet Meclisi içtüzügün&uum l;n veya bunlarin belirli madde ve hükümlerinin sekil ve esas bakimindan Anayasaya aykiriligi iddasiyla Anayasa Mahkemesinde dogrudan dogruya iptal davasi açabilme hakki, Cumhurbaskanina, iktidar ve Anamuhalefet partisi meclis gruplari ile Türkiye Büyük Millet Meclisi üye tam sayisinin en az beste biri tutarindaki üyelere aittir. Iktidarda birden fazla siyasi partinin bulunmasi halinde, iktidar partilerinin dava açma hakkini en fazla üyeye sahip olan parti kullanir.

6. Dava açma süresi

MADDE 151 - Anayasa Mahkemesinde dogrudan dogruya iptal davasi açma hakki, iptali istenen kanun, kanun hükmünde kararname veya içtüzügün resmi gazetede yayimlanmasindan baslayarak altmis gün sonra düser.

7. Anayasa aykiriligin diger mahkemelerde ileri sürülmesi

MADDE 152 - Bir davaya bakmakta olan mahkeme, uygulanacak bir kanun veya kanun hükmünde kararnamenin hükümlerini Anayasaya aykiri görürse veya taraflardan birinin ileri sürdügü aykirilik iddiasinin ciddi oldugu kanisina varirsa, Anayasa Mahkamesinin bu konuda verecegi karara kadar davayi geri birakir.

Mahkeme, Anayasaya aykirilik iddiasini ciddi görmezse bu iddia, temyiz merciince esas hükümle birlikte karara baglanir.

Anayasa Mahkemesi, isin kendisine gelisinden baslamak üzere bes ay içinde kararini verir ve açiklar. Bu süre içinde karar verilmezse mahkeme davayi yürürlükteki kanun hükümlerine göre sonuçlandirir. Ancak, Anayasa Mahkemesinin karari, esas hakkindaki karar kesinlesinceye kadar gelirse, mahkeme buna uymak zorundadir.

Anayasa Mahkemesinin isin esasina girerek verdigi red kararinin Resmi Gazetede yayimlanmasindan sonra on yil geçmedikçe ayni kanun hükmünün Anayasaya aykiriligi iddiasiyla tekrar basvuruda bulunulamaz.

8. Anayasa Mahkemesinin karari

MADDE 153 - Anayasa Mahkemesinin kararlari kesindir. Iptal kararlari gerekçesi yazilmadan açiklanamaz.

Anayasa Mahkemesi bir kanun veya kanun hükmünde kararnamenin tamamini veya bir hükmünü iptal ederken, kanun koyucu gibi hareketle, yeni bir uygulamaya yol açacak biçimde hüküm tesis edemez.

Kanun, kanun hükmünde kararname veya Türkiye Büyük Millet Meclisi içtüzügü yada bunlarin hükümleri , iptal kararlarinin Resmi Gazetede yayimlandigi tarihte yürürlükt en kalkar. Gereken hallerde Anayasa Mahkemesi iptal hükmünün yürürlüge girecegi tarihi ayrica kararlastirabilir. Bu tarih, kararin Resmi Gazetede yayimlandigi günden baslayarak bir yili geçemez.

Iptal kararinin yürürlüge girisinin ertelendigi durumlarda, Türkiye Büyük Millet Meclisi, iptal kararinin ortaya çikardigi hukuki boslugu dolduracak kanun tasari veya teklifini öncelikle görüsüp karara baglar.

Iptal kararlari geriye yürümez.

Anayasa Mahkemesi kararlari Resmi Gazetede hemen yayimlanir ve yasama, yürütme ve yargi organlarini, idare makamlarini, gerçek ve tüzel kisileri baglar.

B. Yargitay (*)

MADDE 154 - Yargitay, adliye mahkemelerince verilen ve kanunun baska bir adli yargi merciine birakmadigi karar ve hükümlerin son inceleme merciidir. Kanunla gösterilen belli davalarada ilk ve son derece mahkemesi olarak bakar.

Yargitay üyeleri, birinci sinifa ayrilmis, adli yargi hakim ve Cumhuriyet savcilari ile bu meslekten sayilanlar arasinda Hakimler ve Savcilar Yüksek Kurulunca üye tam sayisinin salt çogunlugu ile ve gizli oyla seçilir.

Yargitay Birinci Baskani, birinci baskanvekilleri ve daire baskanlari kendi üyeleri arasindan Yargitay Genel Kurulunca üye tam

sayisinin salt çogunlugu ve gizli oyla dört yil için seçilirler; süresi bitenler yeniden seçilebilir.

Yargitay Cumhuriyet Bassavcisi ve Cumhuriyet Bassavcivekili, Yargitay Genel Kurulunun kendi üyeleri arasindan gizli oyla belirleyecegi beser aday arasindan Cumhurbaskani tarafindan dört yil için seçilirler. Süresi bitenler yeniden seçilebilirler.

Yargitayin kurulusu, isleyisi, Baskan, baskanvekilleri, daire baskanlari ve üyeleri ile Cumhuriyet Bassavcisi ve Cumhuriyet Bassavcivekilinin nitelikleri ve seçim usulleri, mahkemelerin bagimsizligi ve hakimlik teminati esaslarina göre kanunla düzenlenir.

-------

(*) 2797 sayili Yargitay Kanunu (RG, 8 Subat 1983, Sayi: 17953), degistirilmesi hakkinda 3368 sayili kanun (RG, 26 Mayis 1987, sayi: 19471)

C. Danistay

MADDE 155 - Danistay, idari mahkemelerce verilen ve kanunun baska bir idari yargi merciine birakmadigi karar ve hükümlerin son inceleme merciidir. Kanunda gösterilen belli davalarada ilk ve son derece mahkemesi olarak bakar.

Danistay, davalari görmek, Basbakan ve Bakanlar Kurulunca gönderilen kanun tasarilari hakkinda düsüncelerini bildirmek, tüzük tasarilarini ve imtiyaz sartlasma ve sözlesmelerini incelemek, idari uyusmazliklari çözümlemek ve kanunla gösterilen diger isleri yapmakla görevlidir.

Danistay üyelerinin dörtte üçü, birinci sinif idari yargi hakim ve savcilariyle bu meslekten sayilanlar arasindan Hakimler ve Savcilar Yüksek Kurulu; dörtte biri, nitelikleri kanunda belirtilen görevliler arasinda Cumhurbaskani; tarafindan seçilir.

Danistay Baskani, Bassavci, baskanvekilleri ve daire baskanlari, kendi üyeleri arasindan Danistay Genel Kurulunca üye tam sayisinin salt çogunlugu ve gizli oyla dört yil için seçilirler. Süresi bitenler yeniden seçilebilirl er.

Danistayin kurulusu, isleyisi, Baskan, Bassavci, baskanvekilleri, daire baskanlari ile üyelerinin nitelikleri ve seçim usulleri, idari yarginin özelligi, mahkemelerin bagimsizligi ve hakimlik teminati esaslarina göre kanunla düzenlenir.(*)

---------

(*) 2575 sayili Danistay Kanunu; 2576 sayili Bölge Idare Mahkemeleri ve Vergi Mahkemelerinin Kurulusu ve Görevleri Hakkinda Kanun (RG, 20 Ocak 1982, Sayi: 17580)

Danistay Baskanini ve Baskanunsözcüsünü, kendi üyeleri arasindan, üye tam sayisinin salt çogunlugu ile ve gizli oyla seçer. Baskan, daire baskanlari ve baskanunsözc&u uml;sünün görev süreleri dört yildir. Süresi bitenler yeniden seçilebilirler.

Danistayin kurulusu, isleyisi, yargilama ve daire baskanlarinin seçim usulleri, mensuplarinin nitelikleriyle atanmalari haklari ve ödevleri, aylik ve ödenekleri meslekte ilerlemeleri, haklarinda disiplin kovusturmasi yapilmasi ve disiplin cezasi uygulanmasi, mahkemelerin bagimsizligi ve hakimlik teminati esaslarina göre kanunla düzenlenir.

Asker kisilerle ilgili idari eylem ve islemlerin yargi denetimi Askeri Yüksek Idare Mahkemesince yapilir. Askeri Yüksek Idare Mahkemesinin kurulusu, isleyisi, yargilama usulleri, baskan ve üyelerinin nitelikleriyle atanmalari, disiplin ve özlük isleri; hakimlik teminati ve askerlik hizmetlerinin gereklerine göre, kanunla düzenlenir.

D. Askeri Yargitay

MADDE 156 - Askeri Yargitay, askeri mahkemelerden verilen karar ve hükümlerin son inceleme merciidir. Ayrica, asker kisilerin kanunla gösterilen belli davalarina ilk ve son derece mahkemesi olarak bakar.

Askeri Yargitay üyeleri birinci sinif askeri hakimler tarafindan Askeri Yargitay Genel Kurulunun üye tam sayisinin salt çogunlugu ve gizli oyla her bos yer için gösterecegi üçer aday içinden Cumhurbaskaninca seçilir.

Askeri Yargitay Baskani, Bassavcisi, ikinci baskan ve daire baskanlari Askeri Yargitay üyeleri arasindan rütbe ve kidem sirasina göre atanirlar.

Askeri Yargitayin kurulusu, isleyisi, mensuplarinin disiplin ve özlük isleri, mahkemelerin bagimsizligi, hakimlik teminati ve askerlik hizmetlerinin gereklerine göre kanunla düzenlenir.

E. Askeri Yüksek Idare Mahkemesi

MADDE 157 - Askeri Yüksek Idare Mahkemesi, Askeri olmayan makamlarca tesis edilmis olsa bile, asker kisileri ilgilendiren ve askeri hizmete iliskin idari islem ve eylemlerden dogan uyusmazliklarin yargi denetimini yapan ilk ve son derece mahkemesidir. Ancak, askerlik yükümlülügünden dogan uyusmazliklarda ilgilinin asker kisi olmasi sarti aranmaz.

Askeri Yüksek Idare Mahkemesinin askeri hakim sinifindan olan üyeleri, mahkemenin bu siniftan olan baskan ve üyeleri tamsayisinin salt çogunlugu ve gizli oy ile birinci sinif askeri hakimler arasindan her bas yer için gösterilecek üç aday içinden; hakim sinifindan olmayan üyeleri, rütbe ve nitelikleri kanunda gösterilen subaylar arasindan, Genelkurmay Baskanliginca her bas yer için gösterilecek üç aday içinden Cumhurbaskaninca seçilir.

Askeri hakim sinifindan olmayan üyelerin görev süresi en fazla dört yildir.

Mahkemenin Baskani, Basvaci ve daire baskanlari hakim sinifindan olanlar arasindan rütbe ve kidem sirasina göre atanirlar.

Askeri Yüksek Idare Mahkemesinin kurulusu, isleyisi, yargilama usulleri, mensuplarinin disiplin ve özlük isleri, mahkemelerin bagimsizligi, hakimlik teminati ve askerlik hizmetlerinin gereklerine göre kanunla düzenlenir. (*)

F. Uyasmazlik Mahkemesi

MADDE 158 - Uyasmazlik Mahkemesi adli, idari ve askeri yargi mercileri arasindaki görev ve hüküm uyusmazliklarini kesin olarak çözümlemeye yetkelidir.

Uyusmazlik Mahkemesinin kurulusu, üyelerinin nitelikleri ve seçimleri ile isleyisi kanunla düzenlenir.(**) Bu mahkemenin Baskanligini Anayasa Mahkemesince, kendi üyeleri arasindan görevlendirilen üye yapar.

Diger mahkemelerle, Anayasa Mahkemesi arasindaki görev uyusmazliklarinda, Anayasa Mahkemesinin karari esas alinir.

---------

(*) Askeri Yüksek Idare Mahkemesi Kanunu (RG, 20 Temmuz 1972, Sayi: 14251)

(**) 2247 sayili Uyusmazlik Mahkemesinin Kurulus ve Isleyisi Hakkinda Kanun (RG, 22 Haziran 1979, Sayi: 16674)

III. Hakimler ve Savcilar Yüksek Kurulu

MADDE 159 - Hakimler ve Savcilar Yüksek Kurulu mahkemelerin bagimsizligi ve hakimlik teminati esaslarina göre kurulur ve görev yapar.

Kurulun Baskani, Adalet Bakanidir. Adalet Bakanligi Müstesari Kurulun tabii üyesidir. Kurulun üç asil ve üç yedek üyesi Yargitay Genel Kurulunun, iki asil ve iki yedek üyesi Danistay Genel Kurulunun kendi üyeleri arasindan, her üyelik için gösterecekleri üçer aday içinden Cumhurbaskaninca, dört yil için seçilir. Süresi biten üyeler yeniden seçilebilirler. Kurul seçimle gelen asil üyeleri arasindan bir baskanvekili seçer.

Hakimler ve Savcilar Yüksek Kurulu; adli ve idari yargi hakim ve savcilarini meslege kabul etme, atama ve nakletme, geçici yetki verme,

yükselme ve birinci sinifa ayirma, kadro dagitma meslekte kalmalari uygun görülmeyenler hakkinda karar verme, disiplin cezasi verme, görevden uzaklastirma islemlerini yapar. Adalet Bakanliginin, bir mahkemenin veya bir hakimin veya savcinin kadrosunun kaldirilmasi veya bir mahkemenin yargi çevresinin degistirilmesi konusundaki tekliflerini karara baglar. Ayrica Anayasa ve kanunlarla verilen diger görevleri yerine getirir.

Kurul kararlarina karsi yargi mercilerine basvurulamaz.

Kurulun görevlerini yerine getirmesi, seçim ve çalisma usulleriyle itirazlarin Kurul bünyesinde incelenmesi esaslari kanunla düzenlenir.(*)

---------

(*) 2461 sayili Hakimler ve Savcilar Yüksek Kurulu (RG, 14 Mayis 1981, Sayi: 17340). Degisiklik için bkz. 2835 sayili Kanun (RG, 4 Haziran 1983, Sayi: 18067).

Adalet Bakanliginin merkez kurulusunda geçici veya sürekli olarak çalistirilacak hakim ve savcilarin muvafakatlarini alarak atama ve yetkisi Adalet Bakanina aittir.

Adalet Bakani Hakimler ve Savcilar Yüksek Kurulunun ilk toplantisinda onaya sunulmak üzere, gecikmesinde sakinca bulunan hallerde hizmetin aksamamasi için hakim ve savcilari geçici yetki ile görevlendirebilir.

IV. Sayistay

MADDE 160 - Sayistay, genel ve katma bütçeli dairelerin bütün gelir ve giderleri ile mallarini Türkiye Büyük Millet Meclisi adina denetlemek ve sorumlularin hesap ve islerini kesin hükme baglamak ve kanunlarla verilen inceleme, denetleme ve hükme baglama islerini yapmakla görevlidir. Sayistayin kesin hükümleri hakkinda ilgililer yazili bildirim tarihinden itibaren onbes gün içinde birkereye mahsus olmak üzere karar düzeltilmesi isteminde bulunabilirler. Bu kararlar dolayisiyla idari yargi yoluna basvurulamaz.

--------

(*) Bu hüküm, Anayasa Mahkemesinin 27.1.1971 gün ve E.1976/43, K.1977/4 sayili karari ile iptal edilmistir.(RG, 21.4.1977, Sayi: 15916)

Vergi, benzeri mali hükümlülükler ve ödevler hakkinda Danistay ve Sayistay kararlari arasindaki uyusmazliklarda Danistay kararlari esas alinir.

Sayistayin kurulusu, isleyisi, denetim usulleri, mensuplarinin nitelikleri, atanmalari, ödev ve yetkileri, haklari ve yüküml&uu ml;lükleri ve diger özlük isleri, baskan ve üyelerinin teminati kanunla düzenlenir.

Silahli Kuvvetler elinde bulunan Devlet mallarinin Türkiye Büyük Millet Meclisi adina denetlenmesi usulleri, Milli Savunma hizmetlerinin gerektirdigi gizlilik esaslarina uygun olarak kanunla düzenlenir.


--------------------------------------------------------------------------------

DÖRDüNCü KISIM / MALI VE EKONOMIK HüKüMLER

BIRINCI BÖLüM

MALI HüKüMLER

I. Bütçe

A. Bütçenin hazirlanmasi ve uygulanmasi

MADDE 161 - Devletin ve kamu iktisadi tesebbüsleri disindaki kamu tüzelkisilerinin harcamalari, yillik bütçelerle yapilir.

Mali yil baslangici ile genel ve katma bütçelerin nasil hazirlanacagi kanunla belirlenir.

Kanun, kalkinma planlari ile ilgili yatirimlar veya bir yildan fazla sürecek is ve hizmetler için özel süre ve usuller koyabilir.

Bütçe kanununa, bütçe ile ilgili hükümler disinda hiçbir hüküm konulamaz.

B. Bütçenin görüsülmesi

MADDE 162 - Bakanlar Kurulu, genel ve katma bütçe tasarilari ile milli bütçe tahminlerini gösteren raporu, mali yil basindan en az yetmisbes gün önce, Türkiye Büyük Millet Meclisine sunar.

Bütçe tasarilari ve rapor, kirk üyeden kurulu Bütçe Konisyonunda incelenir. Bu komisyonun kurulusunda, iktidar gurubuna veya guruplarina en az yirmibes üye verilmek sarti ile, siyasi parti guruplarinin ve bagimsizlarin oranlarina göre temsili göz önünde tutulur.

Bütçe Komisyonunun ellibes gün içinde kabul edecegi metin, Türkiye Büyük Millet Meclisinde görüsülür ve mali yil basina kadar karara baglanir.

Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeleri, Genel Kurulda, bakanlik ve daire bütçeleriyle katma bütçeler hakkinda düsüncelerini, her bütçenin tümü üzerindeki görüsmeler sirasinda açiklarlar;bölü mler ve degisiklik önergeleri, üzerinde ayrica görüsme yapilmaksizin okunur ve oya konur.

Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeleri, bütçe kanunu tasarilarinin Genel Kurulda görüsülmesi sirasinda, gider artirici ve gelirleri azaltici önerilerde bulunamazlar.

C. Bütçelerde degisiklik yapilabilme esaslari

MADDE 163 - Genel ve katma bütçelerle verilen ödenek, harcanabilecek miktarin sinirini gösterir. Harcanabilecek miktar sinirinin Bakanlar Kurulu karariyla asilabilecegine dair bütçelere hüküm konulamaz. Bakanlar Kuruluna kanun hükmünde kararname ile bütçede degisiklik yapmak yetkisi verilemez. Cazi yil bütçesindeki ödenek artisini öngören degisiklik tasarilarinda ve cari ve ileriki yil bütçelerine mali yük getirecek nitelikte kanun tasari ve tekliflerinde, belirtilen giderleri karsilayabilecek mali kaynak gösterilmesi zorunludur.

D. Kesinhesap

MADDE 164 - Kesinhesap kanunu tasarilari, kanunda daha kisa bir süre kabul edilmemis ise, ilgili olduklari mali yilin sonundan baslayarak, en geç yedi ay sonra Bakanlar Kurulunca Türkiye Büyük Millet Meclisine sunulur. Sayistay, genel uygunluk bildirimini, iliskin oldugu kesinhesap kanunu tasarisinin verilmesinden baslayarak en geç yetmisbes gün içinde Türkiye Büyük Millet Meclisine sunar.

Kesinhesap kanunu tasarisi, yeni yil bütçe kununu tasarisiyla birlikte Bütçe Komisyonu gündemine alinir. Bütçe Komisyonu, bütçe kanunu tasarisiyla kesinhesap kanunu tasarisini Genel Kurula birlikte sunar, Genel Kurul, kesinhesap kanunu tasarisini, yeni yil bütçe kanunu tasarisiyla beraber görüserek karara baglar.

Kesinhesap kanunu tasarisi ve genel uygunluk bildiriminin Türkiye Büyük Millet Meclisine verilmis olmasi, ilgili yila ait Sayistayca sonuslandirilmamis denetim ve hesap yargilamasini önlemez ve bunlarin karara baglandigi anlamina gelmez.

E. Kamu iktisadi tesebbüslerinin denetimi

MADDE 165 - Sermayesinin yarisindan fazlasi dogrudan dogruya veya dolayli olarak Devlete ait olan kamu kurulus ve ortakliklarinin Türkiye Büyük Millet Meclisince denetlenmesi esaslari kanunla düzenlenir.

IKINCI BÖLüM

EKONOMIK HüKüMLER

I. Planlama

MADDE 166 - Ekonomik, sosyal ve kültürel kalkinmayi, özellikle sanayiin ve tarimin yurt düzeyinde dengeli ve uyumlu biçimde hizla gelismesini, ülke kaynaklarinin döküm ve degerlendirilmesini yaparak verimli sekilde kullanilmasini planlamak, bu amaçla gerekli teskilati kurmak Devletin görevidir.

Planda milli tasarrufu ve üretimi artirici, fiyatlarda istikrar ve dis ödemelerde dengeyi saglayici, yatirim ve istihdami gelistirici tedbirler öngörülür; yatirimlarda toplum yararlari ve gerekleri

gözetilir; kaynaklarin verimli sekilde kullanilmasi hedef alinir. Kalkinma girisimleri, bu plana göre gerçeklestirilir.

Kalkinma planlarinin hazirlanmasina, Türkiye Büyük Millet Meclisince onaylanmasina, uygulanmasina, degistirilmesine ve bütünlügünü bozacak degisikliklerin önlenmesine iliskin usul ve esaslar kanunla düzenlenir. (*)

-------

(*) 3067 sayili Kalkinma Planlarinin Yürürlüge Konmasi ve Bütünlügünün Korunmasi Hakkinda Kanun (RG, 6 Kasim 1984, Sayi: 18567) Devlet Planlama Teskilati Kurulus ve Görevleri Hakkinda 3759 sayili Yetki Kanununa dayanilarak çikarilan Kanun Hükmünde Kararname (RG, 14 Agustos 1991, Sayi: 20960)

II. Piyasalarin denetimi ve dis ticaretin düzenlenmesi

MADDE 167 - Devlet, para, kredi, sermaye, mal ve hizmet piyasalarinin saglikli ve düzenli islemelerini saglayici ve gelistirici tedbirleri alir; piyasalarda fiilî veya anlasma sonucu dogacak tekellesme ve kartellesmeyi önler.

Dis ticaretin ülke ekonomisinin yararina olmak üzere düzenlenmesi amaciyla ithalat, ihracat ve diger dis ticaret islemleri üzerine vergi ve benzeri yükümlülükler disinda ek mali yükümlülükler koymaya ve bunlari kaldirmaya kanunla Bakanlar Kuruluna yetki verilebilir.

III. Tabii servetlerin ve kaynaklarin aranmasi ve isletilmesi

MADDE 168 - Tabii servetler ve kaynaklar Devletin hüküm ve tasarrufu altindadir. Bunlarin aranmasi ve isletilmesi hakki Devlete aittir. Devlet bu hakkini belli bir süre için gerçek ve tüzel kisilere devredebilir. Hangi tabii servet ve kaynagin arama ve isletmesinin Devletin gerçek ve tüzel kisilerle ortak olarak veya dogrudan gerçek ve tüzelkisiler eliyle yapilmasi, kanunun açik iznine baglidir. Bu durumda gerçek ve tüzel kisilerin uymasi gereken sartlar ve Devletçe yapilacak gözetim, denetim usul ve esaslari ve müeyyideler kanunda gösterilir (*).

IV. Ormanlar ve orman köylüsü

A. Ormanlarin korunmasi ve gelistirilmesi (**)

MADDE 169 - Devlet, ormanlarin korunmasi ve sahalarin genisletilmesi için gerekli kanunlari koyar ve tedbirleri alir. Yanan ormanlarin yerine yeni orman yetistirilir, bu yerlerde baska çesit tarim ve hayvancilik yapilamaz. Bütün ormanlarin gözetimi Devlete aittir.

Devlet ormanlarinin mülkiyeti devronulamaz. Devlet ormanlari kanuna göre, Devletçe yönetililr ve isletilir. Bu ormanlar zaman asami ile mülk edinilemez ve kamu yarari disinda irtifak hakkina konu olamaz.

Ormanlara zarar verebilecek hiçbir faaliyet ve eyleme müsaade edilemez. Ormanlarin tahrip edilmesine yol açan siyasi propaganda yapilamaz; münhasiran orman suçlari için genel af ve özel af

çikarilamaz. Ormanlari yakmak, ormanlari yok etmek veya daraltmak amaciyla islenen suçlar genel ve özel af kapsamina alinamaz.

---------

(*) 3213 sayili maden kanunu (RG, 15 Haziran 1985 sayi: 18785)

(**) 6831 sayili orman kanununun bazi maddelerinin degistirilmesi hakkinda 3373 sayili kanun (RG, 28 Mayis 1987 sayi: 19473) ayrica bkz. Orman Bakanliginin kurulus ve görevleri hakkinda kanun hükmünde kararname. (RG, 9 Agustos 1991 sayi: 20955)

Orman olarak muhafazasinda bilim ve fen bakimindan hiçbir yarar görülmeyen, aksine tarim alanlarina dönüstür&uum l;lmesinde kesin yarar oldugu tesbip edilen yerler ile 31.12.1981 tarihinden önce bilim ve fen bakimindan orman niteligini tam olarak kaybetmis olan tarla, bag, meyvelik, zeytinlik gibi çesitli tarim alanlarinda veya hayvancilikta kullanilmasinca yarar oldugu tesbit edilen araziler, sehir, kasaba ve köy yapilarinin toplu olarak bulundugu yerler disinda, orman sinirlarinda daraltma yapilamaz.

B. Orman köylüsünün korunmasi (*)

MADDE 170 - Ormanlar içinde veya bitisigindeki köyler halkinin kalkindirilmasi, ormanlarin ve bütünlügünün korunmasi bakimlarindan, ormanin gözetilmesi ve isletilmesinde Devletle bu halkin isbirligini saglayici tedbirlerle, 31.12.1981 tarihinden önce bilim ve fen bakimindan orman niteligini tamamen kaybetmis yerlerin degerlendirilmesi; bilim ve fen bakimindan orman olarak muhafazasinda yarar görülmeyen yerlerin tesbiti ve orman sinirlari disina çikartilmasi; orman içindeki köyler halkinin kismen veya tamamen bu yerlere yerlestirilmesi için Devlet eliyle anilan yerlerin ihya edilerek bu halkin yararlanmasina tahsisi kanunla düzenlenir.

Devlet, bu halkin isletme araç ve gereçleriyle diger girdilerinin saglanmasini kolaylastirici tedbirleri alir.

Orman içinden nakledilen köyler halkina ait araziler Devlet ormani olarak derhal agaçlandirilir.

-------

(*) 2924 sayili orman köylülerinin kalkinmalarinin desteklenmesi hakkinda kanun (RG, 20 Ekim 1983, Sayi: 18197)

V. Kooperatifçiligin gelistirilmesi

MADDE 171 - Devlet, milli ekonominin yararlarini dikkate alarak, öncelikle üretimin artirilmasini ve tüketicinin korunmasini amaçlayan kooperatifçiligin gelismesini saglayacak tedbirleri alir.

Kooperatifler, Devletin her türlü kontrol ve denetimine tabi olup, siyasetle ugrasamaz ve siyasi partilerle isbirligi yapamazlar.

IV. Tüketiciler ile esnaf ve sanatkarlarin korunmasi

A. Tüketicilerin korunmasi

MADDE 172 - Devlet, tüketicileri koruyucu ve aydinlatici tedbirler alir, tüketicilerin kendilerini koruyucu girisimlerini tesvik eder.

B. Esnaf ve sanatkarlarin korunmasi

MADDE 173 - Devlet, esnaf ve sanatkari koruyucu ve destekleyici tedbirleri alir.

DÖRDüNCü KISIM

ÇESITLI HüKüMLER

I. Inkilap kanunlarinin korunmasi

MADDE 174 - Anayasanin hiç bir hükmü, Türk toplumunu çagdas uygarlik seviyesinin üstüne çikarma ve Türkiye Cumhuriyetinin laiklik niteligini koruma amacini güden, asagida gösterilen inkilap kanunlarinin Anayasanin halkoyu ile kabul edildigi tarihte yürürlükte bulunan hükümlerinin, Anayasaya aykiri oldugu seklinde anlasilamaz ve yorumlanamaz:

1. 3 Mart 1340 tarihli ve 430 sayili Tevhidi Tedrisat Kanunu;

2. 25 Tesrinisani 1341 tarihli ve 671 sayili Sapka Iktisasi Hakkinda Kanun;

3. 30 Tesrinisani 1341 tarihli ve 677 sayili Tekke ve Zaviyelerle Türbelerin Seddine ve Türbedarliklar ile bir takim ünvanlarin men ve igasina dair kanun;

4. 17 Subat 1926 tarihli ve 743 sayili Türk Kanunu Medenisiyle kabul edilen, evlenme akdinin evlendirme memuru önünde yapilacagina dair medeni nikah esasi ile ayni kanunun 110 uncu maddesi hükmü;

5. 20 Mayis 1928 tarihli ve 1288 sayili beynelmilel erkanin kabulu hakkinda kanun;

6. 1 Tesrinisani 1928 tarihli ve 1353 sayili Türk Harflerinin Kabul ve Tatbiki hakkinda kanun;

7. 26 Tesrinisani 1934 tarihli ve 2590 sayili efendi, bey, pasa gibi lakab ve ünvanlarin kaldirildigina dair kanun;

8. 3 Kanunuevvel 1934 tarihli ve 2596 sayili bazi kisvelerin giyilemeyecegine dair kanun;


--------------------------------------------------------------------------------

BESINCI KISIM / ÇESITLI HüKüMLER

I. Inkilap kanunlarinin korunmasi

MADDE 153 (1961)- Bu Anayasanin hiç bir hükmü, Türk toplumunu çagdas uygarlik seviyesine erismesi ve Türkiye Cumhuriyetinin laiklik niteligini koruma amacini güden, asagida gösterilen devrim kanunlarinin bu Anayasanin halkoyu ile kabul edildigi tarihte yürürlükte bulunan hükümlerinin, Anayasaya aykiri oldugu seklinde anlasilamaz ve yorumlanamaz:

1. 3 Mart 1340 tarihli ve 430 sayili Tevhidi Tedrisat Kanunu;

2. 25 Tesrinisani 1341 tarihli ve 671 sayili Sapka Iktisasi Hakkinda Kanun;

3. 30 Tesrinisani 1341 tarihli ve 677 sayili Tekke ve Zaviyelerle Türbelerin Seddine ve Türbedarliklar ile bir takim ünvanlarin men ve igasina dair kanun;

4. 17 Subat 1926 tarihli ve 743 sayili Türk Kanunu Medenisiyle kabul edilen, evlenme akdinin evlendirme memuru önünde yapilacagina dair medeni nikah esasi ile ayni kanunun 110 uncu maddesi hükmü;

5. 20 Mayis 1928 tarihli ve 1288 sayili beynelmilel erkanin kabulu hakkinda kanun;

6. 1 Tesrinisani 1928 tarihli ve 1353 sayili Türk Harflerinin Kabul ve Tatbiki hakkinda kanun;

7. 26 Tesrinisani 1934 tarihli ve 2590 sayili efendi, bey, pasa gibi lakab ve ünvanlarin kaldirildigina dair kanun;

8. 3 Kanunuevvel 1934 tarihli ve 2596 sayili bazi kisvelerin giyilemeyecegine dair kanun;


--------------------------------------------------------------------------------

ALTINCI KISIM / GEÇICI HüKüMLER

GEÇICI MADDE 1 - Anayasanin, halkoylamasi sonucu, Türkiye Cumhuriyeti Anayasasi olarak kabul edildiginin usulünce ilani ile birlikte, halkoylamasi tarihindeki Milli Güvenlik Konseyi Baskani ve Devlet Baskani, Cumhurbaskani sifatini kazanarak (*), yedi yillik bir dönem için, Anayasa ile Cumhurbaskanina taninan görevleri yerine getirir ve yetkileri kullanir. 18 Eylül 1980 tarihinde Devlet Baskani olarak içtigi and yürürlükte kalir. Yedi yillik sürenin sonunda Cumhurbaskanligi seçimi Anayasada öngörülen hükümlere göre yapilir.

-------------------

(*) 2779 sayili Bazi Kanunlardaki "Devlet Baskani" Unvaninin "Cumhurbaskani" Olarak Degistirilmesi Hakkinda Kanun (RG, 13 Ocak 1983, Sayi:17927) Bkz. Anayasanin Geçici 12. maddesi.

Cumhurbaskani, ilk genel seçimler sonucu Türkiye Büyük Millet Meclisi toplanip, Baskanlik Divani olusuncaya kadar, 12 Aralik 1980 gün ve 2356 sayili Kanunla tesekkül etmis olun Milli Güvenlik Konseyinin Baskanligini da yürütür.

Ilk milletvekili genel seçimleri sonunda Türkiye Büyük Millet Meclisi toplanip göreve baslayincaya kadar geçecek süre içinde, Cumhurbaskanliginin herhangi bir surette bosalmasi halinde, Milli Güvenlik Konseyinin en kidemli üyesi, Türkiye Büyük Millet Meclisi toplanip Anayasaya göre yeni Cumhurbaskanini seçinceye kadar, Cumhurbaskanina vekalet eder ve O'nun Anayasadaki bütün görevlerini yerine getirir ve yetkilerini kullanir.

GEÇICI MADDE 2 - 12 Aralik 1980 gün ve 2356 sayili Kanunla kurulusu gösterilen Milli Güvenlik Konseyi, Anayasaya dayali olarak hazirlanacak Siyasi Partiler Kanunu ile Seçim Kanununa göre yapilacak ilk genel seçimler sonucu Türkiye Büyük Millet Meclisi toplanip Baskanlik Divanini olusturuncaya kadar 2324 sayili Anayasa Düzeni Hakkinda Kanun ve 2485 sayili Kurucu Meclis Hakkinda Kanunlara göre görevlerini devam ettirir.

Anayasanin kabulünden sonra 2356 sayili Kanunun 3 üncü maddesindeki Milli Güvenlik Konseyi üyeliklerinden birisinin herhangi bir nedenle bosalmasi halinde doldurulmasi usulüne iliskin hüküm uygulanmaz.

Türkiye Büyük Millet Meclisi toplanip göreve baslatiktan sonra, Milli Güvenlik Konseyi,alti yillik bir süre için Cumhurbaskanligi Konseyi haline dönüsür ve Milli Güvenlik Konseyi üyeleri, Cumhurbaskanligi Konseyi üyesi sifatini alirlar. Milli Güvenlik Konseyi üyesi olarak 18 Eylül 1980 tarihinde içtikleri and yürürlükte kalir. Cumhurbaskanligi Konseyi üyeleri, Anayasada Türkiye Büyük Millet Meclisi üyelerinin haiz bulunduklari özlük haklari ve dokunulmazligina sahip olurlar. Alti yillik süre sonunda Cumhurbaskanligi Konseyinin hukuki varligi sona erer.

Cumhurbaskanligi Konseyinin görevleri sunlardir:

a) Türkiye Büyük Millet Meclisince kabul edilerek Cumhurbaskanliginca gönderilen, Anayasada yazili temel hak ve hürriyetlere ve ödevlere, laiklik ilkesine, Atatürk Inkilaplarini, milli güvenligin ve kamu düzeninin korunmasina, Türkiye Radyo Televizyon Kurumuna, Milletlerarasi andlasmalara, dis ülkelere silahli kuvvetler gönderilmesine ve yabanci kuvvetlerin Türkiye'ye kabulüne, olaganüstü yönetime, sikiyönetim ve savas haline daur kaninlar ile Cumhurbaskaninca gerekli görülen diger kanunlari Cumhurbaskanina taninan onbes günlük sürenin ilk on günü içinde incelemek;

b) Cumhurbaskaninin istemi ve tespit edecegi süre içinde:

Milletvekili genel seçimlerinin yenilenmesine, olaganüstü yönetim yetkisinin kullanilmasina ve alinacak tedbirlere, Türkiye Radyo-Televizyon Kurumunun yönetim ve gözetimine, gençligin yetistirilmesine ve Diyanet isinin düzenlenmesine iliskin konulari incelemek ve görüs bildirmek;

c) Cumhurbaskaninin istemine göre, iç ve dis güvenlik ile gerekli görülen diger konularda inceleme ve arastirma yapmak ve sonuçlarini Cumhurbaskanina sunmak.

GEÇICI MADDE 3 - Anayasaya göre yapilacak ilk milletvekili genel seçimi sonucunda Türkiye Büyük Millet Meclisi toplanip, Baskanlik Divanini olusturmasi ile birlikte;

a) 12 Aralik 1980 gün ve 2324 sayili Anayasa Düzeni Hakkinda Kanun,

b) 12 Aralik 1980 gün ve 2356 sayili Milli Güvenlik Konseyi Hakkinda Kanun,

c) 29 Haziran 1981 gün ve 2485 sayili Kurucu Meclis Hakkinda Kanun,

Yürürlükten kalkar ve Milli Güvenlik Konseyi ile Danisma Meclisinin hukuki varliklari sona erer.

GEÇICI MADDE 4 -(17.5.1987-3361) Türkiye Cumhuriyetinin Geçici 4 üncü maddesi yürürlükten kaldirilmistir.

GEÇICI MADDE 5 - Yapilacak ilk milletvekili genel seçimi sonucunun Yüksek Seçim Kurulunca ilanini takip eden onuncu gün, Türkiye Büyük Millet Meclisi Ankara'da, Türkiye Büyük Millet Meclisi binasinda, saat 15.00 de kendiliginden toplanir. Bu toplantiya en yasli Milletvekili Baskanlik eder. Bu toplantida milletvekilleri andiçerler.

GEÇICI MADDE 6 - Anayasaya göre kurulan Türkiye Büyük Millet Meclisinin toplanti ve çalismalari için kendi içtüzükleri yapilincaya kadar, Millet Meclisinin 12 Eylül 1980 tarihinden önce yürürlü ;kte olan Içtüzügünün, Anayasaya aykiri olmayan hükümleri uygulanir.

GEÇICI MADDE 7 - Ilk milletvekili genel seçimi sonunda, Türkiye Büyük Millet Meclisi toplanip, yeni Bakanlar Kurulu kuruluncaya kadar, is basinda olan Bakanlar Kurulunun görevi devam eder.

GEÇICI MADDE 8 - Anayasa ile kabul edilmis olan yeni organ, kurum ve kurullarin kurulus, görev, yetki ve isleyisleri ile ilgili kanunlarla, Anayasada konulmasi veya degistirilmesi öngörülen diger kanunlar, Anayasanin kabulünden baslayarak Kurucu Meclisin görev süresi içerisinde, bu süre içinde yetistirilemeyen, seçimle gelen Türkiye Büyük Millet Meclisinin ilk toplantisini izleyen bir yil sonuna kadar çikartilir.

V. Anayasanin kabul ettigi organ, kurum ve kurullar

GEÇICI MADDE 9 - Ilk genel seçimler sonucu toplanacak Türkiye Büyük Millet Meclisinin Baykanlik Divani kurulduktan sonra alti yillik süre içinde (*) yapilacak Anayasa degisikliklerini Cumhurbaskani, Türkiye Büyük Millet Meclisine geri gönderilen Anayasa degisikligi hakkindaki kanunu, aynen kabul edip tekrar Cumhurbaskanina gönderebilmesi, üye tamsayisinin dörtte üç çogunlugunun oyu ile mümkün olabilir.

GEÇICI MADDE 10 - Mahalli Idare seçimleri en geç Türkiye Büyük Millet Meclisinin ilk toplantisini izleyen bir yil içinde yapilir.

GEÇICI MADDE 11 - Anayasanin halkoyu ile kabul edildigi tarihte Anayasa Mahkemesi asil ve yedek üyesi olanlarin kadrolari ile görevleri devam eder. Bunlardan Anayasa Mahkemesince belli görevlere seçilenlerin bu surette kazanmis olduklari sifatlari sakli kalir.

Anayasa Mahkemesi asil üye sayisi onbire ininceye kadar bosalan asil üyi kadrosuna, asil ve yedek üye sayisi toplami onbese ininceye kadar da bosalan yedek üye kadrosuna seçim yapilmaz. Anayasa Mahkemesinin yeni düzenlemeye intibaki saglanincaya kadar asil üye sayisinin onbirden, asil ve yedek üye sayilari toplaminin onbesden asagi düsmesi nedeniyle yapilacak seçimlerde bu Anayasanin kabul ettigi esasa ve siraya uyulur.

Anayasa Mahkemesi asil üye sayisi onbire ininceye kadar dava ve islerde 22.4.1962 gün ve 44 sayili Kanunun öngördügü ; toplanma yeter sayisi uygulanir.

--------------------

(*) Not: Bu süre 7 Aralik 1983-6 Aralik 1989 arasini kapsamaktaydi.

GEÇICI MADDE 12 -13.5.1981 gün ve 2461 sayili Hakimler ve Savcilar Yüksek Kurulu Kanununun geçici 1 inci maddesi uyarinca Yargitay ve Danistaydan Kurulun asil ve yedek üyeligine; 1730 sayili Yargitay Kanununa 25.6.1981 gün ve 2483 sayili Kanunla eklenen geçici madde uyarinca Cumhuriyet Bassavciligi ile Cumhuriyet Bassavcivekilligine; 6.1.1982 gün ve 2575 sayili Danistay kanununun geçici 14 üncü maddesinin ikinci fikrasi uyarinca Danistay Baskanligina, Bassavciligina, baskanvekilliklerine ve daire baskanliklarina, Devlet Baskaninca seçilmis bulunanlar, seçildikleri dönem için bu görevlerine devam ederler.

6.1.1982 gün ve 2576 sayili Kanunun geçici maddelerinin idari mahkemeler Baskan ve üyeliklerine atamalara iliskin hükümleri de saklidir.

GEÇICI MADDE 13 - Hakimler ve Savcilar Yüksek Kuruluna Yargitaydan seçilmesi gereken bir asil ve bir yedek üyenin seçimleri Anayasanin yürürlüge girdigi tarihi izleyen yinmi gün içinde yapilir.

Seçilen üyeler göreve baslayincaya kadar Kurul, toplanti yeter sayisini olusturacak yedek üyenin katilmasiyla çalismalarini yapar.

GEÇICI MADDE 14 - Sendikalarin gelirlerini Devlet bakanlarinda muhafaza etmelerine iliskin yükümlülükleri, Anayasanin yürürlüge girdigi tarihten itibaren en geç iki yil içinde yerine getirilir.

GEÇICI MADDE 15 - 12 Eylül 1980 tarihinden, ilk genel seçimler sonucu toplanacak Türkiye Büyük Millet Meclisinin Baskanlik Divanini olusturuncaya kadar geçecek süre içinde (*), yasama ve yürütme yetkilerini Türk milleti adina kullanan, 2356 sayili Kanunla kurulu Milli Güvenlik Konseyinin, bu Konseyin yönetimi döneminde kurulmus hükümetlerin, 2485 sayili Kurucu Meclis Hakkinda Kanunla görev ifa eden Danisma Meclisinin her türlü karar ve tasarruflarindan dolayi haklarinda cezai, mali veya hukuki sorumluluk iddiasi ileri sürülemez ve bu maksatla herhangi bir yargi merciine basvurulamaz.

--------------

(*) Not: Bu süre 12 Eylül 1980- 7 Aralik 1983 arasini kapsamaktaydi.

Bu karar ve tasarruflarin idarece veya yetkili kilinmis organ, merci ve görevlilerce uygulanmasindan dolayi, karar alanlar, tasarrufta bulunanlar ve uygulayanlar hakkinda da yukaridaki fikra hükümleri uygulanir.

Bu dönem içinde çikarilan kanunlar, kanun hükmünde kararnameler ile 2324 sayili Anayasa Düzeni Hakkinda Kanun uyarinca alinan karar ve tasarruflarin Anayasaya aykiriligi iddia edilemez.

GEÇICI MADDE 16 - Anayasanin halkoylamasina iliskin oy verme kütügünde ve sandik listesinde kaydi ve oy kullanma yeterligi bulunduggu halde hukuki veya fiili herhangi bir mazereti olmaksizin halkoylamasina katilmayanlar, Anayasanin halkoylamasini takip eden bes yil içinde yapilacak genel ve ara seçimleri ile mahalli seçimlere ve diger halkoylamalarina katilamazlar, seçimlerde aday olamazlar.

GEÇICI MADDE -(6.8.1988-3467) Bu maddenin yürürlüge girdigi tarihten sonraki ilk mahalli idareler genel seçimi 13 Kasim 1988 Pazar günü yapilir. Bu seçim sebebiyle kanunlardaki süreleri kisaltarak uygulamaya Yüksek Seçim Kurulu Yetkilidir.


--------------------------------------------------------------------------------

YEDINCI KISIM / SON HüKüMLER

I. Anayasanin degistirilmesi, seçimlere ve halk oylamasina katilma

MADDE 175 -(17.5.1987-3361) (**)- Anayasanin degistirilmesi Türkiye Büyük Millet Meclisi üye tamsayisinin en az üçte biri tarafindan yaziyla teklif edilebilir. Anayasanin degistirilmesi hakkindaki teklifler Genel Kurulda iki defa görüsülür. Degistirme teklifinin kabulü Meclisin üye tamsayisinin beste üç çogunlugunun gizli oyuyla mümkündür.

------------------

(*) Geçici Madde 21-22, 15.3.1973 gün ve 1699 sayili Kanunla konmustur.

(**) Bkz. Anayasa Degisikliklerinin Halkoyuna Sunulmasi Hakkinda 23.5.1987 tarihi ve 3376 sayili Kanun (RG, 28 Mayis 1987, Sayi: 19473) Bunu degistiren Kanun için bkz. 3468 sayili 7.8.1988 tarihli Kanun (RG, 13 Agustos 1988, Sayi: 19898.)

Anayasanin degistirilmesi hakkindaki tekliflerin görüsülmesi ve kabulü, bu maddedeki kayitlar disinda, kanunlarin görüsü lmesi ve kabulü hakkindaki hükümlere tabidir.

Cumhurbaskani Anayasa degisikliklerine iliskin kanunlari, bir daha görüsülmek üzere Türkiye Büyük Millet Meclisine geri gönderebilir. Meclis, geri gönderilen Kanunu, üye tamsayisinin üçte iki çogunlugu ile aynen kabul ederse Cumhurbaskani bu Kanunu halkoyuna sunabilir.

Meclisce üye tamsayisinin beste üçü ile veya üçte ikisinden az oyla kabul edilen Anayasa degisikligi hakkindaki Kanun, Cumhurbaskani tarafindan Meclise iade edilmedigi takdirde halkoyuna sunulmak üzere Resmi Gazetede yayimlanir.

Dogrudan veya Cumhurbaskaninin iadesi üzerine, Meclis üyesi tamsayisinin üçte iki çogunlugu ile kabul edilen Anayasa degisikligine

iliskin kanun veya gerekli görülen maddeleri Cumhurbaskani tarafindan halkoyuna sunulabilir. Halkoylamasina sunulmayan Anayasa degisikligine iliskin Kanun veya ilgili maddeler Resmi Gazetede yayimlanir.

Halkoyuna sunulan Anayasa degisikliklerine iliskin kanunlarin yürürlüge girmesi için halkoylamasinda kullanilan geçerli oylarin yarisindan çogunun kabul oyu olmasi gerekir.

Türkiye Büyük Millet Meclisi, Anayasa degisikliklerine iliskin kanunlarin kabulü sirasinda, bu Kanunun halkoylamasina sunulmasi halinde, Anayasanin degistirilen hükümlerinden, hangilerinin birlikte hangilerinin ayri ayri oylanacagini da karara baglar.

Halk oylamasina, milletvekili genel ve ara seçimlerine ve mahalli genel seçimlere istiraki temin için, kanunla para cazasi dahil gerekli her türlü tedbir alinir.

ALTINCI KISIM

SON HüKüMLER

II. Baslangiç ve kenar basliklar

MADDE 176 - Anayasanin dayandigi temel görüs ve ilkeleri belirten baslangiç kismi, Anayasa metnine dahildir.

Madde kenar basliklari, sadece ilgili olduklari maddelerin konusunu ve maddeler arasindaki siralama ve baglantiyi gösterir. Bu basliklar, Anayasa metninden sayilmaz.

II. Anayasanin yürürlüge girmesi

MADDE 177 - Bu Anayasa, halkoylamasi sonucu kabul edilip Resmi Gazetede yayimlanmasi ile Türkiye Cumhuriyeti Anayasasi olur ve asagida gösterilen istisnalar ile bu istisnalar yürürlüg e girmesine ait hükümler disinda bütünüyle girer.

a) IKINCI KISIM II. Bölümdeki; kisi hürriyeti ve güvenligi, basin ve yayimla ilgili hükümler, toplanti hak ve hürriyetleri,

III. Bölümdeki çalisma ile ilgili hükümler, toplu is sözlesmesi, grev hakki ve lokavt ile ilgili hükümler,

Bu hükümler yeni kanunlari çikarildiginda veya mevcut kanunlarda degisiklik yapildiginda ve her halde en geç Türkiye Büyük Millet Meclisi göreve basladiginda yürürlüge girer. Ancak bu hükümler yürürl&uu ml;ge girinceye kadar mevcut kanunlar ve Milli Güvenlik Konseyinin bildiri ve kararlari uygulanir.

b) IKINCI KISIM'daki; siyasi faaliyette bulunma haklari ile siyasi partilerle ilgili hükümler, bunlara dayali olarak yeniden hazirlanacak Siyasi Partiler Kanununun;

Seçme ve seçilme hakki ise yine bu hükümlere dayali olarak hazirlanacak Seçim Kanununun;

Yayimlanmasi ile yürürlüge girer.

c) üÇüNCü KISIM'daki; yasama ile ilgil hükümler ;

Bu hükümler ilk milletvekili genel seçimi sonucunun ilani ile birikte yürürlüge girer. Ancak bu bölümdeki Türkiye Büyük Millet Meclisinin görev ve yetkilerine iliskin hükümleri, 29 Haziran 1981 gün ve 2485 sayili Kurucu Meclis Hakkinda Kanun hükümleri sakli kalmak üzere Türkiye Büyük Millet Meclisi göreve baslayincaya kadar Milli Güvenlik Konseyince yerine getirilir.

d) üÇüNCü KISIM'daki: Cumhurbaskani basligi altindaki görev ve yetkileri ile Devlet Denetleme Kurulu, Bakanlar Kurulu basligi altindaki tüzükler, Milli Savunma, olaganüstü yönetim usulleri, idari basligi altindaki mahalli idareler ile Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu hariç diger hükümler ve Devlet Güvenlik Mahkemeleri hariç yargiya iliskin bütün hükümler Anayasanin halkoylamasi sonucunda kabulünün Resmi Gazetede ilani ile birlikte yürürlüge girer. Cumhurbaskani ve Bakanlar kuruluna ait yürürlüge girmeyen hükümler Türkiye Büyük Millet Meclisinin göreve baslamasi ile, mahalli idareler ile Devlet Güvenlik Mahkemelerine iliskin hükümler ise ilgili kanunlarin yayimlanmasi ile yürürlüge girer.

e) Anayasanin halkoylamasi sonucu kabulünün ilaniyla birlikte yürürlüge girecek hükümleri ve mevcut ve kurulacak kurum, kurulus ve kurullar için yeniden kanun yapilmasi veya mevcut kanunlarda degisiklik yapilmasi gerekiyorsa bunlara iliskin islemler mevcut kanunlarin Anayasaya aykiri olmayan hükümleri veya dogrudan Anayasa hükümleri, Anayasanin 11 inci maddesi geregince uygulanir.

f) Kesinhesap kanunu tasarilarinin görüsülme usulünü düzenleyen 164 üncü maddenin ikinci fikrasi hükmü 1984 yilindan itibaren uygulanmaya baslanir.


--------------------------------------------------------------------------------

Read More......

Lekelerin Temizligi

Lekelerin Temizligi

Yünlü, pamuklu, ipek kumaşlar için elinizin altındaki sihirli leke çıkartıcıyı biliyor musunuz? Kuru fasulyenin haşlama suyu, içine tuz katılmadığı taktirde mükemmel bir temizleyicidir. Bunu sakın unutmayın.


Alçı Lekesi

Ilık sirkeye batırılmış bir bezle silin.

Alkol Lekesi

Cilalı ahşap üzerinde: Lekeli yerleri bir mantar tıpasıyla silin veya terebentinle ıslatın, sonra parlatın.
Masif ahşap üzerinde: Eter veya benzinle temizleyebilirsiniz. Leke çok inatçıysa, çakmak benzinini deneyiniz.

Altın Temizliği

Bir litre suya 15 gr. sabun rendesi ve 100 gr. amonyak ilave edin. Temizlemek istediğiniz altın eşyalarınızı bu karışımın içinde yarım saat kadar bırakın. Sonra, soğuk suyla çalkalayın ve bir deri parçasıyla temizleyin.

Alüminyum Temizliği

Kimi zaman alüminyum kaplarımız kirlenir ve lekelenir (özellikle bulaşık makinasında yıkadıktan sonra kararırlar). Bunların temizliği de kolaydır. İçinde kuzu kulağı pişirin veya süt kaynatın. Bozulan rengi eski haline dönecektir. Biraz zeytinyağı ile birkaç damla alkolü karıştırın ve yumuşak bir bezle alüminyum kaplarınıza sürün. Pırıl pırıl olacaklardır.

Ampullerin Temizliği

En iyi temizleyici alkoldür. Ancak ampulün yüzeyi pütürlüyse bir kesilmiş soğan parçasıyla silin, sonra nemli bir bezle temizleyin. Ampulü temizledikten sonra ışığı yakmadan, üzerine bir iki damla parfüm sürün. Eviniz mis gibi kokacaktır.

At Kestanesi

Elleriniz için:At kestanesi tozu ile ellerinizi yıkarsanız beyaz ve yumuşak olmalarını sağlarsınız.

Çamaşırlar için: Özellikle beyaz çamaşırları at kestanesi suyuyla yıkarsanız kar gibi beyaz olurlar. Ayrıca, at kestanesiyle yıkanan çamaşırlar nemliyken ütülenirse kolalı gibi olur.

Ayakkabıdaki Lekeler

Su lekesi: Boyamadan önce vazelin sürün.

Küf Lekeleri: Bir beze gliserin sürerek lekeleri silin.

Spor ayakkabılar: Benzine batırılmış, eski diş fırçasıyla temizleyin.

Açık renk ayakkabılar: Üzerindeki lekeler benzine batırılmış bir bezle silinirse yok olurlar.

Koyu renk ayakkabılar: Üzerlerindeki lekeleri alkole batırılmış bezle temizleyin. Lekeler yok olacağı gibi ayakkabılarınız pırıl pırıl gözükecektir.

Vernikli ayakkabılar:Süt ve limon suyu en tesirli temizlik maddesidir.

Süet ayakkabılar: Süet ayakkabıların dökülen tüylerini kabartmak için onları, su buharına tutun. Sakın ıslakken fırçalamayın. İyice kuruyunca tel fırçayla fırçalayın.

Rugan ayakkabılar: Çatlamalarını önlemek için zeytinyağı veya vazelin sürün. Sıcaklık çatlamalarına sebep olacağı için serin yerde saklayın.

Kahverengi ayakkabılar: Rengini değiştirip siyaha boyamak isterseniz önce çiğ patatesle ovalayın sonra siyah cila sürün.

Ayna temizliği

Aynanızı temizlemenin iki basit yolunu sıralayalım.

- Top haline getirdiğiniz gazete kağıdını, 2 ölçü su ve 1,5 ölçü sirke karışımına batırarak bununla aynanızı silin, sonra kuru bir bezle kurulayın.
-Yarıya kesilmiş çiğ patatesle aynayı ovalayın. Sonra içine az miktarda alkol katılmış suyla durulayın.

Sinekler karşı: Aynayı temizlediğiniz son suya alkol katarsanız sineklerin konmasını engellersiniz.


Balmumu Lekesi

Lekeli yere bir kurutma kağıdı yerleştirip, balmumunu emmesi için üstünde sıcak ütüyü gezdirin.

Blucinlerin Rengi

Rengini devamlı olarak açılmasını istemiyorsanız, yeniyken içine bol miktarda tuz atılmış soğuk suda 12 saat kadar bırakın. Renginin belirgin bir sabitlik kazandığını göreceksiniz.

Boya

Kokusundan rahatsız olursanız

Taze boya kokusunu yok etmek için iki çareden yararlanabilirsiniz.
-Boya kutusuna, litre başına 2 çorba kaşığı vanilya karıştırın.
-Veya boyadığınız odaya, içinde kesik bir soğan bulunan soğuk su dolu bir kap yerleştirin. Ekmek içiyle doldurulmuş bir tabak da aynı işi görecektir.

Temizliği

Oda duvarlarını temizlemek daima can sıkıcı işler arasında yer alır. Üstelik bu işin püf noktaları bilinmiyorsa…

- Odanın ortasına, kaynar su dolu bir kap bırakın. Kapı ve pencereleri iyice kapatın. Meydana gelecek buhar duvarları nemlendireceğinden temizlik işiniz oldukça kolaylaşacaktır.
- Mutfak duvarlarının temizliği için kullanacağınız sabunlu suya bolca tuz ilave edin. Böylece duvarlardaki yağ ve is lekelerini kolaylıkla çıkartabilirsiniz.
- Boyalı duvarlarınızı, iyice yıkayıp kuruttuktan sonra, nişastalı suya batırdığıız süngerle silin. Böylelikle bir sonraki temizlik işlemini kolaylaştırmış olursunuz.

Parmak izleri

- Duvarın boyasına zarar vermeden bu sevimsiz parmak izlerinden kurtulabilirsiniz.
- İzleri kesilmiş patates parçasıyla ovuşturun.
-Parafine buladığınız bir bezle silerseniz parmak izlerinin çıktıklarını görürsünüz.

Cam üzerindeki boya lekeleri

- Eğer lekeler küçükse, bunları jiletle kazıyarak çıkartabilirsiniz.
- Daha inatçı ve büyük boya lekelerini önce alkolle ıslatın, sonra jiletle kazıyın.

Kumaş üzerindeki boya lekeleri

- Leke henüz oluşmuşsa, yani tazeyse en etkili temizleyici madde terebentindir.
- Leke kurumuşsa, sabunlu suyla yıkayın ve birkaç saat bu suda bırakın. Boya iyice yumuşayınca bir bıçakla kazıyın, sonra terbentinle silin.

Böcek ölüleri leke yapmışsa

- Beyaz çamaşırlar: Çamaşır suyuyla yıkayın.
- Renkli kumaşlar: Lekeyi ılık suyla ıslatın, sonra amonyaklı suyla fırçalayın.


Ceviz Lekesi

Taze ceviz lekesinin ellerde bıraktığı sevimsiz lekeyi çıkarmak için pamuklu bir bez parçasını sirkeye batırıp lekelere sürtün. Sonra ellerinizi soğuk suyla yıkayın.

Cezvedeki Lekeler

Cezvenizdeki kahve lekelerini tuzla ovarsanız hemen çıkarlar.

Çamaşırlar

Yeni çamaşırlar: Yeni çamaşırlarınızın apresini bozmak için, bunları sodalı veya tuzlu ılık suya batırın.

Kaynatırken: Çamaşır kaynatırken oluşan buharı önlemek için, tülbent içine koyduğunuz defne yapraklarını kaynama suyuna atınız.

Beyazlık: Beyaz çamaşırlarınızı kaynattığınız suya birkaç yumurta kabuğu atarsanız kar gibi beyaz olmalarını sağlarsınız.

Sararmışsa: Çamaşırlarınızın kat yerlerinde oluşan sarı çizgileri yok etmek için, bunları çiğ sütle ıslatın. Güneşte kuruttuktan sonra yıkayın.

Renk: Keten çamaşırlarınızın, nazik trikolarınızın, bluzlarınızın ilk günkü parlaklıklarını ve güzel renklerini

devam ettirmek istiyorsanız, son durulama suyuna beyaz sirke ilave edin.

Çamur Lekesi

Hiçbir zaman elbiseyi hemen fırçalamayın. Çünkü çamur lekesi genellikle kuruyunca hafif bir fırçalamayla çıkarlar. Eğer leke çıkmamakta ısrar ederse, eşit miktardaki su ve sirke karışımıyla silin.

Çantalar

Deri çantalar

- Çantalarınızı cilalayarak yağmur lekelerine karşı koruyun.
- Eğer, bu kurala uymadınızsa ve yağmur çantanızda sevimsiz lekeler oluşturduysa, çantanızı kısa bir müddet kaynar su buharına tutun. Kurur kurumaz da, ihmal etmeden hemen cilalayın.

Güderi çantalar

Rutubet, güderi çanta ve eldivenlerinizde küf izleri oluşturabilir. Fakat gliserinle fırçalarsanız bu kusuru yok edebilirsiniz.

Çay

Kumaş üzerindeki lekeler

- Beyaz kumaşta: Limon suyuyla silin. Sonra soğuk suyla durulayın.
- Renkli kumaşta. Taze lekeyi yumurta sarısını suyla karıştırarak ovuşturun. Leke eskiyse, gliserinli suyla silmeniz gerekir.

Halı üzerindeki lekeler:

Eşit ölçekteki alkol ve sirke karışımıyla lekeli yerleri siliniz.

Çimento Lekesi

Yerdeki çimento lekelerinin üzerilerine sıcak alkol sirkesi dökün. Kuvvetli fırçaladığınızda yok olduklarını göreceksiniz.

Çiklet Yapıştıysa

Kendimiz çiğnemesek de elbisemize her an bir çiklet yapışması olağandır. Çikletin yapıştığı yerin tam altına isabet eden yerine naylona sarılmış bir miktar buz koyun. Biraz bekleyin buzun soğutucu etkisiyle çiklet donar. Sonra bir fırçayla bu donan çikleti fırçalarsanız, hepsi yapıştığı yerden çıkar.

Çikolata Lekesi

Kumaş üzerindeki leke

- Çikolata lekesini temizlemenin en iyi yolu gliserinle ovuşturup yağ emici iki kağıt arasında bir müddet bırakarak yağının iyice emilmesini sağlamaktır.
- Eğer bu yeterli olmazsa ve lekelenen kumaş rengi bozulmayan cisten ise lekeli kısmı suyla karıştırdığınız 90 derecelik alkolle silin.

Halı üzerindeki leke

Sabunlu suyla lekenin dış kısmından başlayarak içe doğru silin. Üzerine talk pudrası döküp bir müddet bekleyin. Süpürdükten sonra eşit miktarlardaki su ve alkol karışımıyla silin.

Etek ve Pantolondaki Parlaklıkların Giderilmesi

Kabuğu soyulmuş patatesi iyice yıkadıktan sonra ikiye bölün. Bu kestiğiniz tarafı kumaşın parlak yerine sürmeye başlayın. Birkaç kez tekrarladığınız bu işlemden sonra eteğinizi kurumaya bırakın. İyice kuruduktan sonra da bir fırçayla fırçalayın. Kumaştaki parlaklıktan eser kalmadığını göreceksiniz.

Fondöten Lekesi

Elbisenize bulaşan fondöten leke bırakmışsa, bunu etere batırılmış bir bezle silin. Oluşan hare sabunlu suyla yıkanınca yok olacaktır.

Kan Lekesi

Hiç denememeniz gereken usul kan lekesini çıkartmak için sıcak su kullanmaktır. Lekenin pişerek daha fazla yerleşmesine yol açar sıcak su. Oysa bazı özel yollarla kan lekelerini kolaylıkla çıkartabilirsiniz.

-Beyaz kumaşlarda: Lekeyi oksijenli suyla ıslatın. Sonra sabunlu ılık suda yıkayın.
-Renkli kumaşlarda: Nişastayı suyla karıştırarak bir hamur yapın. Bunu lekeli yere sürerek kurumasını bekleyin. Sonra fırçalayarak temizleyin. Bir başka usul de aspirin tabletini azıcık suyla eritip lekeli yeri

bununla örtmektir. İyice kuruyunca fırçalayarak temizlersiniz.
-Halıda kan lekesi: Lekeli yerleri beyaz sirkeyle ovuşturun.

Kahve Lekesi

Leke henüz oluşmuşsa üzerine biraz tuz dökün.

Beyaz pamuklu kumaşta:Lekeyi sabunlu su ile çıkaramazsanız, oksijenli su ile silin. Bu da yeterli olmazsa çamaşır suyu kullanmaktan başka çareniz yok demektir.

Renkli kumaşta: Lekeyi çıkartmak için birkaç yol deneyebilirsiniz.
-Lekeli kısma biraz gliserin sürün ve ılık suyla durulayın.
Nazik kumaşlar için: Şu karışımı deneyebilirsiniz. Sıcak suya bir yumurta sarısı ve birkaç damla gliserin katın. Bununla lekeli kısmı silin ve ılık suyla durulayın.
Halı üzerinde: Lekeli yeri, eşit miktarlardaki alkol ve beyaz sirke karışımıyla silin.
Cilalı ahşap üzerinde: Oksijenli suyla silin. Sonra lekeli yeri cilalayın .

Mermer Üzerindeki Lekeler

Boyalı lekeler

Meyva, kahve, içki ve nikotin lekeleri içine birkaç damla amonyak katılmış çamaşır suyuyla ovuşturulunca yok olurlar. Sonra duru suyla silmeyi ihmal etmeyin.

Mürekkep lekesi

Birkaç damla amonyak ve %20 oranında oksijenli su karışımıyla lekeleri ovun. Kuruyunca mermerlerinizi yumuşak bir bezle parlatın.

Yağ lekeleri

Mermer üzerindeki yağ lekelerini çıkartmak için benzin kullanın. Ancak bu işi ateşten uzakta yapmayı sakın ihmal etmeyin.

Sararan mermerler

Sabunlu suyla silin. Sonra tuz katılmış limon suyuyla ovuşturun. Durulatıp kurutun.

Pas lekeleri

Oksalit asit pas lekeleri için birebirdir. Bir kaşık oksalit asidi az miktardaki sıcak su içinde eritin. Buna batırdığınız bir bezle lekeli yerleri ovun.

Beyaz mermerler

Bol tuz ilave edilmiş limon suyuyla ovun. Bir fanila parçasıyla parlatın.

Meyva lekeleri

Beyaz kumaş üzerindeki leke

Lekeyi amonyaklı suyla yıkayın. Çıkmazsa, çamaşır suyu ilave ettiğiniz sabunlu suya batırıp lekeli kısmı ovuşturun.

Renkli kumaş üzerindeki leke

-90 derecelik alkol,
-Amonyak ilave edilmiş oksijenli su,
-Ekşimiş süt: İki-üç saat leke üzerinde bırakacağınız ekşimiş süt, meyva lekesini çıkartacaktır.

Renkli kumaş üzerindeki meyva lekelerini bu sıraladığımız malzemelerden elinizin altında bulunanı veya kolayınıza geleni ile temizleyebilirsiniz.

Sentetik kumaştaki leke

-Limon suyu
-Beyaz sirke
-Hafif amonyaklı su


Bu malzemelerden herhangi birisine batırdığınız bir pamuk parçasıyla lekeyi silin. Ancak bu işi yapmadan önce lekeli kısmın altına bir kumaş parçası koymayı unutmayın.

Yünlü ve ipekli kumaştaki leke

Lekeli kısmın altına su emen bir kumaş parçası yerleştirin ve lekeyi beyaz sirkeyle silin.


Eldeki lekeler

Ellerinizdeki meyva lekelerini sirkeyle yıkar veya silerseniz kolayca çıkarabilirsiniz.

Mobilyalardaki Lekeler

Boyalı mobilyalarda;

Su lekeleri:Mantar tıpayla ovun.

Sinek pisliği: Kahve telvesiyle lekeleri silin veya sirkeyle ovun.

Şeker lekesi: Ilık suyla hafifçe sulndırılmış kahve telveleri kolayca temizler.

Cilalı mobilyalarda;

Su lekeleri: Eşit miktardaki zeytinyağı ve 90 derecelik alkolü karıştırıp buna batıracağınız bezle ovuşturursanız lekeleri yok edebilirsiniz. Eğer mobilyanızın cilası hafif bozulduysa zeytinyağı ve sigara külü karışımına batırdığınız bir bezle daireler çizerek yenileyin cilasını.

Sıcak tabak izi: Üzerine terebentin sürün ve kaynamamış ketenyağıyla ovun. Sonra temiz ve yumuşak bir bezle parlatın.

Mum lekeleri

Cilalı ahşapta: Bir karton parçasıyla kazıyarak mümkün olduğu kadarını çıkarın. Sonra sıcak suyla ovun. Eşit oranlardaki terebentin ve ketenyağı karışımına batırdığınız bezle lekeyi ıslatın. Kuruduktan sonra parlatın.

Vernikli mobilyada: Kartonla kazıdıktan sonra petrole batırdığınız bir bezle silin.

Örtüde:Mumun koparabildiğiniz kadarını kaldırın örtüyü yıkayın. Kuruduktan sonra ütülerken mum lekesinin bulunduğu yeri iki kurutma kağıdı arasına koyun.

Mürekkep lekesi

Deri eşya üzerinde: Biraz limon suyuyla lekeyi fırçalayın.

Kağıt üzerinde: Lekeli kağıdın altına kurutma kağıdı koyun. Lekenin üzerine birkaç damla oksijenli su sıkın. Sonra kuru bir pamuk parçasıyla kurutun.

Kumaş üzerinde:

-Dayanıklı bir kumaşsa: Biraz limon suyu ve ılık sütle silin. Durulanınca leke yok olacaktır.
-Nazik bir kumaşsa: Leke kuruyunca, üzerine talk pudrası dökün. Kaybolana kadar fırçalayın.
-Beyaz çamaşırda: Hemen lekenin üzerine sulandırılmış hardalı yayın. Yarım saat kadar bekleyip, süngerle lekeli yeri yıkayın.

Mobilya üzerinde:

-Eğer leke tazeyse içine çiğ süt veya limon suyu ilave ettiğiniz sıcak su yeterli olacaktır.
-Leke eskiyse zımpara kağıdı ile kazıyın. Muntazam daireler çizerek mantar tıpayla parlatın.

Parmaktaki lekeler: En etkilisi domates suyuyla ovmaktır.

Kırmızı mürekkep lekesi:Üzerine hardal sürüp birkaç saat öylece bırakın. Kırmızı mürekkep lekesinden sizi kurtaracak en iyi malzeme budur.

Nikotin

Eldeki nikotin lekeleri

-Leke belirsizse biraz limon suyu ile ovuşturmak size yeterli olacaktır.
-Leke daha ciddiyse çamaşır suyuna başvurmanız gerekir.
-Leke oldukça koyuysa şu hamurdan yararlanın: Bir çorba kaşığı bikoarbonat dö sud, bir çorba kaşığı ponza taşı pudrası ve birkaç damla limon suyunu karıştırın. Bununla elinizi iyice ovuşturun.

Kumaştaki nikotin lekesi: Leke yok olanakadar 90 derecelik alkole batırdığınız bir bezle ovun.

Küllük üzerindeki lekeler: Yıkadığınız halde küllükteki lekeler çıkmadılarsa, bunları ince tuza batırdığınız bir mantar tıpayla ovun.

Oje Lekesi

-Aseton ile
-Veya eşit ölçülerdeki alkol ve eter karışımı ile çıkartabilirsiniz. Her iki halde de lekenin altına 4-5 kat

katlanmış beyaz bir bez koyun. Lekeyi silerken bu bez kirleneceğinden, kirin elbiseye geçmemesi için, kontrol edin ve lekenin altına bezin temiz kısımlarının kaydırın. Leke hemen çıkmazsa bu işlemi bir daha tekrarlayın. Sonra asetonu uçurarak leke bırakmasını önleyin.

Ot Lekesi

Lekeyi ıslattıktan sonra üzerine eşit miktarda sofra tuzu ve kırımtartar serpin. Güneşte kurusun.

Pas Lekesi

Sentetik olmayan kumaşlardaki lekeler:

-Tuzlu limon suyuyla ovuşturun. Sonra içine biraz amonyak katılmış suyla silin ve durulayın.
-Lekeli kısmı suyla ıslatın ve kaynar su buharına tutun. Kuzu kulağı ile ovun, sıcak su ile durulayın.

Sentetik kumaşlardaki pas lekeleri: Diğer kumaşlardan daha çok dikkat gerekir, en etkili çözüm lekeli kısmı biraz limonla ovmaktır.

Ruj Lekesi

-Ruj lekeli kumaşı etere batırılmış bir pamukla silmek ve bu işlemi birkaç kez tekrarlamak gerekir. Ancak bu işlemi yaparken ateşten uzakta durmakta fayda vardır. Eter çok yanıcı bir maddedir.
-Lekenin üzerine sabun sürün ve bir saat öyle bırakın. Sonra yıkayın.
-Üzerine pamukla oksijenli su damlatın. Sonra suyla durulayın.


Sebze Ayıklarken Ellerdeki Lekeler

Sebzeleri ayıklarken ellerde oluşan lekeler, ellerimizi yıkadıktan sonra bile temizlenmezler. Fakat portakal kabuğuyla ovarsak hemen kurtuluruz bu sevimsiz lekelerden.

Süt Lekesi

-Yıkanabilen kumaştaysa sabunlu bezle silin.
-Yıkanmaz kumaştaysa benzine batırılmış bir bezle bastırmadan silin. Elin hafif temasıyla benzini uçurun. Sonra ılık suda durulayın ve nemli bezle tersinden ütüleyin.

Su Lekesi

Bilirsiniz, su da leke yapar. İpekli ya da pamuklu kumaşlardaki su lekesini çıkartmak için lekeli yerleri bir bardak ya da şişenin dibiyle ovun. Fanilalarla yünlüleri ütülemek yeterlidir.

Şarap Lekesi

Beyaz kumaşta şarap lekesi:

-Kumaşı bir süre kaynamakta olan süte batırın sonra yıkayın.
-Örtünün üzerine dökülür dökülmez hemen tuz serpin. İlk yıkamada çıkacaktır. İnatçılık ederse, yıkama suyuna biraz çamaşır suyu katınız.

Renkli kumaşta şarap lekesi: Lekeli kısmı amonyaklı soğuk suya batırın.

Beyaz pamuklu örtüde: Hemen lekeli kısmı beyaz şarapla ıslatın.

Tentürdiyot Lekesi

Leke yeni ise, alkol yararlıdır. Eğer eski ise, benzin vb. şeyler ya da oksijenli su kullanılır.

Tereyağı lekesi

-Sentetik kumaşta: Sabunlu su yeterli olacaktır.
-Pamuklu ve beyaz kumaşta: Yıkamadan önce kuru sabun sürtün.
-Yünlü veya ipeklide: Talk pudrası ve tebeşir tozundan yararlanın.

Terleme Lekesi

-Beyaz renkli elbiselerde: Asitoksalitle silin. Durulayın, sonra oksijenli su ile silin.
-Nazik kumaşlarda: Hafif amonyaklı veya limonlu su yeterli olabilir.
-Yünlü kumaşta: Kumaşı birkaç saat sirkeli soğuk suda bırakarak lekeleri temizleyebilirsiniz.

Ütüde Sararan Çamaşır

Sararan kısmı nemlendirin. Üstüne mısır nişastası serpin. Sonra yine bir bez aracılığıyla ütünüzle kurutun. Leke yok olacaktır.

Bir başka yol da sararan kısmı oksijenli su ile ıslatıp, gene ütüyle kurutmaktır.

Yağ Lekesi

Sıçrayan yağlar: Kızartma yaparken ne kadar dikkat etsek de tamamen engelleyemeyiz. Bunları temizlemek için en etkili temizleyici ispirtodur.

Zeytinyağı lekesini elbiseden çıkartmak için sakın su ya da kolonya kullanmayın. Hemen bir lokma ekmek içini yuvarlayıp lekenin üstünde gezdirin. Çıkacaktır.

Yumurta Lekesi

-Yumurta lekelerini çıkartmak için suyu soğuk olarak kullanmanız şarttır.
-Genellikle sabunlu su yeterli oluyorsa da beyaz kumaşlarınız için biraz çamaşır suyu ilave edebilirsiniz.
-Kesik limonla lekeli yerleri ovun.
-Suda haşlayarak ezdiğiniz bir parça patatesle ovuşturun.
-İçinde çakıl bulunmayan nemli toprakla yumurta lekelerini silin.

Zamk Lekesi

Çıkartmak istediğiniz lekenin altına su emici bir kumaş parçası koyun ve lekeli kısmı beyaz sirkeye batırılmış bir bezle silin sonra durulayın.

Zift Lekesi

Üstüne vazelin sürüp bir saat bekletmek sonra da lekeyi her eczaneden rahatlıkla bulabileceğiniz eterle silmeniz gerekmektedir.

Read More......

Hasta Hakları Yönetmeliği

Hasta Hakları Yönetmeliği

Resmi Gazete 1 Ağustos 1998 - Sayı : 23420

İkinci Bölüm

SAĞLIK HİZMETLERİNDEN FAYDALANMA HAKKI

Madde 5 d- “Tıbbi zorunluluklar ve kanunlarda yazılı haller dışında rızası olmaksızın kişinin vücut bütünlüğüne ve diğer kişilik haklarına dokunulamaz” .

Adalet ve Hakkaniyete Uygun Olarak Faydalanma

Madde 6:

Hasta, adalet ve hakkaniyet ilkeleri çerçevesinde sağlıklı yaşamın teşvik edilmesine yönelik faaliyetler ve koruyucu sağlık hizmetleri de dahil olmak üzere, sağlık hizmetlerinden ihtiyaçlarına uygun olarak faydalanma hakkına sahiptir. Bu hak, sağlık hizmeti veren bütün kurum ve kuruluşlar ile sağlık hizmetlerinde görev alan personelin adalet ve hakkaniyet ilkelerine uygun olarak hizmet verme yükümlülüklerini de içerir.

Bilgi İsteme

Madde 7:Hasta, sağlık hizmetlerinden nasıl faydalanacağı konusunda bilgi isteyebilir. Bu hak, hangi sağlık kuruluşundan hangi şartlara göre faydalanabileceğini, sağlık kurum ve kuruluşları tarafından verilen her türlü hizmet ve imkanın neler olduğunu ve müracat edilen kuruluşta verilen sağlık hizmetlerinden faydalanma usulünü öğrenme haklarını da kapsar.

Bütün sağlık kurum ve kuruluşları , hastayı birinci fıkra uyarınca bilgilendirmek için yeterli teknik donanımı haiz birimi oluşturmak; bu birimde , hastaya kesin ve yeterli bilgi verebilecek nitelik ve ehliyete sahip personeli daimi olarak isdihdam etmek ve hastanın ihtiyacı olan birimlere kolayca ulaşabilmesini temin etmek üzere, kuruluşun uygun yerlerinde bilgilendirici tabela, broşür ve işaretler bulundurmak gibi tedbirleri almak zorundadırlar

(Hastaya sağlık kuruluşu tarafından danışmanlık hizmeti verilmesi ve bilgilendirilmesi başlığı?)

Sağlık Kuruluşunu Seçme ve Değiştirme

Madde 8:Hasta; tabi olduğu mevzuatın öngördüğü usül ve şartlara uyulmak kaydı ile, sağlık kurum ve kuruluşunu seçme ve seçtiği sağlık kuruluşunda verilen sağlık hizmetinden faydalanma hakkına sahiptir.

Mevzuat ile belirlenmiş sevk sistemine uygun olmak şarti ile hasta saglik kuruluşunu degiştirebilir. Ancak kuruluşu degiştirtmenin hayati tehlikeye yolaçip açmayacagi ve hastaliginin daha da agirlaşip agirlaşmayacagi hususlarinda hastanin tabib tarafindan aydinlatilmasi ve hayati tehlike bakimindan saglik kuruluşunun degiştirilmesinde tibben sakinca görülmemesi esastir.

Acil vak’alar dışında, herhangi bir sosyal güvenlik kuruluşuna bağlı olup da mevzuatın öngördüğü sevk zincirine uymayanlar aradaki ücret farkını kendileri karşılar.

Hastanın sağlık kuruluşunda kalmasında tıbben fayda bulunmayan veya bir başka sağlık kuruluşuna nakli gerekli olan hallerde, durum hastaya veya 15 nci maddenin ikinci fıkrasında belirtilen kişilere açıklanır. Nakilden önce, gereken bilgiler nakil talebinde bulunan veya tıbben uygun görülen sağlık kuruluşuna, sevkeden kuruluş veya mevzuatla belirlenen yetkililerce verilir. Her iki durumda da hizmetin aksamadan ve kesintisiz olarak verilmesi esastır.

Personeli tanıma, seçme , değiştirme

Madde 9: Hastaya talebi halinde, kendisine sağlık hizmeti verecek veya vermekte olan tabiplerin ve diğer personelin kimlikleri, görev ve ünvanları hakkında bilgi verilir.

Mevzuat ile belirlenmiş usullere uyulmak şarti ile hastanin, kendisine saglik hizmeti verecek personeli serbestçe seçme, tedavisi ile ilgilenen tabibi degiştirme ve başka tabiplerin konsültasyonunu istemek hakki vardir.

Personeli seçme, tabibi değiştirme ve konsültasyon isteme hakları kullanıldığında, mevzuat ile belirlenen ücret farkı, bu hakları kullanan hasta tarafından karşılanır.

Öncelik Sırasının Belirlenmesini İsteme

Madde 10: Sağlık kuruluşunun hizmet verme imkanlarının yetersiz veya sınırlı olması sebebiyle sağlık hizmeti talebi zamanında karşılanamayan hallerde , hastanın , öncelik hakkının tıbbi kriterlere dayalı ve objektif olarak belirlenmesini istemek hakkı vardır.

Acil ve adli vakalar ile yaşlilar ve özürlüler hakkinda öncelik sirasinin belirlenmesinde ilgili mevzuat uygulanir.

Tıbbi Gereklere Uygun Teşhis, Tedavi ve Bakım

Madde 11: Hasta, modern tıbbi bilgi ve teknolojinin gereklerine uygun olarak teşhisinin konulmasını, tedavisinin yapılmasını ve bakımını istemek hakkına sahiptir.

Tababetin ilkelerine ve tababet ile ilgili mevzuat hükümlerine aykırı veya aldatıcı mahiyette teşhis ve tedavi yapılamaz.

Tıbbi Gereklilikler Dışında Müdahale Yasağı

Madde 12: Tanı, tedavi veya korunma amacı olmaksızın ölüme veya hayati tehlikeye yol açabilecek veya vücut bütünlüğünü bozacak veya akli ve bedeni direnci azaltabilecek hiçbir müdahale yapılamaz ve talep edilemez.

Ötenazi Yasağı

Madde 13: Ötenazi yasaktır.

Tıbbi gereklerden bahisle veya her ne suretle olursa olsun, hayat hakkından vazgeçilemez. Kendisinin veya bir başkasının talebi olsa dahi, kimsenin hayatına son verilemez

Tıbbi Özen Gösterilmesi

Madde 14:Personel, hastanın durumunun gerektirdiği tıbbi özeni gösterir. Hastanın hayatını kurtarmak veya sağlığını korumak mümkün olmadığı taktirde dahi, ıstırabını azaltmaya veya dindirmeye çalışmak zorunludur.

Üçüncü Bölüm

SAĞLIK DURUMU İLE İLGİLİ BİLGİ ALMA HAKKI

Madde 15: Hasta; sağlık durumunu, kendisine uygulanacak tıbbi işlemleri, bunların faydaları ve muhtemel sakıncaları, alternatif tıbbi müdahale usülleri, tedavinin kabul edilmemesi halinde ortaya çıkabilecek muhtemel sonuçları ve hastalığın seyri ve neticeleri konusunda sözlü veya yazılı olarak bilgi istemek hakkına sahiptir

Sağlık durumu ile ilgili gereken bilgiyi, bizzat hasta veya hastanın küçük, temyiz kudretinden yoksun veya kısıtlı olması halinde velisi veya vasisi isteyebilir. Hasta sağlık durumu hakkında bilgi almak üzere bir başkasına da yetki verebilir. Gerek görülen hallerde yetkinin belgelendirilmesi istenilebilir.

Hasta, tedavisi ile ilgilenen tabip dışında bir başka tabipten de sağlık durumu hakkında bilgi alabilir.

Kayıtları İnceleme

Madde 16:Hasta, sağlık durumu ile ilgili bilgileri içeren dosya ve kayıtları doğrudan veya vekili veya kanuni temsilcisi vasıtası ile inceleyebilir ve bir suretini alabilir. Bu kayıtlar sadece hastanın tedavisi ile ilgili olanlar tarafından görülebilir.

Kayıtların Düzeltilmesini İsteme

Madde 17:Hasta; sağlık kurum ve kuruluşları nezninde bulunan kayıtlarında eksik, belirsiz ve hatalı tıbbi ve şahsi bilgilerin tanımlanmasını, açıklanmasını, düzeltilmesini ve nihai sağlık durumu ve şahsi durumuna uygun hale getirilmesin isteyebilir.

Bu hak hastanın sağlık durumu ile ilgili raporlara itiraz ve aynı veya başka kurum ve kuruluşlarda sağlık durumu hakkında yeni rapor düzenlenmesini isteme haklarını da kapsar.

Bilgi Vermenin Usulü

Madde 18: Bilgi gerektiğinde tercüman kullanılarak, hastanın anlayabileceği şekilde, tıbbi terimler mümkün olduğunca kullanılmadan, tereddüt ve şüpheye yer verilmeden ve hastanın ruhi durumuna uygun ve nazik bir ifade ile verilir.

Bilgi Verilmesi Caiz Olmayan ve Tedbir Alınması Gereken Haller

Madde 19:Hastanın manevi yapısı üzerinde fena tesir yapmak suretiyle hastalığın artması ihtimalinin bulunması ve hastalığın seyrinin ve sonucunun vahim görülmesi hallerinde, teşhisin saklanması caizdir.

Hastaya ve yakınlarına, hastanın sağlık durumu hakkında bilgi verilip verilmemesi, yukarıdaki fıkrada belirtilen şartlar çerçevesinde tabibinin takdirine bağlıdır.

Tedavisi olmayan bir teşhis, ancak bir tabip tarafindan ve tam bir ihtiyat içinde hastaya hissettirilebilir veya bildirilebilir. Hastanin aksi yönde bir talebinin bulunmamasi veya açiklanacagi şahsin önceden belirlenmemesi halinde, böyle bir teşhis ailesine bildirilir.

Bilgi Verilmesini Yasaklama

Madde 20:İlgili mevzuat hükümlerine ve hastalığın mahiyetine göre yetkili mercilerce alınacak tedbirlerin gerektirdiği haller dışında; hasta sağlık durumu hakkında kendisine veya ailesine veya yakınlarına bilgi verilmemesini isteyebilir.

Dördüncü Bölüm

MAHREMİYETE SAYGI GÖSTERİLMESİ

Madde 21: Hastanın, mahremiyetine saygı gösterilmesi esastır. Hasta mahremiyetinin korunmasını açıkça talep de edebilir. Her türlü tıbbi müdahale, hastanın mahremiyetine saygı gösterilmek suretiyle icra edilir.

Mahremiyete saygı gösterilmesi ve bunu istemek hakkı;

a)Hastanın, sağlık durumu ile ilgili tıbbi değerlendirmelerin gizlilik içerisinde yürütülmesini

b)Muayenesinin, teşhisin, tedavinin ve hasta ile dogrudan temasi gerektiren diger işlemlerin makul bir gizlilik ortaminda gerçekleştirilmesini,

c)Tıbben sakınca olmayan hallerde yanında bir yakınının bulunmasına izin verilmesini,

d)Tedavisi ile doğrudan ilgili olmayan kimselerin, tıbbi müdahale sırasında bulunmamasını

e)Hastalığın mahiyeti gerektirmedikçe hastanın şahsi ve ailevi hayatına müdahale edilmemesini

f)Sağlık harcamalarının kaynağının gizli tutulmasını

kapsar,

Ölüm olayı mahremiyetin bozulması hakkını vermez.

Eğitim verilen sağlık kurum ve kuruluşlarında, hastanın tedavisi ile doğrudan ilgili olmayanların tıbbi müdahale sırasında bulunması gerekli ise; önceden veya tedavi sırasında bunun için hastanın ayrıca rızası alınır.

Rıza Olmaksızın Tıbbi Ameliyeye Tabi Tutulması

Madde 22: Kanunda gösterilen istisnalar hariç olmak üzere, kimse, rızası olmaksızın ve verdiği rızaya uygun olmayan bir şekilde tıbbi ameliyeye tabi tutulamaz.

Bir suç işledigi veya buna iştirak ettigi şüphesi altinda bulunan kişinin işledigi suçun muhtemel delillerinin, kendisinin veya magdurun vücudunda oldugu düşünülen hallerde; bu delillerin ortaya çikarilmasi için sanigin veya magdurun tibbi ameliyeye tabi tutulmasi, hakimin kararina baglidir.

Gecikmesinde sakınca bulunan hallerde bu ameliye, Cumhuriyet Savcısının talebi üzerine yapılabilir.

Bilgilerin Gizli Tutulması

Madde 23:Sağlık hizmetinin verilmesi sebebiyle edinilen bilgiler, kanun ile müsaade edilen haller dışında , hiçbir şekilde açıklanamaz.

Kişinin rizasina dayansa bile, kişilik haklarindan bütünüyle vazgeçilmesi, bu haklarin başkalarina devri veya aşiri şekilde sinirlanmasi neticesini doguran hallerde bilginin açiklanmasi, bunlari açiklayanin hukuki sorumlulugunu kaldirmaz.

Hukuki ve ahlaki yönden geçerli ve haklı bir sebebe dayanmaksızın hastaya zara verme ihtimali bulunan bilginin ifşa edilmesi, personelin ve diğer kimselerin hukuki ve cezai sorumluluğunu da gerektirir.

Araştirma ve egitim amaciyla yapilan faaliyetlerde de hastanin kimlik belgeleri, rizasi olmaksizin açiklanamaz.

Beşinci Bölüm

TIBBİ MÜDAHALEDE HASTANIN RIZASI

Hastanın Rızası ve İzin

Madde 24:Tıbbi müdahalelerde hastanın rızası gerekir. Hasta küçük veya mahcur (kısıtlı) ise velisinin veya vasisinden izin alınır. Hastanın, velisinin ya da vasisinin olmadığı veya hazır bulunamadığı veya hastanın ifade gücünün olmadığı hallerde bu şart aranmaz.

Kanuni temsilci tarafından muvafakat verilmeyen hallerde müdahalede bulunmak tıbben gerekli ise, velayet ve vesayet atındaki hastaya tıbbi müdahalede bulunabilmesi; Türk Medeni Kanununun 272 nci ve 431 nci maddeleri uyarınca mahkeme kararına bağlıdır.

Kanuni temsilciden veya mahkemeden izin alınması zaman gerektirecek ve hastaya derhal müdahale edilmediği taktirde hayatı veya hayati organlarından birisi tehdit altına girecek ise, izin şartı aranmaz.

Üçüncü fıkrada belirtilen ve hayatı veya hayati organlardan birisini tehdit eden acil haller haricinde, rızanın her zaman geri alınması mümkündür. Rızanın geri alınması, hastanın tedaviyi reddetmesi anlamına gelir.

Rızanın müdahale başladıktan sonra geri alınması, ancak tıbbi yönden sakınca bulunmaması şartına bağlıdır.

Tedaviyi Reddetme ve Durdurma

Madde 25: Kanunen zorunlu haller dışında ve doğabilecek olumsuz sonuçların sorumluluğu hastaya ait olmak üzere hasta, kendisine uygulanması planlanan veya uygulanmakta olan tedaviyi reddetmek veya durdurulmasını istemek hakkına sahiptir. Bu halde , tedavinin uygulanmamasından doğacak sonuçların hastaya veya kanuni temsilcilerine veyahut yakınlarına anlatılması ve bunu gösteren yazılı belge alınması gerekir.

Bu hakkın kullanılması, hastanın sağlık kuruluşuna tekrar müracatında hasta aleyhine kullanılamaz.

Küçük veya mahcurun tıbbi müdahaleye katılımı

Madde 26:Kanuni temsilcinin muvafakatinin gerektiği ve yeterli olduğu hallerde dahi, mümkün olduğu ölçüde küçük veya mahcur olan hastanın dinlenmek suretiyle tıbbi müdahaleye iştiraki sağlanır.

Alışılmış Olmayan Tedavi Usullerinin Uygulanması

Madde 27- Klinik veya lâboratuar muayeneleri sonucunda bilinen klâsik tedavi metotlarının hastaya fayda vermeyeceğinin sabit olması ve daha evvel deney hayvanları üzerinde kafi derecede tecrübe edilmek suretiyle faydalı tesirlerinin anlaşılması ve hastanın rızasının bulunması şartları birlikte mevcut olduğunda, bilinen klâsik tedavi metodları yerine başka bir tedavi usûlü uygulanabilir. Ayrıca, bilinen klâsik tedavi metodu dışındaki bir metodun uygulanabilmesi için, hastaya faydalı olacağının ve bu tedavinin bilinen klâsik tedavi usûllerinden daha elverişsiz sonuç vermeyeceğinin muhtemel olması da şarttır.

Evvelce tecrübe edilmemiş bir tibbî tedavi ve müdahale usulü, ancak zarar vermeyeceginin ve hastayi kurtaracaginin mutlak olarak öngörülmesi halinde yapilabilir.

Altıncı Bölüm' de yer alan hükümler saklıdır.

Rızanın Şekli ve Geçerliliği

Madde 28- Mevzuatın öngördüğü istisnalar dışında, nza herhangi bir şekle bağlı değildir.

Hukuka ve ahlâka aykırı olarak alınan rıza hükümsüzdür ve bu şekilde alınan rızaya dayanılarak müdahalede bulunulamaz.

Organ ve Doku Alınmasında Rıza

Madde 29- 18 yaşindan küçük ve mümeyyiz olmayanlardan organ ve doku alinamaz. Bu şartlari tamam olanlardan teşhis tedavi ve bilimsel amaçlar ile organ veya doku alinmasi, 2238 sayili Organ ve Doku Alinmasi, Saklanmasi ve Nakli Hakkinda Kanun' un 6 nci maddesinde öngörülen yazili şekil şartina tâbidir.

Ölüden organ ve doku alınma şartı ve cesetlerin bilimsel araştırma için muhafazası hususunda 2238 sayılı Kanun un 14 üncü maddesi hükümleri saklıdır.

Aile Planlaması Hizmetleri ve Gebeliğin Sona Erdirilmesi

Madde 30- İlgilinin rızası mevcut olsun veya olmasın, Bakanlık tarafından tespit edilmiş olanlar dışındaki ilâç ve araçlar aile plânlaması hizmetlerinde kullanılamaz.

Gebeliğin sona erdirilmesi, 2827 sayılı Nüfus Planlaması Hakkında Kanun ile öngörülen şartlara tâbidir.

Sterilizasyon ve gebeliğin sona erdirilmesi hallerinde, hastanın rızası ile evli ise eşinin de rızası gereklidir.

.

Rızanın Kapsamı

Madde 31- Rıza alınırken hastanın veya kanunî temsilcisinin tıbbi müdahalenin konusu ve sonuçlan hakkında bilgilendirilip aydınlatılması esastır.

Hastanın, uygulanacak tıbbî müdahale için verdiği rıza, bu müdahalenin gerektirdiği sair tıbbî işlemleri de kapsar. Ancak, tıbbî işlemleri:n uygulanmasında, bu Yönetmelik' te ve diğer mevzuatta belirlenen hakların ihlal edilmemesi için azamî ihtimam gösterilir .

Altıncı Bölüm

TIBBİ ARAŞTIRMALAR

Tıbbî Araştırmalarda Rıza

Madde 32- Hiç kimse; Bakanlığın izni ve kendi nzası bulunmaksızın, tecrübe, araştırma veya eğitim amaçlı hiçbir tıbbi müdahale konusu yapılamaz.

Tıbbî araştırmalardan beklenen tıbbî fayda ve toplum menfaati, üzerinde araştırma yapılmasına rıza gösteren gönüllünün hayatından ve vücut bütünlüğünün korunmasından üstün tutulamaz.

Tıbbi araştırmalar, sadece, mevzuata göre araştırmada bulunmaya yetkili ve yeterli

tıbbî bilgi ve tecrübeyi haiz olan personel tarafından, mevzuat ile belirlenmiş bulunan yerlerde yürütülür.

Gönüllünün tıbbî araştırmaya rıza göstermiş olması, bu araştırmada görev alan personelin sorumluluğunu ortadan kaldırmaz.

Gönüllünün Korunması ve Bilgilendirilmesi

Madde 33- Araştirmalarda. gönüllünün sagligina ve diger kişilik haklarina zarar verilmemesi için gereken bütün tedbirler alinir. Araştirmanin gönüllüye verecegi muhtemel zararlar önceden tespit edilemedigi takdirde; gönüllü. rizâsi bulunsa dahi, araştirma konusu yapilamaz.

Gönüllü; araştirmanin maksadi, usulü, muhtemel faydalan ve zararlari ve araştirmaya iştirak etmekten vazgeçebilecegi ve araştirmanin her safhasinda başlangiçta verdigi rizayi geri alabilecegi hususlannda, önceden yeterince bilgilendirilir.

Rıza Alınmasının Usulü ve Şekli

Madde 34- Tıbbî araştırma hakkında yeterince bilgilendirilmiş olan gönüllünün rızasının maddî veya manevî hiçbir baskı altında olmaksızın, tamamen serbest iradesine dayanılarak alınmasına azamî ihtimam gösterilir.

Tıbbî araştırmalarda rıza yazılı şekil şartına tâbidir.

Küçüklerin ve Mümeyyiz Olmayanların Durumu

Madde 35- Reşit ve mümeyyiz olmayanlara, kendilerine faydasi olmadan, sirf tibbî araştirma amaci güden tibbi müdahaleler hiçbir surette tatbik edilemez. Faydalan bulunmasi şarti ile reşit ve mümeyyiz olmayanlar üzerinde tibbî araştirma yapilmasi, velilerinin veya vasilerinin rizasina baglidir. Kanunî temsilci tarafindan muvafakat verilmeyen hallerde, 24 üncü maddenin ikinci fikrasi hükmü uygulanir.

İlâç ve Tertiplerin Araştırma Amacıyla Kullanımı

Madde 36- Özel mevzuatına göre izin veya ruhsat alınmış olsa dahi, sırf tıbbi araştıra amacı ile hasta üzerinde kendi rızası ve Bakanlığın izni bulunmaksızın hiçbir ilâç ve terkip kullanılamaz.

İlâç ve terkiplerin tıbbî araştırmada kullanımı 29/11/1993 tarihli ve 21480 sayılı

Resmi Gazete'de yayımlanan İlâç Araştırmaları Hakkında Yönetmelik hükümlerine tâbidir.

Yedinci Bölüm

DİĞER HAKLAR

Güvenliğin Sağlanması

Madde 37- Herkesin, sağlık kurum ve kuruluşlarında güvenlik içinde olmayı bekleme ve bunu istemek haklan vardır.

Bütün sağlık kurum ve kuruluşları , hastaların ve ziyaretçi ve refakatçi gibi yakınlarının can ve mal güvenliklerinin korunması ve sağlanması için gerekli tedbirleri almak zorundadırlar.

Tutuklu ve hükümlülerin sağlık kurum ve kuruluşlarında muhafazaları ile ilgili özel mevzuat hükümleri saklıdır.

Dini Vecibeleri Yerine Getirebilme ve Dini Hizmetlerden Faydalanma

Madde 38- Sağlık kurum ve kuruluşlarının imkânları ölçüsünde hastalara dinî vecibelerini serbestçe yerine getirebilmeleri için gereken tedbirler alınır.

Kurum hizmetlerinde aksamalara sebebiyet verilmemek, başkalarini rahatsiz etmemek ve personelce düzenlenip yürütülen tibbî tedaviye hiç bir şekilde müdahalede bulunulmamak şarti ile hastalara dini telkinde bulunmak ve onlari manevî yönden desteklemek üzere talepleri halinde, dinî inançlarina uygun olan din. görevlisi davet edilir. Bunun için, saglik kurum ve kuruluşlannda uygun zaman ve mekân belirlenir.

İfadeye muktedir olmayıp da dinî inancı bilinen ve kimsesiz olan agoni halindeki hastalar için de, taJep şartı aranmaksızın, dinî inançlarıa uygun olan din görevlisi çağrılır.

Bu hakların nasıl ve ne zaman kullanılacağı ve bu konuda alınacak tedbirler, sağlık kuruluşunun çalışma usûl ve esaslarını gösteren mevzuatta ayrınca düzenlenir.



İnsanî Değerlere Saygı Gösterilmesi ve Ziyaret

Madde 39- Hasta, kişilik degerlerine uygun bir şekilde ve ortamda saglik hizmetlerinden faydalanma hakkina sahiptir.

Sağlık hizmetlerinde görev alan bütün personel; hastalara, yakınlarına ve ziyaretçilere güler yüzlü, nazik, şefkatli ve sağlık hizmetleri ile ilgili mevzuat ve bu Yönetmelik hükümlerine uygun şekilde davranmak zorundadır.

Sağlık hizmetlerinin her safhasında, hastalara, onların bedenî ve ruhi durumları dikkate alınarak, hangi işlemin neden ve nasıl yapıldığı, yapılacağı ve bekletilmeleri söz konusu ise, bekletilmenin sebepleri hususunda gerekli ve yeterli bilgi verilir.

Sağlık kurum ve kuruluşlarında, insan haysiyetine yakışır gereken her türlü hijyenik şartların sağlanması, gürültünün ve rahatsız edici diğer bütün etkenlerin bertaraf edilmesi esastır. Gerektiğinde, bu hususlar hasta tarafından talep konusu yapılabilir.

Hasta ziyaretçilerinin kabul edilmesi, kurum veya kuruluşça belirlenen usul ve esaslara uygun olarak ve hastalarin huzur ve sükunlarini bozacak fiil ve tutumlara sebebiyet vermeyecek şekilde gerçekleştirilir ve bu konuda gereken tedbirler alinir.

Refakatçi Bulundurma

Madde 40- Muayene ve tedavi sırasında hastaya yardımcı olmak üzere; mevzuatın ve kurum imkânlarının elverdiği ve hastanın sağlık durumunun gerektirdiği ölçüde, tedaviden sorumla olan tabibin uygun görmesine bağlı olarak, refakatçi bulundurulması istenebilir.

Bu hakkın nasıl ve ne zaman kullanılacağı ve bu konuda alınacak tedbirler, sağlık kurum ve kuruluşunun çalışma usûl ve esaslannı gösteren mevzuatla ayrıca düzenlenir.

Hizmetin Sağlık Kurum ve Kuruluşu Dışında Verilmesi

Madde 41- Hastalar, aşagidaki hallerde saglik hizmetlerinden bulunduklari yerlerde de faydalanabilirler

a) Koruyucu sağlık hizmetlerinin verilmesinde,

b) Tıbbi sebeplerden dolayı sağlık kuruluşuna bizzat gidilemeyen veya götürülemeyen hallerde,

c) Tabii âfetler gibi olağanüstü hallerde.

Hizmetin sağlık kuruluşu dışında verilmesi ile ilgili usul ve esaslar, Bakanlık tarafından ayrıca düzenlenir.

Sekizinci Bölüm

SORUMLULUK VE HUKUKİ KORUNMA YOLLARI

Müracaat, Şikâyet ve Dâvâ Hakki

Madde 42- Hastanın ve hasta ile ilgili bulunanların, hasta haklarının ihlâli halinde, mevzuat çerçevesinde her türlü müracaat, şikâyet ve dava hakları vardır.

Sağlık Kurum ve Kuruluşlarının Sorumluluğu

Madde 43- Hasta haklarının ihlâli halinde, personeli istihdam eden kurum ve kuruluş aleyhine maddî veya manevi veyahut hem maddî ve hem de manevî tazminat davası açılabilir.

Ancak, aleyhine dava açılacak merciin kamu kurum ve kuruluşu olması halinde;

a) 2577 sayılı İdarî Yargılama Usûlü Kanunu' nun 12 nci maddesine göre; hakkın bir idarî işlem dolayısı ile ihlâl edilmesi halinde ilgililer, doğrudan doğruya tam yargı davası veya iptal ve tam yargı davalarını birlikte açabilecekleri gibi ilk önce iptal davası açarak bu davanın karara bağlanması üzerine dava açma süresi içerisinde tam yargı davası açabilirler.

b) Aynı Kanun'un 13 üncü maddesi uyarınca, zarar verici eylemin öğrenildiği tarihten itibaren en geç bir yıl içinde maddî ve manevî tazminat olarak istenilen tazminat miktarı ayrı ayrı gösterilerek idareye müracaat edilmesi ve talebin açıkca veya zımnen reddi halinde kanunî süresi içinde idarî yargı mercilerinde dava açılması gerekir.

Devlet Memuru veya Diğer Kamu Görevlisi Personelin Sorumluluğu

Madde 44- Bu Yönetmelik'te gösterilmiş olan hasta haklarinin fiilen kullanilmasina mâni olan veya bu haklan başka şekilde ihlâl eden personelin, cezaî, malî ve inzibati sorumluluklarinin tamami veya bunlardan bir kismi dogabilir.

Birinci fıkrada belirtilen sorumluluklar haricinde, ihlâlin durumuna göre, personeli istihdam eden kurum ve kuruluş tarafından personel hakkında uygulanacak idarî tedbir ve müeyyideler saklıdır.

Kamu Personelinin Sorumluluğunu Tesbit Usûlü

Madde 45- Kamu kurum ve kuruluşlarinda görevli personelin, hasta haklarini ihlâl eden fiil ve halleri, şikâyei halinde veya idarece kendiliginden tespit edildiginde, hadisenin takibi, soruşturulmasi ve gerekir ise müeyyideye baglanmasi için dogrudan valiliklerce veyahut Bakanlik veya personelin görevli oldugu kurumlar tarafindan müfettiş veya muhakkik görevlendirilir.

Kamu Personeli Hakkındaki Müeyyideler .

Madde 46- Hasta haklarının Devlet memuru veya diğer kamu görevlisi personel tarafindan ve görevleri sırasında herhangi bir şeldlde ihlâli halinde uygulanacak müeyyideler aşağıda gösterilmiştir:

a) Kamu görevlisi olan personelin fıilinin niteliğine göre, soruşturmacı tarafından hakkında disiplin cezası teklif edilmiş ise, mevzuatın öngördüğü disiplin cezalan yetkili âmir veya kurullarca usulüne göre takdir edilir.

b) Hak ihlâli aynı zamanda ceza hukukuna göre suç teşkil ettiği takdirde memur olan personel hakkında, Memurin Muhakematı Hakkında Kanunu Muvakkat hükümlerine göre yapılan soruşturma sonucunda Iüzûm-u muhakeme karan verilir ise, dosya cumhuriyet başsavcılığı'na gönderilerek ceza davası açılması ve böylece personel hakkında fıiline uygun bulunan cezaî müeyyidenin tatbiki sağlanır.

c) Anayasa'nın 40 ıncı maddesinin ikinci fıkrası, 129 uncu maddesinin beşinci fıkrası ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 13 üncü maddesi ve ilgili diğer mevzuat uyarınca, memurların ve diğer kamu görevlilerinin hukuki sorumluluğu doğrudan doğruya memur aleyhine açılacak dava yolu ile gerçekleştirilemez. Dava, 43 üncü maddede gösterilen usûle göre, ancak idare aleyhine açılabilir. Bu personelin hukukî sorumluluğunun doğması, idare aleyhine açılacak dava neticesinde tazmin kararı verilmesine bağlıdır.

Kamu görevlisi personelin verdiği zarar, mahkeme karan üzerine idare tarafından tazmin edildikten sonra, müsebbibi olan sorumlu personele rücû edılir.

d) Kamu görevlisi personelin mesleklerini resmi görevleri dışında serbest olarak icra etmekte iken işledikleri fiillerden dolayı haklarında 47 nci maddeye göre işlem yapılır.

Kamu Görevlisi Olmayan Personelin Sorumluluğu

Madde 47- Hasta haklarının Devlet memuru veya diğer kamu görevlisi olmayan personel tarafından herhangi bir şekilde ihlâli halinde uygulanacak müeyyideler aşağıda gösterilmiştir:

a) Kamu görevlisi olmayan personel; haklan ihlâl edilen hastanın doğrudan vâki olacak şikâyeti üzerine veya bu fiillerin başka şekilde tespiti halinde Bakanlık veya başka kurum ve kuruluşlar tarafından yapılan bildirim üzerine, bunların özel kanunlara göre kurulmuş olan kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları haysiyet divanlannca disiplin cezalan ile cezalandırılabilir.

b) Kamu görevlisi olmayan personelin hasta haklarını ihlâllerinden doğan hukukî sorumlulukları genel hükümlere göre doğrudan doğruya kendilerine veya bunları çalıştıran kurum ve kuruluşlara karşı veya hem kendilerine ve hem de çalıştıranlara karşı birlikte dava açarak ileri sürülebilir.

c) Kamu görevlisi olmayan personel hakkında, ceza hukukuna göre suç teşkil eden fiilleri sebebiyle cezaî müeyyideler tatbik edilmesi, genel hükümlere göre doğrudan doğruya Cumhuriyet Savcılıklanna yapılacak ihbar veya şikâyet yoluyla gerçekleştirilebilir.

Dokuzuncu Bölüm

SON HÜKÜMLER

Kurum ve Kuruluş Yetkililerinin Görevi

Madde 48- Sağlık kurum ve kuruluşlarının yetkilileri; bu Yönetmelik'te ve diğer mevzuatta belirtilen hasta haklarının lâfzına ve ruhuna uygun olarak kullanılabilmesine yardımcı olmak amacı ile bu Yönetmelik'te gösterilen "hasta haklan"nı bir liste, tabelâ veya broşür haline getirerek, bunları sağlık kurum ve kuruluşunun, hastalar, personel ve ziyaretçiler tarafından kolayca ulaşılıp okunabilecek uygun yerlerinde bulundurmak da dahil olmak üzere, gereken bütün tedbirleri almakla mükellef ve yetkilidir.

Saklı Olan Hükümler

Madde 49- Millî güvenliğin, kamu düzeninin, kamu yararının, genel ahlâkın ve genel sağlığın korunması maksatları ve kanun hükümleri ile getirilen özel düzenlemeler ve sınırlamalar saklıdır.

Yürürlük

Madde 50- Bu Yönetmelik, yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

Yürütme

Madde 51- Bu Yönetmelik hükümlerini Sağlık Bakanı yürütür.

Read More......

DENGELI BESLENME KURALLARI

Hayatınızda akılcı bir beslenme rejimi her zaman olmalı. Kilo vermeyi ertelemeyin. Eğer hızla kilo veremediyseniz, hayal kırıklığına uğramayın. Keza çok çabuk kilo kaybederseniz, yeme alışkanlıklarınızı değiştirmeniz imkansız. Herhangi bir tatlıyı yemeden veya bisküvi paketini açmadan önce kendinize sorun, "Ben gerçekten aç mıyım" eğer cevabınız olumluysa, on dakika bekleyin ve bu soruyu tekrar sorun.

Yiyeceklerinizi haftalık olarak planlayın. Böylece alışveriş yaparken, abur cubur satın almaktan kurtulabilirsiniz.Asla süpermarkete aç gitmeyin. Eğer insanlar tok karnına alışverişe giderlerse, besin değeri daha yüksek yiyecekler alıyorlar. Abur cuburdan da uzak duruyorlar.

Daha hareketli olabilmek için hayatınızda, beslenme rejiminizde değişiklik yapmaktan kaçınmayın.

Bir günlük tutun. Hem ne yediğinizi, hem de ruh halinizi kaydedin. Eğer istemediğiniz halde yemek yiyorsanız, bir dakika sonra kendinizi kontrol altına alabilirsiniz. İradeyi kullanmak, dakikalarla başlar, saatlik, günlük, haftalık, aylık... sürelerle devam eder. Daima geriye dönüp kendinizi kontrol edin..

Hiçbir zaman neden kilo vermek istediğinizi unutmayın. Sıkıldığınızda veya diyet yapmaktan yorulduğunuzda eski fotoğraflarınıza göz atın. Ve her verdiğiniz kiloda kendinizi nasıl hissettiğinizi hatırlayın. Değişimin zamanla ve sabırla olacağını hep aklınızın bir köşesinde bulundurun.

Geçmişi değiştiremeyebiliriz ama gelecek için şansımızı deneyebiliriz.

Eğer istemediğiniz halde yemek yiyorsanız, bir dakika sonra kendinizi kontrol altına alabilirsiniz. İradeyi kullanmak, dakikalarla başlar, saatlik, günlük, haftalık, aylık... sürelerle devam eder.

Yeryüzündeki hiçbir yiyecek, sizin kendinizi zayıf hissetmenizden daha lezzetli olamaz.

Artık biliyorum ki, doğru seçimler yaparsam, zayıflayabilirim. Her an şu soruyu soruyorum: "Buna ihtiyacım var mı, gerçekten onu yemeyi istiyor muyum?

Eğer yemek yemek istemiyorsanız, yemek yiyebileceğiniz bir yere gitmeyin.

Sosyal zorunluluk olarak, bir partiye gidiyorsunuz, ne yiyeceğinizi de planlayın

Eğer bir açık büfe ile yüz yüze iseniz, hemen salata bölümüne gidin ve tabağınızı salatayla doldurun. İkinci kez gittiğinizde kendinizi tok hissedeceksiniz ve daha fazla kontrol edebileceksiniz.

Her zaman ölçülü olun. Porsiyonlarınız küçük olsun.

Bol sebze, Az yağ, Bardak bardak su... .

Yemeğe başlamadan önce bir bardak su için ve bu sırada düşünün, "Şu anda yemek yiyorum ama hedeflediğim kilodan uzaklaşıyorum." Kendi kendinizle yapacağınız tartışmalar işe yarayacak.

Bilinçli bir şekilde yemek yiyin. Yavaş olun. Ağzınıza götürdüğünüz her lokmaya dikkat edin.

Her yemekten sonra dişleriniz fırçalayın. Ağzınızdaki temizlik duygusu sizin bir kaç saat acıkmanızı engelliyor.

Yediklerimiz Nasıl Harcanır?


3 dilim ekmek 79 dakika yürüyüş veya 45 dakika ev temizliği
Kaşarlı tost 18 dakika jimnastik veya 11 dakika ip atlama
100 gr. pastırma 125 dakika kayak veya 36 dakika ev temizliği
1 kase mercimek çorbası 44 dakika yürüyüş veya 12 dakika ip atlama
1 tabak patlıcan musakka 28 dakika jimnastik veya 36 dakika ev temizliği
1 cheesburger 65 dakika jimnastik 39 dakika ip atlama
1 tabak zeytinyağlı barbunya 160 dakika kayak veya 80 dakika yürüyüş
1 adet muz 25 dakika yürüyüş veya 50 dakika kayak
1 dilim üzümlü kek 17 dakika jimnastik veya 22 dakika ev temizliği

Read More......

SEVGİNİZİ ARTIRMANIN 55 YOLU

SEVGİNİZİ ARTIRMANIN 55 YOLU



1- ONU SEVDİĞİNİZİ VE ONA DEĞER VERDİĞİNİZİ SIK SIK BELLİ EDİN

2- ONA ARA SIRA ÖZEL BİR HEDİYE VERİN

3- BİR ARKADAŞA İHTİYACI OLDUĞUNDA MUTLAKA ONUN YANINDA BULUNUN

4- ONA HER ZAMAN İÇİN VAKİT AYIRIN

5- SIK SIK ONUNLA YÜRÜYÜŞE ÇIKIP KONUŞUN

6- BİRLİKTE YEMEK YEMEK İÇİN DIŞARI ÇIKIN

7- ÖZEL GÜNLERİNDE KESİNLİKLE HATIRLAYIN

8- KONUŞURKEN TAMAMEN ONU DİNLEYİN

9- KONUŞURKEN TAMAMEN SAMİMİ KONUŞUN

10- ONA KESİNLİKLE YALAN SÖYLEMEYİN

11- KONUŞURKEN KESİNLİKLE GÖZÜNE BAKIN

12- ONUN İYİ ÖZELLİKLERİNİ KEŞFETMEYE ÇALIŞIN

13- ONUN ÜZÜNTÜLERİNİ VE DERTLERİNİ DİNLEYİN

14- ONUN SİZE TAMAMEN GÜVENMESİNİ SAĞLAYIN

15- BOŞ ZAMANLARINIZI ONA AYIRMAYA ÇALIŞIN

16- ONUN İÇİN FEDAKARLIKTA BULUNMAKTAN KAÇINMAYIN

17- ONUN ARKADAŞLARI İLE TANIŞIN

18- TATİL İÇİN BİRLİKTE PROGRAM YAPIN

19- UZUN SÜRE AYRI KALMAYIN

20- ONU ANLADIĞINIZI HİSSETTİRİN

21- ONUN SEVMEDİĞİ ŞEYLERİ ÖĞRENİN

22- ONU DEĞİŞTİRMEK YERİNE ÖNCE KENDİNİZİ DEĞİŞTİRMEYİ DÜŞÜNÜN

23- ONUN HOŞUNA GİDEN ŞEYLERİN BİR LİSTESİNİ YAPIN

24- YARINLAR İÇİN BİRLİKTE PLAN YAPIN

25- HAYAL VE DÜŞÜNCELERİNİZİ ONUNLA PAYLAŞIN

26- ONA KIZDIĞINIZDA ONUNLA HEMEN KONUŞMAYA ÇALIŞIN

27- YAPTIKLARI HAKKINDA TAHMİNDE BULUNMAK YERİNE ONUNLA İLETİŞİM KURUN

28- ONUN KAYGILARINI ANLAMAYA ÇALIŞIN

29- ONUNLA BİR ÇOK ORTAK YÖNÜNÜZ OLDUĞUNU DÜŞÜNÜN

30- İYİ YÖNLERİNİ SIK SIK AKLINIZA GETİRİN

31- ONU HER ZAMAN İÇİN KONTROL ETMEYE ÇALIŞMAYIN

32- KENDİNİ İFADE ETMESİNE SIK SIK İZİN VERİN

33- ONUN HAYATINDAKİ ZORLUKLARI SIK SIK HATIRLAYIN

34- BAŞARILARINI TAKDİR EDİN

35- YANINDA OLDUĞUNUZU HİSSETTİRİN

36- DUYGULARINA ÖNCELİK TANIYIN

37- ONU OLDUĞU GİBİ KABUL ETMEYE ÇALIŞIN

38- ELEŞTİRMEYİN ONA KÖTÜ ŞEY SÖYLEMEYİN

39- ONUN İÇİN ÖZEL OLAN NEDİR ? ONU BULUN

40- ONUN SEVDİĞİ ŞARKILARI ÖĞRENİN VE BİRLİKTE DİNLEYİN

41- ONA BİR KİTAP ALIN VE ONUN İÇİN İMZALAYIN

42- ONA İLTİFAT ETMEYİ UNUTMAYIN

43- HATA YAPTIĞINIZDA ONDAN GECİKMEDEN ÖZÜR DİLEYİN

44- İYİLİĞİ KARŞISINDA TEŞEKKÜR ETMEYİ UNUTMAYIN

45- HATALARINI BÜYÜTMEYİN VE ONA KARŞI HATA YAPMAMAYA ÇALIŞIN

46- ONUN HAKKINDA İYİMSER OLUN , İYİ DÜŞÜNCELERİNİZİ PEKİŞTİRİN

47- ONUN HAKKINDAKİ İYİ DÜŞÜNCELERİNİZİ DİĞER İNSANLARA SÖYLEYİN

48- GÜCENDİĞİNİZDE ONDAN KAÇMAYA ÇALIŞMAYIN

49- ONUN YERİNE SIK SIK KENDİNİZİ KOYUN

50- ENDİŞELERİNİZİ RAHATÇA SÖYLEYİN

51- ONA BİRAZ DAHA ZAMAN TANIYIN

52- ONUN İÇİN YAPTIKLARINIZA BİR YENİSİNİ EKLEYİN

53- HERŞEY BİTTİĞİNDE ONA BİR ŞANS DAHA TANIYIN

54- HAYATINIZIN HER AŞAMASINDA ONU DA DÜŞÜNÜN

55- KİŞİLİĞİNE ÖNEM VERİN , DUYGULARINI ANLAMAYA ÇALIŞIN



2- STRESİNİZİ AZALTMANIN YOLLARI



1-KENDİNİZE DİNLENMEK İÇİN BİRAZ VAKİT AYIRIN

2- DIŞARI ÇIKIP TEMİZ HAVADA BİRAZ YÜRÜYÜN

3- SEVDİĞİNİZ BİR ARKADAŞINIZ İLE SOHBET EDİN

4- SEVDİĞİNİZ BİR MÜZİĞİ DİNLEYİN

5- HAYATINIZDA İYİ GİDEN ŞEYLERİ GÖZÜNÜZÜN ÖNÜNE GETİRİN

6- SİZİ SEVEN İNSANLARIN VARLIĞINI DÜŞÜNÜN

7- HAYATTA YAPILACAK ÇOK GÜZEL ŞEYLER OLDUĞUNU DÜŞÜNÜN

8- SİZİ ANLAYACAK BİRİLERİNİN MUTLAKA OLDUĞUNU AKLINIZA GETİRİN

9- FİZİKSEL AKTİVİTEDE BULUNARAK KASLARINIZI GEVŞETİN

10- GEREKLİ MİKTARDA UYUMAYI İHMAL ETMEYİN

11- İŞİNİZDEKİ KONULARI ASLA EVE TAŞIMAYIN

12- YAPAMAYACAĞINIZ ŞEYLER İÇİN SÖZ VERMEYİN

13- YORULDUĞUNUZU HİSSETTİĞİNİZDE DİNLENMEK İÇİN BİR ARA VERİN

14- YEMEK YEME DÜZENİNİZİ AKSATMAYIN

15- BİR PARKTA VEYA YEŞİL ALANDA YÜRÜYÜŞE ÇIKIN

16- ARA SIRA GÜZEL BİR FİLM İZLEYİN VEYA TİYATROYA GİDİN

17- İŞ HAYATINIZDA HİÇ BİR ŞEYİN SİZİN SAĞLIĞINIZDAN DAHA ÖNEMLİ OLMADIĞINI DÜŞÜNÜN

18- EVE GELDİĞİNİZDE BİR DUŞ ALIP RAHATLAYIN

19- BİR ARKADAŞINIZ İLE OTURUP BİR FİNCAN KAHVE İÇİN

20- ZOR ANLARDA PANİK YAPMADAN HERŞEYİN YOLUNDA GİDECEĞİNİ DÜŞÜNÜN

21- BİR KOLTUĞA OTURUP DERİN BİR NEFES ALIN VE SAKİNLEŞMEYE ÇALIŞIN

22- AŞIRI MİKTARDA ÇAY KAHVE İÇMEKTEN KAÇININ

23- SIKINTILARINIZI BAŞKALARI İLE PAYLAŞMAYI UNUTMAYIN

24- HAFTA SONU BALIK TUTMAYA VEYA YÜZMEYE GİDİN

25- SABAHLARI ERKENDEN YÜRÜYÜŞE ÇIKIN

26- BİR KİŞİ HAKKINDA KARAR VERİRKEN İYİ YÖNLERİNİ DÜŞÜNÜN

27- GÜLER YÜZLÜ DAVRANMAYI UNUTMAYIN

28- İNSANLAR İLE İLİŞKİLERİNİZİ SAĞLAMLAŞTIRIN

29- İNSANLAR İLE ANLAŞMAZLIKLARDA MUHAKKAK BİR ÇÖZÜM YOLU OLDUĞUNU UNUTMAYIN.

30- İNSANLAR İLE BOZULAN İLİŞKİLERİNİZİ ZAMAN GEÇMEDEN DÜZELTMEYE ÇALIŞIN.

31- KARAMSARLIK YERİNE OLAYLARA OLUMLU BAKMAYI ÖĞRENİN VE BAZI ŞEYLERİ ZAMANA BIRAKIN

32-KENDİNİZE VE BAŞKALARINA KARŞI SUÇLAYICI VE YARGILAYICI OLMAYIN

33-EVİNİZDE VEYA İŞYERİNİZDE ÇİÇEK YETİŞTİRİN VE ONLARIN BAKIMINI YAPIN.

34-HOBİLERİNİZİ ARTIRIN , BOŞ KALMADAN BİR ŞEYLERLE UĞRAŞIN

35-HAYATIN GÜNLÜK AKIŞINDA SİZİ RAHATLATACAK BİR ŞEYLER OKUMAYI UNUTMAYIN

36-İŞLER YOĞUNLAŞTIĞINDA BİR KOLTUĞA OTURUP, KASLARINIZI GEVŞETİP , GÖZLERİNİZİ KAPATARAK KENDİNİZİ GÜZEL BİR YERDE HAYAL EDİN

37-YAPAMADIKLARINIZ KONUSUNDA ENDİŞELENMEK YERİNE ONLARI YAPMAK İÇİN SIRAYA KOYUN

38-GÜZEL ŞEYLERİ İNSANLARLA PAYLAŞIN

39-SİNİRLENMENİN VE TELAŞLANMANIN HİÇBİR ŞEYİ HALLETMEYECEĞİNİ UNUTMAYIN

40-GEREKTİĞİNDE BAŞKALARINDAN YARDIM ALMAYI UNUTMAYIN



3-OKUL BAŞARISI İÇİN



1- SORUMLULUK DUYGUSUNU ARTIRMAYA ÇALIŞIN

2- YAŞINA UYGUN YAPABİLECEĞİ GÖREVLER VERİN

3- BAŞARILI OLMUŞ KİŞİLERİ ONA SEVDİRİN VE ÖRNEK GÖSTERİN

4- KENDİNE GÜVENMESİNİ SAĞLAYIN

5- OKUL ARKADAŞLARI İLE İYİ İLİŞKİLER KURMASINI SAĞLAYIN

6- ONDAN YAPAMAYACAĞI ŞEYLERİ İSTEMEYİN

7- ONA YAŞINDAN VE OLDUĞUNDAN DAHA KÜÇÜKMÜŞ GİBİ DAVRANMAYIN

8- ONUN İLE BİRLİKTE VAKİT GEÇİRİN , KENDİNİ İFADE ETMESİNİ SAĞLAYIN

9- UYGUN OLMAYAN ARKADAŞLARINI ONUNLA KONUŞUN

10- MADDE KULLANIMINDAN UZAK KALMASINI SAĞLAYIN

11- DERS İÇİN YETERLİ VAKİT AYIRMASINDA ONA YARDIMCI OLUN

12- ONUN OKUL BAŞARILARINI UYGUN BİR ŞEKİLDE ÖDÜLLENDİRİN

13- ONA HER ZAMAN CESARET VERİN , DESTEKLEYİN

14- BAŞARISIZLIKLARI İÇİN KONUŞUN , ONU BAŞARIYA MOTİVE EDİN

15- ÖĞRETMENİ İLE ONUN HAKKINDA SIK SIK İLETİŞİME GİRİN

16- ÖĞRETMENİNİN ONUN HAKKINDAKİ ÖNERİLERİNİ DİKKATE ALIN

17- HAYATTA DÜZENLİ VE PROGRAMLI OLMASINA YARDIMCI OLUN

18- ONUN STRES FAKTÖRLERİNİ HESABA KATIN , PSİKOLOJİK DURUMUNA DİKKAT EDİN

19- AİLE İÇİ HUZURU VE SEVGİ ORTAMINI ONUN İÇİN HAZIRLAYIN

20- ANNE VE BABA BİRLİKTE DERSLERİ KONUSUNDA DESTEK OLUN

21- DERS ÇALIŞMA HARİCİ ZAMANLARDA DİNLENMESİNİ SAĞLAYIN

22- ONU OKUMAYA TEŞVİK EDİN, OKUMA ALIŞKANLIĞI KAZANMASINA YARDIMCI OLUN

23- ONA UYGUN DİKKATİNİ DAĞITMAYACAK BİR DERS ÇALIŞMA ORTAMI HAZIRLAYIN

24- DİKKATİNİ DEVAM ETTİRME KONUSUNDA EKSİKLİĞİ OLUP OLMADIĞINI KONTROL EDİN

25- ONUN KAPASİTESİNDEN DAHA FAZLA BEKLENTİLERE GİRMEYİN

26- OKULU SIRADAN BAHANELERLE AKSATMASINA İZİN VERMEYİN , BU DURUMU DENETLEYİN

27- DERSLERİNE ENGEL OLABİLECEK İSTEKLERİNİ UYGUN BİR ŞEKİLDE SINIRLAYIN

28- ONU DERS VE SINAVLAR KONUSUNDA PANİĞE SEVK ETMEYİN

29- HER GÜN DÜZENLİ DERS ÇALIŞMASINI SAĞLAYIN

30- DÜZENLİ ÖĞÜNLER ,GIDA ALIMI VE ÇEŞİTLİLİĞİNİ SAĞLAMAYA ÇALIŞIN

31- ONUN KABİLİYETLERİNİ YÖNLENDİRİN VE GELİŞMESİNİ SAĞLAYIN

31- ONUNLA MÜMKÜN OLDUĞU KADAR NİTELİKLİ ZAMAN GEÇİRİN

32- UYKU DÜZENİNİN BOZULMAMASINI SAĞLAYIN

33- HAFTA SONLARI VE YAZ TATİLLERİNDE YETERİNCE DİNLENMESİNİ SAĞLAYIN

34- OKULDA YOLUNDA GİTMEYEN ŞEYLERE KARŞI UYANIK OLUN

35- YAŞITLARI VE BAŞKALARI İLE ONU KIYASLAMAYIN

36- ONUN İLE OKUL VE DERSLER HAKKINDA BELLİ ARALARDA DURUM DEĞERLENDİRMESİ YAPIN

37- ONU ARKADAŞLARI İLE REKABETE SÜRÜKLEMEYİN

38- ÇOK AŞIRI DERS ÇALIŞMASINI SINIRLAYIN

39- ONUN HOBİLERİNİ ARTIRIN , DERS DIŞINDA HOBİLERİ İLE İLGİLENMESİNİ SAĞLAYIN

40- ONUN HER ZAMAN İÇİN YANINDA OLDUĞUNUZU DEVAMLI HİSSETTİRİN

41- KÜÇÜK PROBLEMLER BÜYÜMEDEN ZAMANINDA MÜDAHALE EDİN

42- DERS ÇALIŞIRKEN BELLİ ARALARLA DİNLENMESİNİ SAĞLAYIN

43- DEFTER VE KİTAPLARINI DÜZENLİ VE TEMİZ KULLANMASINI SAĞLAYIN

44- KAPASİTESİNİN ALTINDA UYARI DÜZEYİ DÜŞÜK BİR SINIFTA İSE OKUL İLE DURUMUNU GÖRÜŞÜN

45- BAZI DERSLERDE BİRLİKTE ÇALIŞARAK ONA DESTEK OLUN

46- ÇOCUĞUNUZUN GÖRME VE İŞİTME PROBLEMİ OLUP OLMADIĞINI DEĞERLENDİRİN

47- BEKLENENİN ÇOK ALTINDA BAŞARI DURUMUNDA ÖZEL ÖĞRENME GÜÇLÜĞÜNE DİKKAT EDİN

48- SPORTİF FAALİYETLER İLE DERS DIŞI DİNLENMESİNİ SAĞLAYIN

49- OKUL İÇİ SOSYAL ETKİNLİKLERDE ONU CESARETLENDİRİN

50- AİLEYİ ETKİLEYEN STRES ETKENLERİNİN OKUL BAŞARISINI DÜŞÜRECEĞİNİ UNUTMAYIN

51- ANNE VE BABANIN YALNIZ BİRİNİN OKUL KONUSUNDA DESTEĞİNİN TAM OLARAK YETERLİ GELMEYECEĞİNİ , HER İKİ EBEVEYNİN BİRLİKTE GEREKEN ÖNEMİ VERMESİ GEREKTİĞİNİ UNUTMAYIN

52- ONUN ZİHİNSEL YETENEĞİNİN EZBER VE TAKLİTE GÖRE DEĞİL , MANTIK VE ÜRETKENLİĞE DAYALI OLMASI KONUSUNDA YÖNLENDİRİN



YAZI NO:-1
ÖĞRENMENİN YEDİ PRENSİBİ
Su anda kurumlarımızın çoğunda hakim olan demode öğrenim anlayışına göre, bilgilerin insanların kafalarına doğrudan doğruya depolanabileceği kabul edilmektedir. Öğrenme bilgilerin, öğrenenin zihnine transferi süreci olarak görülmekte, öğretme ise bu transferi etkili kılacak şekilde paketleme işlemi şeklinde ele alınmaktadır. Öğrenme konusunda araştırmalar yapan IRL adlı bir enstitü, yeni bir yaklaşımla öğrenmenin dünyayla etkileşimden ve zekanın tecrübeden ayırt edilemeyeceğini vurgulamaktadır. Bu enstitü öğrenme hakkında yedi prensip belirlemiştir.
1. Öğrenmenin sosyal boyutu çok önemlidir.
Okullar ve işyerleri çoğunlukla elemanlarını şu hatalı tercihi yapmaya zorlar: öğrenmek veya sosyal faaliyetler yapmak. Belli bir meslek sahibi yetişkinleri başarılı ve üretken kılan en önemli unsurlardan biri, iş hayatlarıyla sosyal hayatlarını entegre etme yetenekleridir. Bu insanlar şahsiyetlerini ve sosyal ilişkilerini işleri, bilgileri ve topluma katkıları bünyesinde geliştirirler. Halbuki toplumumuzdaki öğrenci ve işçilerden farklı davranmaları beklenmektedir.

2. Bilgiler toplulukların hayatlarıyla entegre haldedir.
Bilgi, faaliyet ve sosyal ilişkiler birbiriyle çok sıkı irtibat halindedir. Bu bir aile için de geçerlidir, bir bilimsel araştırma grubu, bir spor takımı, bir müzik grubu veya bir tasarımcılar ekibi için de. Müşterek bir girişim çerçevesinde biraraya gelen insanlar işleri yapma, konuşma, anlaşma yolları geliştirip bu metot, prensip ve değerleri paylaşırlar. Bu oluşumları "icraat toplulukları" şeklinde tarif etmek mümkündür, zira elemanlar sadece üye olmakla kalmamakta ortak iş yapma usulleri de kullanmaktadırlar. Her fert birçok icraat topluluğuna üyedir ve üye olmak için gayret eder. Bu topluluklarda sosyal ilişkiler, faaliyetler etrafında teşekkül eder, faaliyetler ilişkilere göre şekillenir, belli bilgiler ve uzmanlıklar fertlerin kimliklerinin bir parçası haline gelir ve onların topluluktaki yerini belirler. Müşterek bilgiler bu faaliyetin temelini teşkil ettiği için öğrenme bir topluluğa üye olma ve sosyal faaliyetlere katılma aracıdır.

3. Öğrenme bir üyelik faaliyetidir.
Öğrenme tek başına bir ferdin faaliyeti değildir, başkalarıyla birlikte iş yapmak için önemli bir araçtır. Öğrenmek bir insanın yeni icraat topluluklarına girmesini, bunlara katkıda bulunmasını ve sürekli olarak yerini gözden geçirmesini mümkün kılar. Her öğrenme faaliyeti ferdin kimliğinde ve toplulukla ilişkisinde bir değişiklik getirir. Öğrenme motivasyonunun artırılmasında, "katılım" arzusu ile bu katılımı mümkün kılmada yeni bilginin rolü çok önemlidir. Başka bir ifadeyle, bir topluluğun icraatına katılmak isteyen ve yapacağı katkıları değerli kılacak yeni ve önemli bilgilere sahip kişilerin öğrenme motivasyonları yüksektir.

4. Öğrenme pratikte bulunmaya dayanır.
Sınıflarda bilgi soyut olarak sunulur ve öğrencilerden bu bilgileri yine soyut performanslarla sergilemeleri beklenir. Bilgiler dünyada saf halde bulunmazlar. İnsanlar sabırlı bir gayretle, birçok durum ve faaliyette yaptıkları gözlemler, edindikleri tecrübelerle bu bilgilere ulaşırlar. Ömür boyu öğrenen üretken bir insan, yeni durumlara kolayca ve hızlı bir şekilde adapte olup öğrenmesine devam eden ve her hali bir öğrenme haline çevirebilen insandır. İnsanlar yeni bir faaliyetle meşgul olduklarında veya yeni şartlarla karşılaştıklarında, öğrenmelerine devam edebilmelidirler. Bu da yeni durumun özelliklerini, daha önceden bildikleriyle ilişkisini, nelerin öğrenilmesi gerektiğini ve üretken olmak için ne tür yeni bilgilere ihtiyaç olduğunu tasavvur etmeyi gerektirir.

5. Katılım ve yetkilendirme ayrılmaz bir bütündür.
Fertler kimliklerini bir topluluğa yaptıkları katkıya göre algılarlar. Bir topluluğa anlamlı bir katılım, o topluluğun hayatını olumlu yönde etkileme gücünü gerektirir. Dolayısıyla en büyük öğrenme potansiyeli doğuran durumlar, katılımcıların anlamlı ve aktif roller aldığı durumlardır. Böyle durumlarda katılımcılar sadece kendilerini değil bütün bir topluluğu etkileyecek gerçek faaliyetlerle meşgul olurlar.

6. Öğrenememe katılımdan uzak tutulmanın bir sonucudur.
Öğrenme, erişim ve imkanı gerektirir. İnsanlar marijinal veya deneme kabilinden bir üyeliğe maruz kaldıklarında öğrenmekte güçlük çekerler. Katılımla ilgili imtiyazların sınırlandırılması, anlamlı katkılarda bulunma hakkını da sınırlar, dolayısıyla yeni şeyler öğrenme fırsatları ortaya çıkmaz. Ayrımcılık ve hariçte tutma davranışlarının öğrenmeye çok büyük olumsuz tesiri vardır.

7. Toplumumuz ömür boyu öğrenen insanlardan oluşan bir toplumdur.
İnsanlar her zaman birşeyler öğrenmektedir, ancak öğrendikleri bu şeyler her zaman kendilerine veya topluma faydalı değildir. İnsanlar kendilerine icraat hakkı tanıyan ve anlamlı katkılarda bulunma yetkisi veren topluluklarda öğrenirler. Bir öğrenciyi, bir işadamını, bir bilimadamını, bir solisti veya bir çete üyesini motive eden işte bu duygudur.

Kaynak:IRL's Seven Principles of Learning: Challenging Fundamental Assumptions

Savaş Özdemir (Matematik Öğretmeni) Epsilon Eğitim Merkezi





4-ÇOCUĞUNUZUN ÖZGÜVENİNİ ARTIRMAK İÇİN YAPILACAKLAR



1- ONA SIK SIK SÖZ HAKKI VERİN

2- KENDİNİ VE DUYGULARINI ''NE DÜŞÜNÜYORSUN , NASIL HİSSEDİYORSUN'' GİBİ SÖZLERLE ANLAMAYA ÇALIŞIN

3- O KONUŞURKEN ONUN YÜZÜNE BAKIN VE CİDDİYE ALINDIĞINI HİSSETTİRİN

4- ONUN FİKİRLERİNE DEĞER VERDİĞİNİZİ HİSSETTİRİN

5- ONUN OLUMLU DAVRANIŞLARINI KESİNLİKLE TAKDİR EDİN

6- YAŞINA UYGUN GÖREVLER VERİN

7- VERİLEN GÖREVLERDEN SONRA BAŞARISINI TAKDİR EDİN

8- ONUN İÇİN ZAMAN AYIRIN

9- ONUN İLE DEĞİŞİK KONULARDA SOHBET ETME ORTAMI OLUŞTURUN

10- ONUN KORKU VE ENDİŞELERİNE SAYGI DUYUN

11- AŞIRI ELEŞTİRİCİ OLMAKTAN VE YARGILAYICI DAVRANMAKTAN KAÇININ

12- HATALI DAVRANIŞLARINI KONUŞARAK UYARIN VE ONA DOĞRU OLANI ANLATIN

13- BAŞKALARI YANINDA ONU KÜÇÜK DÜŞÜRMEYİN

14- ONUN BAŞARISIZLIKLARINI BÜYÜTMEYİN

15- BAŞKALARI İLE ONU KIYASLAMAYIN

16- KABİLİYETLERİNİ FARKEDİN VE TEŞVİK EDİN

17- ONU SOSYAL ORTAMLARDA BULUNMAYA CESARETLENDİRİN

18- TOPLULUK İÇERİSİNDE SÖZ ALMASINI TEŞVİK EDİN

19- ONU ÇOCUK OLARAK GÖRMEYİP , VARLIĞINI ÖNEMSEYİN

20- YAŞINA UYGUN OYUN FAALİYETLERİNİ DESTEKLEYİN

21- ONU SIK SIK SEVDİĞİNİZİ SÖYLEYİN

22- ONUN İÇİN ÖNEMLİ OLAN ŞEYLERE SİZDE ÖNEM VERİN

23- ONUN ÖNEMLİ GÜNLERİNİ UNUTMAYIN

24- AİLE İÇİN VAZGEÇİLMEZ BİR KİŞİ OLDUĞUNUN ALTINI ÇİZİN

25- ONUN YERİNE YAPMASI GEREKEN ŞEYLERİ SİZ YAPMAYIN

26- ONUN